Кіріспе

Saint Nectaire – Францияның орталық бөлігіндегі Аувернь аймағында жасалатын, жартылай жұмсақ француз ірімшігі. Бұл ірімшік кем дегенде 17 ғасырдан бері Ауверньде өндіріліп келеді.

Тарих

17 ғасырға дейін Сент-Нектайр ірімшігі фермаларда жасалған, көбінесе әйелдер өндірген. Ол сондай-ақ "қарабидай ірімшігі" деп те аталды, себебі оны қарабидайда пісірген. Ол кремовый және жұмсақ құрамымен, жаңғақ дәмімен танымал. Франция маршалы Анри де Ла Ферте Сеннетерре (1600–1681) оны король Людовик XIV сарайына ұсынды, онда ірімшік бірден корольдің құрметіне ие болды. 1768 жылға қарай ол кеңінен танылды, өйткені Легран д’Аусси Ауверньге сапары туралы айта келіп, ірімшікті былай сипаттады: "Егер біреу сізді қонаққа шақыратын болса, онда әрқашан Сент-Нектайр болады". Сеннетерре сонымен қатар Канталь және Салер ірімшіктерін де енгізуге жауапты болды.

Сипаттама

Бұл ірімшік – пісірілмеген, қысылған пастасы бар ірімшік, негізінен Голштейн және Монбельярд, кейде Салерс сиыр сүтінен жасалады. Оның пішіні цилиндр тәрізді, диаметрі шамамен, ал қалыңдығы шамамен. Оның салмағы ешқашан артық болмайды. "Petit Saint Nectaire" – диаметрі, қалыңдығы және салмағы артық емес. Ірімшіктің екі жағында да ұқсас қабығы бар, аздаған қалыптар кездеседі. Ірімшіктің жасына қарай қабығы ақ, қоңыр немесе сұр түсті болып келеді, үстінде сары, қызыл немесе қызыл-қоңыр дақтар болуы мүмкін. Егер ірімшіктің түсі біркелкі болса, оны Saint Nectaire ірімшігі ретінде сатуға рұқсат етілмейді. Кептірілгеннен кейін 100 грамм ірімшікте кемінде 45 грамм май болуы керек. Толық пісірілген ірімшіктің құрғақ заттардың мөлшері 50%-дан аспауы тиіс. Кесілген кезде Saint Nectaire жұмсақ, сұйық, иісті, қаймақты түстес пастаға ие. Оның дәмінде жаңғақ хош иісі сезіледі, себебі ірімшік дәмді өсімдіктерде піседі.

Терьер

Ірімшік Доре таулары төңірегіндегі, шөбіті мол және жанартаулық аймақта жасалады. Сент-Нектайр ірімшігін өндіруге рұқсат етілген аймаққа барлығы 72 ауыл кіреді, оның 52-сі Пуи-де-Домде (оның ішінде Сент-Нектайр ауылы) және 20-сы Канталда орналасқан.

Атауы

Saint Nectaire – бұл тексерілген атау тегі (AOC), француз ауыл шаруашылығы өнімдеріне қатаң белгіленген стандарттар жиынтығына сәйкес берілетін сертификат. Мысалы, ол Монт-Дор аймағындағы нақты шектелген аумақта сиыр сүтінен жасалуы тиіс. Бұл атау алғаш рет ұлттық деңгейде мойындалып, 1955 жылы AOC статусын алды. Ол кезде Saint Nectaire ірімшігі тек фермаларда, өз сиырларының сүтінен ғана өндірілді. Атау берілгеннен кейін, сүт және сүт өнімдерін өндіретін зауыттарға да Saint Nectaire өндіруге рұқсат берілді. Екі түрлі өндіріс процесінен жасалған өнімдерді ажырату үшін фермалық ірімшіктерге жасыл казеиннен жасалған кішкентай сопақша белгі, ал өнеркәсіптік ірімшіктерге шаршы белгі қойылады. 1996 жылы Saint Nectaire-ге қорғалған атау тегі (PDO) берілді, бұл атауды қорғауды Еуропалық Одақтың барлық аймағына кеңейтті. Кейіннен, 600 грамм салмақтағы ірімшіктерге берілетін «Petit Saint Nectaire» (яғни «кішкентай Saint Nectaire») деген жаңа атау да спецификацияға енгізілді.

