Молдова Республикасының Ұлттық қауіпсіздік қызметінің тарихы мен міндеттері
Security and Intelligence Service of Moldova
Молдованың SIS қызметі: ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ақпарат жинау, қатерлерді болжау, стратегиялық бағалау. Қауіпсіздік және демократияны нығайту.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қауіпсіздік және барлау қызметі (Serviciul de Informații și Securitate, SIS) – барлық тиісті барлау және қарсы барлау шараларын жүзеге асыру арқылы ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге мамандандырылған Молдова мемлекеттік органы, мысалы: тәуелсіздікке, егемендікке, бірлікке, аумақтық тұтастығына, конституциялық құрылысқа, демократиялық дамуға, мемлекеттің, қоғамның және азаматтардың ішкі қауіпсіздігіне, Молдова Республикасының мемлекеттілігіне, ұлттық экономиканың өмірлік маңызды салаларының тұрақты жұмыс істеуіне құқық бойынша қауіп төндіретін кез келген әрекетті анықтау, алдын алу және оған қарсы күресу үшін қажетті ақпаратты жинау, өңдеу, тексеру және пайдалану. ШІЖ-ның миссиясы – азаматтардың, қоғамның және мемлекеттің негізгі құқықтары мен бостандықтарын мемлекеттік қауіпсіздікке қауіп төндіретін тәуекелдер мен қауіп-қатерлерден тиімді қорғау, демократиялық құндылықтарды және Молдова Республикасының ұлттық мүдделерін ілгерілету. Мекеменің негізгі мақсаттары:
The Security and Intelligence Service (Serviciul de Informații și Securitate, SIS) is a Moldovan state body specialized in ensuring national security by exercising all appropriate intelligence and counter intelligence measures, such as: collecting, processing, checking and capitalizing the information needed to identify, prevent and counteract any actions that according to law represent an internal or external threat to independence, sovereignty, unity, territorial integrity, constitutional order, democratic development, internal security of the state, society and citizens, the statehood of the Republic of Moldova, the stable functioning of vitally important branches of the national economy, both on the territory of the Republic of Moldova and abroad. The mission of the SIS is efficient protection of fundamental rights and freedoms of citizens, society and state against risks and threats to state security, promotion of democratic values and national interests of the Republic of Moldova. The main objectives of the institution are:
Молдова Республикасының ұлттық қауіпсіздігіне қатысты, мемлекеттік органдарға шешім қабылдау үшін негіз болатын ақпаратты жинау;
Елдің қауіпсіздігіне, егемендігіне, тәуелсіздігіне және тұтастығына қауіп төндіретін тәуекелдер, қауіп-қатерлер және қиындықтар туралы алдын ала ескерту;
Ұлттық, аймақтық және халықаралық қауіпсіздік ортасының стратегиялық бағалауын жүргізу.
Gathering information relevant to national security of the Republic of Moldova, which provides basis for decision to state authorities;
Anticipatory warning on the risks, threats and challenges for security, sovereignty, independence and integrity of the country;
Conducting strategic assessments of national, regional and international environment of security.
Ұлттық қауіпсіздік министрлігі
1991 жылғы 9 қыркүйекте Молдова Республикасы Президентінің №196 Жарлығымен Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті таратылып, Молдова Республикасының Ұлттық қауіпсіздік министрлігі (ҰҚМ) құрылды. 1991 жылғы 16 қыркүйекте Молдова Үкіметі ҰҚМ-нің негізгі функциялары мен құрылымын бекітті. Шекараны қорғау ҰҚМ-нің басты өкілеттіктерінің бірі болды. 1992 жылғы 6 сәуірде ҰҚМ Молдова Республикасының Ұлттық қауіпсіздік министрлігінің Ережесін бекітті. 1993 жылғы 11 тамыздағы №125 Президент Жарлығымен Контрәріптес департаменті Қорғаныс министрлігінен Ұлттық қауіпсіздік министрлігіне ауыстырылып, Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысына тікелей бағындырылды. 1995 жылғы 31 қазанда Молдова Парламенті мемлекеттік қауіпсіздік және мемлекеттік қауіпсіздік органдары туралы заңдарды қабылдады, олар 1997 жылғы 31 қаңтарда Молдова Республикасы Президентімен жарияланды. 1997 жылғы 9 қыркүйекте Ұлттық қауіпсіздік министрлігінің құрылғанына алты жыл толуына орай, Президент Жарлығымен Мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлерінің күні кәсіби мереке ретінде белгіленді.
