Жұлдыз санағы: түрлері, жіктелуі және бұрмалаушы факторлар
Star count
Жұлдыз санағы – жұлдыздарды тіркеу, сандық әдістермен деректерді түзеу. Галактикадағы жұлдыздардың түрлерін анықтау, жаңа классификациялар табу мақсаты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұлдызды санау – жұлдыздардың тізімдемесін жасау және зерттеу деректеріндегі қателіктерді түзету үшін қолданылатын статистикалық және геометриялық әдістер. Мұндай зерттеулер көбінесе Сайыс жолы галактикасындағы жақын орналасқан жұлдыздарға қатысты жүргізіледі. Астрономияның мақсаты – жұлдыздардың түрлеріне қарай олардың қаншасы бар екенін және олардың кеңістікте қалай таралып орналасқанын анықтау.
Star counts are bookkeeping surveys of stars and the statistical and geometrical methods used to correct the survey data for bias. The surveys are most often made of nearby stars in the Milky Way galaxy. One of the interests of astronomy is to determine how many stars there are of each of several types that stars can be categorized into, and how these stars are distributed in space.
Жұлдыздар санының себептері
Жұлдыздарды санағанда астрономдар жақсы зерттелген бірнеше жұлдызды жіктеу үшін жасалған көптеген түрлі санаттарды қарастырады. Жұлдыздарды санаудың нәтижелерін зерттеудің бір үміті – жаңа санаттарды ашу. Әртүрлі санаулар әдетте жұлдыздарды төменде көрсетілген бірнеше қасиеттері бойынша ғана жіктеуге тырысады және әрбір қарастырылған қасиеттің қаншалықты таралғандығын және сол сияқты жұлдыздардың қалай таралатынын анықтайды. Температура: Астрономияда температура әдетте O B A F G K M әріптік кодтарымен көрсетіледі, бұл кодтар "көк" (O түрі, шын мәнінде көкшіл ақ) пен ақ (F түрі) аралығында, ал "қызыл" (M түрі, шын мәнінде қызғылт-сары) түске дейін өзгереді. L және T типтері қоңыр жұлдыздар үшін қолданылады, олардың "түстері" инфрақызыл сәуледе болады. Мөлшері: Мөлшері әдетте I (супергиганттар) мен V (карликтер) аралығындағы римдік сандармен белгіленеді. Жасы: Жұлдыздар әдетте I (жас) және II (ескі) популяцияларға бөлінеді. Орналасуы: Көше жолы галактикасында топтар жұқа диск, қалың диск, орталық ірің және гало ретінде сипатталады. Көптігі: Жұлдыздардың көпшілігі қос жұлдыз, үш жұлдыз немесе тіпті қос-қос жұлдыз жүйелерінің құрамына кіреді. Біздің Күннің серігі жоқ сияқты. Жоғарыда аталған барлық санаттарда көптеген ұсақ бөлімшелер бар.
When performing star counts, astronomers consider many different categories that have been created to classify a few stars that have been well studied. One of the hopes of studying the results of star counts is to discover new categories. Different counts typically seek to categorize stars for only a few of the qualities listed below, and determine how common each considered quality is and how stars of that kind are distributed. Temperature: In astronomy, temperature is usually shown using the letter codes O B A F G K M running from 'blue' (type O, actually bluish white) through white (type F) to 'red' (type M, actually ruddy orange). Types L and T are used for brown dwarfs, whose 'colors' are in the infrared. Size: Size is usually designated by Roman numerals I (supergiants) through V (dwarfs). Age: Stars are usually grouped into Population I (young) and Population II (old). Location: In the Milky Way galaxy the groups are described as thin disk, thick disk, central bulge, and halo. Multiplicity: Most stars are members of double star, or triple star, or even double double star systems. Our own sun appears to be unusual for not having a companion star. There are many finer subdivisions in all of the above categories.
