Кіріспе

Араб ғалымы, өмірбаяны жазушы және тарихшы (784/5 – 845)

Әбу ‘Абд Аллах Мұхаммед ибн Са’д ибн Мани’ әл-Басри әл-Хашими, немесе жай ғана Ибн Са’д (ابن سعد) және Вакидидің хатшысы (Катиб әл-Вакиди) атымен танымал, араб ғалымы және өмірбаяны жазушы. Ибн Са’д 784/785 жылдары (168 хижри жылы) дүниеге келіп, 845 жылдың 16 ақпанында (230 хижри жылы) қайтыс болды.

Кітаб әл-Табақат әл-Кабир

Kitāb al Ṭabaqāt al Kabīr – атақты ислам тұлғалары туралы өмірбаяндық мәліметтердің жинағы. Бұл сегіз томдық еңбекте Мұхаммедтің, оның сахабалары мен көмекшілерінің, оның ішінде Бадр шайқасында ерекше топ ретінде шайқасқандардың, сондай-ақ сахабалардан дәстүр алған келесі буын – ізбасарлардың өмірбаяндары қамтылған. Бұл еңбектің авторы – Ибн Сад екендігі кітапқа кейінірек қосылған автордың түсіндірмесінде расталған. Онда ол «Аббасид әулетінің әл-Хусейн ибн Абдулланың қызметінде болған адам» деп сипатталған. Бұл еңбек 1869 жылы еуропалық ғалымның толыққанды зерттеуіне алынған.

Мазмұны

Бірінші және екінші кітаптарда пайғамбарлық өмірбаян келтірілген. Үшінші және төртінші кітаптарда Мұхаммедтің сахабаларының өмірбаяндары келтірілген. Бесінші, алтыншы және жетінші кітаптарда кейінгі ислам ғалымдарының өмірбаяндары келтірілген. Сегізінші кітапта ислам әйелдерінің өмірбаяндары келтірілген.

Ағылшынша

С. Моинул Хак (аударма.), Ибн Садтың Кітаб әл-Табақат әл-Кабир: І том, І және ІІ бөлімдер (Карачи: Пәкістан тарихи қоғамы, 1967 [= Пәкістан тарихи қоғамы басылымы, № 46]) онлайн сілтеме
С. Моинул Хак (аударма.), Ибн Садтың Кітаб әл-Табақат әл-Кабир: ІІ том, І және ІІ бөлімдер (Карачи: Пәкістан тарихи қоғамы, 1972 [= Пәкістан тарихи қоғамы басылымы, № 59]) онлайн сілтеме
С. Моинул Хак (аударма.), Ибн Садтың Кітаб әл-Табақат әл-Кабир: I және II томдары (Китаб Бхаван, Нью-Дели, 1981)
3, 5, 6, 7 және 8-томдардың қысқартылған аудармаларын Айша Беули жасаған, олар «Бадрдың серіктері», «Мадина II ерлері», «Куфаның ғалымдары», «Мадина I ерлері» және «Мадина әйелдері» аттарымен жарияланды. онлайн сілтеме