1991, September 9 by Presidential Decree of the Republic of Moldova no. 196 the State Security Committee is dissolved and the Ministry of National Security (MNS) of the Republic of Moldova is created. 1991, September 16 The Government of Moldova approved the MNS basic functions and structure. Border protection becomes one of the main powers of the MNS. 1992, April 6 MNS approved the Regulation of the Ministry of National Security of the Republic of Moldova. 1993, August 11 by Presidential Decree no. 125 on Counterespionage Department, the Counterespionage Department is transferred from the Ministry of Defence to the Ministry of National Security and is directly subordinated to the Supreme Commander of the Armed Forces. 1995, October 31 the Moldovan Parliament adopts Laws on state security and state security bodies, which are promulgated on 31 January 1997 by the President of the Republic of Moldova. 1997, September 9 on occasion of commemorating six years since the creation of the Ministry of National Security, a presidential decree institutes the professional holiday the Day of state security workers.
Қауіпсіздік және барлау қызметі
1999 жылғы 16 қарашада Молдова Республикасының № 676 XIV заңы Ұлттық қауіпсіздік министрлігін Молдованың Қауіпсіздік және барлау қызметіне (ҚБҚ) қайта ұйымдастырды – мемлекеттік қауіпсіздік саласындағы мамандандырылған орган. 1999 жылғы 23 желтоқсанда Молдова Республикасы Парламенті Молдова Республикасының Қауіпсіздік және барлау қызметі туралы № 753 XIV заңын қабылдады, ол аталған мекеменің негізгі міндеттері мен өкілеттіктерін белгіледі. 2000 жылғы 18 қаңтарда РМ Шекара қызметі департаменті ҚБҚ құрамынан шығарылып, мемлекеттік орган ретінде қайта құрылды. 2002 жылғы 10 қыркүйекте РМ Үкіметінің № 1192 қаулысымен ҚБҚ құрамында Ұлттық барлау және қауіпсіздік институты құрылды, ол ҚБҚ оқу орталығының негізінде жоғары білім беру мекемесі ретінде ашылды. 2005 жылғы 22 шілдедегі № 177 XVI заңымен Молдова Республикасының Қауіпсіздік және барлау қызметі туралы 1999 жылғы 23 желтоқсандағы № 753 XIV заңына өзгерістер енгізілді, нәтижесінде ҚБҚ өкілеттіктерінен қылмыстық қудалау жүргізу құқығы алынып тасталды. 2006 жылғы 13 қарашада РМ Үкіметінің № 1295 қаулысымен Молдова Республикасының Қауіпсіздік және барлау қызметінің Терроризмге қарсы орталығы құрылды. Ол терроризмге қарсы шараларды басқару, үйлестіру және іске асыру үшін жауапты. 2007 жылғы 19 шілдеде Молдова Парламенті қауіпсіздік және барлау қызметкерінің мәртебесі туралы № 170 заңын бекітті. 2009 жылғы 10 ақпандағы РМ Үкіметінің № 124 қаулысымен Ұлттық барлау және қауіпсіздік институтына «Молдавияның негізін қалаушы Богдан» деген атау берілді. 2010 жылғы 13 ақпандағы РМ Үкіметінің № 84 қаулысымен мемлекеттік кәсіпорынның берілуіне байланысты Арнайы телекоммуникация орталығы (АТО) Молдова Республикасының Қауіпсіздік және барлау қызметінен Мемлекеттік канцелярияның басқаруына берілді (АТО 2002 жылғы 11 маусымда ҚБҚ бағыныстылығында құрылды, бірақ РМ Үкіметінің № 735 қаулысымен мемлекет үшін маңызды ақпаратты қорғау, арнайы ұлттық телекоммуникация жүйелерін құру, басқару және олардың жұмыс істеуін және дамуын қамтамасыз ету мақсатында құрылды).
