Виктор Некрасов: Совет жазушысы, журналисі және өмірінің тарихы

Кіріспе

Виктор Платонович Некрасов (Ви́ктор Плато́нович Некра́сов; 17 маусым 1911, Киевте туған – 3 қыркүйек 1987, Парижде қайтыс болған) – совет жазушысы, журналист және редактор.

Өмірбаян

Некрасов Киевте дүниеге келді және 1936 жылы сәулет мамандығы бойынша бітірді. 1937-1941 жылдары Киев орыс драма театрында актер және декоратор болып жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қызыл Армия қатарында (1941-1944) қызмет етіп, капитан шеніне жетті және Сталинград шайқасына қатысты. Некрасов үшін соғыс – оның буынындағы көптеген жазушылар үшін қалыптастырушы оқиға болды: жауынгерлік қимылдардан өзге, түрлі әлеуметтік топтар мен санаттардан шыққан солдаттар арасындағы тығыз байланыс оның кеңестік қоғам туралы түсінігін өзгертті. Михаил Фальчиковтың айтуынша, "Некрасов олармен бірге шайқасып, шаруаларды "жаңадан таныды"". Соғыстан кейін журналист болып жұмыс істеді және өзінің алғашқы кітабы "Сталинград майданында" (В окопах Сталинграда, тікелей аудармасы – Сталинград окоптарында, 1946) осы жерде болған оқиғаларға негізделген. Роман 1947 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды. 1953 жылы Иосиф Сталиннің қайтысынан кейін Некрасов десталинизацияның алғашқы толқынынан пайдаланып, "Туған жерде" (1954) романын жариялады. Бұл роман совет әдебиетіндегі сталиндік дәуірдің социалистік реализмінен айырмашылығын білдірді. Оның кейінгі туындылары, әсіресе "Кира Георгиевна" (1961) романы, айқын антисталиндік сипатқа ие. 1959 жылы ол Бәби Ярға ескерткіш орнатуды ашық түрде талап еткен алғашқы совет жазушысы болды. 1957 жылы Италияда және 1960 жылы АҚШ-та болған саяхаттары туралы "Океанның екі жағы" атты очерктері 1962 жылы жарық көрді және 1963 жылы Никита Хрущев тарапынан сынға ұшырады. 1964 жылғы қазан айында Хрущевтің қызметтен алынуынан кейін Некрасов басқа совет зиялыларымен бірге жаңа үкіметтің сталиндік тәртіптерді біртіндеп қайта орнатуына наразылық білдірді. Ол 1966-1973 жылдары үкімет саясатына қарсы көптеген ашық хаттарға қол қойды және 1973 жылы КСРО Коммунистік партиясынан шығарылды. 1974 жылы Францияға эмиграциялық кетіп, онда "Континент" журналының редакторы болды. Шет елде жүргенде "Ерекше адамның газеті" (1976) атты автобиографиясын және "Майдандықтар" (1978) романын жазды. 1979 жылы Брежневтің трилогиясына ирониялық ескертулер жасағаннан кейін Некрасовтың совет азаматтығынан айырылды. Ол Парижде қайтыс болды және Париждің оңтүстік жаққа орналасқан Сент-Женевьев-де-Буа орыс зиратында жерленді.

Nekrasov was born in Kyiv and graduated with a degree in architecture in 1936. Between 1937 and 1941, he was an actor and set designer with the Kiev Russian Drama Theater. During World War II, he served in the Red Army (1941–1944), reaching the rank of captain, and fought in the Battle of Stalingrad. As for many writers of his generation, the war was a formative experience for Nekrasov: in addition to combat, the close comradeship he observed there among soldiers of different backgrounds and classes changed his understanding of Soviet society. As Michael Falchikov writes, "Nekrasov 'discovered' the peasantry by fighting alongside them." After the war he became a journalist and based his first book Front line Stalingrad (V okopakh Stalingrada, literal translation In the trenches of Stalingrad, 1946) on his experiences there. The novel was awarded the USSR State Prize for literature in 1947. After Joseph Stalin's death in 1953, Nekrasov took advantage of the first wave of destalinization to publish In the Home Town (1954), a novel which marked a departure from the Stalin era socialist realism in Soviet literature. His later works, especially his novel Kira Georgievna (1961), are markedly anti Stalinist. In 1959 he was the first Soviet writer to openly call for a monument to be built at Baby Yar. A travelogue of his experiences in Italy in 1957 and the United States in 1960, Both Sides of the Ocean, which was unusually open for its time, was published in 1962 and denounced by Nikita Khrushchev in 1963. After Khruschev's ouster in October 1964, Nekrasov joined other Soviet intellectuals in protesting what he saw as the new government's gradual restoration of Stalinism. He signed numerous open letters protesting government policies in 1966 1973 and was expelled from the Communist Party of the Soviet Union in 1973. In 1974 he emigrated to France, where he became an associate editor of the emigre magazine Kontinent. While in exile, he wrote an autobiography, Newspaper of a Peculiar One (1976), and a novel, Those of the Front (1978). In 1979, after he had made some ironic marks on Brezhnev's trilogy, Nekrasov's Soviet citizenship was revoked. He died in Paris and was buried in Sainte Geneviève des Bois Russian Cemetery, in the southern suburbs of Paris.

Ағылшын тіліндегі шығармалары

Кира Георгиевна. Тр. Уолтер Н. Виккери, Нью-Йорк, Pantheon Books [1962], 183 б. Алдыңғы шептегі Сталинград. Тр. Дэвид Флойд, Лондон, Harvill Press, [1962], 320 б. "The Perch". Тр. Вик Шнеерсон, "Үшінші жалын: үш соғыс әңгімесі", Мәскеу, Шетел тілдері баспасы, [1963], 229 б. Океанның екі жағы; ресейлік жазушының Италия мен АҚШ-тағы саяхаты, Нью-Йорк, Holt, Rinehart and Winston, [1964], xv, 191 б. Постскриптумдар, Тр. Майкл Г. Фальчиков; Quartet Books/Namara Group, Лондон, [1991], 201 б.