Өндiру

Farmstead Saint Nectaire сыры әрқашан тұтас және пастеризацияланбаған сүттен жасалады, күніне екі рет, әр сауыннан кейін дереу. Индустриалды Saint Nectaire сыры аралас сүттен немесе термизацияланған немесе пастеризацияланған сүттен жасалуы мүмкін. Бір сырдың дайындалуына қанша сүт қажет екені анықталған. Әр сауыннан кейін, сүт пастеризацияланғаннан соң, сүтке ұйытқыш қосылады және 30-40 минут бойы ұйытылады, ол индустриалды немесе шаруашылық сыры болсын. Алынған ұйымты металл аспап – лира арқылы бөлінеді. Ұйымты бидай дәнінің мөлшеріндегі бөліктерге бөлінеді. Өндірістің келесі кезеңі – ұйымты бөліктердің түбіне жиналуын қамтамасыз ету. Содан кейін сүттің бастапқы көлемінің 80% құрайтын сарысу алынып тасталады. Сүт сарысуы немесе сүт пермеаты кейін сиырларға беріледі, ал қалдығы егістікке таратылады. Кейбір сүт өнеркәсіптері оны жинап, одан қаймақ шығарып, ұнтақтап, бұзауларды тамақтандыруға немесе шоколад және дайын тағамдар сияқты басқа да азық-түлік өнімдерін жасауға пайдаланады. Ұйымты бөліктері құрғатылғаннан кейін, машинамен қалыпқа бірінші рет қысылады. Қысылған сыр томе деп аталады. Томе зығырға оралып, бетіне казеиндық мөр (овал немесе шаршы) қойылып, тұздықпен тұздалады. Содан кейін 12-24 сағатқа преске салынады. Келесі кезең – ресуаж (қайта жуу), сыр орамасынан шығарылып, 40-60% салыстырмалы ылғалдылықтағы салқын бөлмеде сақталады. Фермерлер мен сүт өндірушілер томені пісіруге рұқсат етеді немесе сырды пісіру мамандарына сатады. Афинаж (пісіру процесі) спецификацияға сәйкес кемінде 28 күнге созылады (кішкентай Saint Nectaire үшін 21 күнге дейін қысқартылады). Әдетте, шаруашылық сырының пісуіне 5-6 апта уақыт керек, бірақ сырдың пісуі 2-3 айға дейін созылуы мүмкін. Осы уақыт ішінде сырлар тұздалған сумен бірнеше рет жуылады және апельсин-сұр түсті қабық алу үшін үнемі аударылады, бұл Saint Nectaire сырының ерекшелігі. Сыр қарабидай сабанында пісіріледі. Saint Nectaire сырының көп бөлігі афинаждың соңғы алты аптасында кәсіби афинерге жіберіледі. Дәм мен иіс жеткілікті дамымаса, афинаж тоқтатылады.

Өндіріс

Сент-Нектайр – көлемдік көрсеткіш бойынша Франциядағы алғашқы фермалық атаулы өнім. Ол жылына 6500 тоннаны құрайды, ал фермалық шаруашылықтардың саны 240-қа жетеді. Бұдан өзге, сүт өнеркәсібі мен ірімшік фабрикалары 7000 тонна өнім шығарады. 2007 жылы жалпы өндірілген ірімшік көлемі 13 500 тоннаны құрады.

Гастрономия

Ірімшік кез келген тағаммен үйлеседі. Оны торттардың, пирогтардың және бөлкелердің ішіне салуға болады.

Туризм

"La Maison du Saint Nectaire" немесе "Сен-Нектайр үйі" Мурол жолындағы Сен-Нектайр ауылында орналасқан. Бұл музей Сен-Нектайрдың тарихы мен өндіріс әдістерін көрсетеді.

Анекдоттар

Ірімшіктің аты Людовик XIV-нің дастарқанына ұсынған Сеннетерр маршалынан (лингвистикалық жағынан "Сент-Нектер" сөзінің өзгеруінен) шыққан.