Бәсекелестік
Жұлдыздарды санауда ғарыштағы жұлдыздардың таралуын нақты бейнелеу мақсатымен көптеген шешілмейтін мәселелер бар. Галактикадағы біздің көзқарасымыздың әсері, галактикадағы газ және шаң бұлттарының көрінуге кедерілтіруі, әсіресе, жұлдыздардың өте кең жарықтылық диапазоны жұлдыздарды бұрмаланған түрде көруге себеп болады. Жұлдыздардың ішкі жарықтылығындағы айырмашылық, олардың арақашықтығындағы айырмашылықтан әлдеқайда зор. Біздің Көмекей жолы арқылы көру сызығымыз бірнеше мың жарық жылынан артық қашықтықтағы жұлдыздарды жабатын газ және шаңның үлкен бұлттарымен тоқтатылады. Күн Көмекей жолы дискісінде, жұқа дискінің солтүстік жиегінде және Орион-Аққу спиральдық қолдың ішкі жиегінде орналасқан. Галактиканың жұқа дискісіндегі жұлдыздардың дискінің қалың бөлігінен, оның орталық бөлігінен және галодан өзгеше екендігіне сенуге жеткілікті себеп бар. Кейбір жұлдыздар спиральдық қолдарда, қолдар арасындағы дискіден гөрі көбірек кездеседі. Бұл әсерлердің бұрмалау тудыратынын білген астрономдар жұлдыз санауларын талдағанда әр әсердің қаншалықты бұрмалауға себеп болғанын анықтауға және оны мүмкіндігінше толықтыруға тырысады.
There are many unavoidable problems in counting stars for the purpose of getting an accurate picture of the distribution of stars in space. The effects of our point of view in the galaxy, the obscuring clouds of gas and dust in the galaxy, and especially the extreme range of inherent brightness, create a biased view of stars. Stars vary far more in intrinsic brightness than they do in distance. Our line of sight through the Milky Way is interrupted by great clouds of gas and dust, which block our view of stars more than a few thousand light years away. The Sun is located in the disk of the Milky Way, in the northern edge of the thin disk and on the inner edge of a spiral arm called the Orion–Cygnus Arm. There is good reason to believe that stars in the galaxy's thin disk are different from thicker part of the disk, and from the bulge and the halo. Some stars are obviously more common in spiral arms than in the disk in between the arms. Knowing that these effects create bias, astronomers analyzing star counts attempt to find how much bias each effect has caused and then compensate for it as well as they can.
Жарықтық жағынан байланысты асқынулар
Жұлдыздар санын бұрмалайтын ең үлкен мәселе – әртүрлі өлшемдердің ішкі жарықтығының өте үлкен айырмашылығы. Салмақты, жарқын жұлдыздар (гиганттар да, көк жұлдыздар да) ғарышта сирек кездесетін болса да, жалпы жұлдыз тізімдерінде ең көп ұсынылған жұлдыздар болып табылады. Шағын, көмескі жұлдыздар (қызыл жұлдыздар) ғарыштағы ең көп таралған жұлдыздар болып көрінеді, кем дегенде жергілікті аумақта, бірақ оларды тек үлкен телескоптармен ғана көруге болады, және олар Жерден бірнеше ондаған жарық жылы қашықтықта болғанда ғана. Мысалы, көк түсті ζ Puppis супергиганты, ең жақын жұлдыз – Проксима немесе α Centauri C деп аталатын қызыл карликтен 400 миллион есе жарқынырақ. Проксима бізден 4,2 жарық жылы қашықтықта болса да, ол соншалықты әлсіз, оны қалың көзбен көру мүмкін емес (оның серіктерінің бірі α Centauri A көрінеді). ζ Puppis – көк супергиганттардың ең жарқындарының бірі. Ол өте жарқын болғандықтан, ζ Puppis 1399 жарық жылы қашықтықта болса да, екінші дәрежелі жұлдыз сияқты көрінеді.
The greatest problem biasing star counts is the extreme differences in inherent brightness of different sizes. Heavy, bright stars (both giants and blue dwarfs) are the most common stars listed in general star catalogs, even though on average they are rare in space. Small dim stars (red dwarfs) seem to be the most common stars in space, at least locally, but can only be seen with large telescopes, and then only when they are within a few tens of light years from Earth. For example, the blue supergiant ζ Puppis is 400 million times more luminous than the nearest star, a red dwarf named Proxima, or α Centauri C. Even though Proxima is only 4.2 light years away from us, it is so dim that it cannot be seen with the naked eye (one of its companions, α Centauri A, is visible). ζ Puppis is one of the brightest of the visible blue supergiants. It is so bright that it appears to be a second magnitude star, even though ζ Puppis is 1,399 light years away.