Кіріспе

АҚШ армиясының сұраққа алу жөніндегі далалық нұсқаулығы, кейде FM 34-52 әскери номенклатурасымен белгілі, 177 беттен тұратын және әскери тергеушілерге АҚШ және халықаралық құқыққа сәйкес тиімді сұраққа алу қалай жүргізіледін түсіндіретін нұсқаулық. Ол FM 2-22.3 Адам интеллектін жинау операцияларымен алмастырылды.

"Терроризмге қарсы жаһандық соғыс" кезінде тергеу

Американың терроризмге қарсы соғысы кезінде Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд "күшейтілген тексеру әдістері" деп аталатын бірнеше әдістерді бекітті, олар көпшілік тарапынан азаптау деп есептелетін іс-әрекеттерге рұқсат берді. Бұл рұқсат Заң кеңесі кеңсесінің даулы заңдық хаттамаларына негізделген, олар бұрынғыдан әлдеқайда тар шеңберде азаптауды анықтауға тырысты. Бұл бекітулер, әсіресе Абу-Грейбтегі азаптау және тұтқындарға қатысты зәбір көрсету оқиғасынан кейін, қатты дау тудырды. Күшейтілген әдістердің әртүрлі редакциялары жарияланды. Рамсфелд күшейтілген әдістерді тек АҚШ "заңсыз соғыс жүргізушілер" деп жіктеген тұтқындарға ғана қолдануды көздеген. Дегенмен, Иракта тұтқындар Женева конвенциясымен қорғалуға құқылы болғанына қарамастан, күшейтілген тексеру әдістері қолданылды. Гуантанамодағы тұтқындарды тексеру директоры генерал Джеффри Д. Миллер және оның бірнеше қызметкерлері Иракқа өз тәжірибелерін бөлісу үшін жіберілді. Әскери барлау күштері Ауғанстанда, атап айтқанда капитан Кэролин Вуд, күшейтілген әдістерді қолданды. Ирактағы американдық құрлық әскерлерінің қолбасшысы генерал Рикардо Санчес Миллер мен оның командасының, сондай-ақ капитан Вудтың пікірлерін ескере отырып, өз күшейтілген әдістерін жариялады.

Тұтқынға қатысты заң

2005 жылдың 25 шілдесінде сенатор Джон МакКейн, Вьетнам соғысы кезінде тұтқынға алынып, түрмеде қиындық көрген адам, әскери шығындар туралы заңға түзету ұсынды. Бұл түзету АҚШ үкіметінің барлық сұрау салушыларын Армияның далалық нұсқаулығында бекітілмеген сұрау салу әдістерін пайдаланудан шектеуге бағытталған еді. 2005 жылдың 20 қазанында вице-президент Дик Чейни МакКейнмен кездесіп, оның түзетуі тек әскерилерге қатысты болуы керек деп келісуге тырысты. Чейни АҚШ барлау қызметтері үшін жұмыс істейтін азаматтық сұрау салушыларға одан да кеңейтілген сұрау салу әдістерін қолдануға рұқсат беруді қалады. МакКейн оған келіспеді. МакКейннің түзетуі қабылданды және қазір ол «Тұтқындарға қатысу туралы заң» деп аталады.

Қолданбаны кеңейтілген әдістерді енгізу үшін қайта қарау жоспарлануда

2005 жылғы 28 сәуірде Қорғаныс министрі Рамсфелд Армия нұсқаулықты қайта қарастыратынын жариялады. Қайта қарастырылған нұсқаулықта қай тергеу әдістеріне тыйым салынғаны нақтырақ көрсетілуі тиіс еді. 2005 жылғы 14 желтоқсанда «Нью-Йорк Таймс» газеті Армияның Далалық нұсқаулығын Пентагон қайта жазғанын хабарлады. Бұрын нұсқаулықтың тергеу әдістері бөлімін интернеттен еркін оқуға болады, ал жаңа басылымда тергеу әдістері бөлімінде 10 құпия бет болды, бұл үкімет қандай әрекеттерді пысықтау деп санамайтынын жұртшылыққа білдірмеді. 2006 жылғы 5 маусымда «Лос-Анджелес Таймс» газеті Пентагонның түзетулері Женева конвенциясының үшінші бабындағы «ұяттау және қадір-қасиетін төмендету» сияқты тыйымдарды алып тастайтынын жазды. «Лос-Анджелес Таймс» газетінде Мемлекеттік департамент түзетулерге қарсы болғаны, себебі бұл АҚШ-тың әлемдегі беделіне әсер етуі мүмкін еді деп хабарланды. 2006 жылы тергеу бөлімін құпияға алу керек пе, жоқ па деген мәселе бойынша пікір таласы болды. «Нью-Йорк Таймс» газеті Пентагон тергеу бөлімін қайтадан жариялауды қарастырып жатқанын хабарлады, бірақ Пентагон өз ниеті туралы ресми мәлімдеме жасаған жоқ. 2006 жылғы 6 қыркүйекте АҚШ Армиясы 2 22.3 нөміріндегі «Адамдық барлау операциялары» атты Далалық нұсқаулықты жариялады. Армияның баспасөз қызметі 2 22.3 нөміріндегі Далалық нұсқаулықтың 1992 жылы жарияланған 34 52 нөміріндегі Далалық нұсқаулықты алмастырғанын мәлімдеді. Жаңа нұсқаулық көпшілік назарына жеткізген күмәнді күшейтілген тергеу әдістерінің көптерін (соның ішінде «суға батырып өлтіру» әдісін) тыйым салады, сондай-ақ тыйым салынған әрекеттердің толық тізімі емес екенін көрсетеді.