1999, November 16 the Law of the Republic of Moldova no. 676 XIV reorganized the Ministry of National Security into the Security and Intelligence Service (SIS) of Moldova, a body specialized in state security. 1999, December 23 The Parliament of the Republic of Moldova adopted the Law no. 753 XIV on Security and Intelligence Service of the Republic of Moldova, establishing the main tasks and competences of the institution. 2000, January 18 the RM Department of Border Guards is withdrawn from the SIS and reorganized into a public authority. 2002, September 10 by RM Government Decision no. 1192, the National Institute of Intelligence and Security is established within the SIS as a higher education institution, created on the basis of SIS Training Centre. 2005, July 22 by Law no.177 XVI on amending Law no. 753 XIV of 23 December 1999 on the Security and Intelligence Service of Moldova, the SIS competences are provided in a new edition, where the power to conduct criminal prosecution is excluded from the SIS competences. 2006, November 13 by RM Government Decision no.1295, the Antiterrorist Centre of the Security and Intelligence Service of the Republic of Moldova is created. It is responsible for managing, coordinating and implementing counter terrorism measures. 2007, July 19 Moldovan Parliament approved the Law no. 170 on status of the security and intelligence officer. 2009, February 10 by RM Government Decision no. 124, the National Institute of Intelligence and Security is given the name "Bogdan, the Founder of Moldova". 2010, February 13 by RM Governmental Decision no. 84 on the transfer of a state enterprise, the Special Telecommunications Centre (CTS) is transferred from the Security and Intelligence Service of the Republic of Moldova to the management of the State Chancellery (CTS was created in subordination of the SIS on 11 June 2002 though the Government Decision no. 735 on special telecommunication systems of Moldova in order to protect important information for the state, create, manage and ensure the operation and development of special national telecommunication systems).
Ақпараттық қызмет
Молдова Республикасының қауіпсіздік және барлау қызметі туралы 1999 жылғы 23 желтоқсандағы № 753 XIV Заңының 8-бабына сәйкес, барлау қызметі ұлттық қауіпсіздікке қатысты деректер мен ақпаратты заңды иеленушілерге шешім қабылдау үшін негіз беру мақсатында жинауға бағытталған. Молдова Республикасының ұлттық мүдделерін қорғау және ілгерілету операциялары барлау мақсаттарына жету үшін жүзеге асырылады. Миссияның мәні – қазіргі қауіп-қатерлерге байланысты ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін жағдайларды және тәуекелдерді ерте анықтауға бағытталған кешенді шаралар жүйесін іске асырудан тұрады. Жиналған ақпарат талданып, жаһанданудың салдарынан туындаған қауіпсіздік ортасының стратегиялық бағалауына қатысты талдамалық өнімдерге біріктіріледі, осы арқылы Молдова Республикасының өңірлік және халықаралық қауіпсіздікке үлес қосушы имиджін нығайтуға қол жеткізіледі.
According to the art.8 of the Law on Security and Intelligence Service of the Republic of Moldova No 753 XIV of 23.12.1999, intelligence activity is directed to collecting data and information relevant to national security, in order to provide legal beneficiaries with a decision making basis. Operations for protection and promotion of national interests of the Republic of Moldova are conducted in order to reach the intelligence objectives. The mission consists in carrying out a complex system of activities meant to identify, at an early stage, dangers and risks to national security reported to current threats. The gathered information is analysed and integrated in analytical products regarding strategic assessment of the security environment that is generated by the globalization effects, in order to strengthen the profile of the Republic of Moldova as a contributor to regional and international security.
Жауапкершілік қызметі
Молдова Республикасының қауіпсіздік және барлау қызметі туралы 1999 жылғы 23 желтоқсандағы № 753 XIV Заңының 8-бабына сәйкес, қарсы барлау қызметінің мақсаты – шетелдік барлау органдарының немесе жауынгерлік, террористік, экстремистік және сепаратистік топтардың тыңшылық, қиындық тудыратын әрекеттерінен, жоспарлары мен ниеттерінен туындайтын ұлттық қауіпсіздікке қауіптер мен тәуекелдерді анықтау, алдын алу және оларға қарсы іс-қимыл жасау болып табылады. Қарсы барлау – жедел және талдау басқаруын білдіреді, ол барлау мәліметтерін, шығармашылық тәсілдерді және озық технологияларды тиімді үйлестіріп, жағдайға жылдам әрекет етуге және күтпеген жағдайларға жауап беруге мүмкіндік береді. Атап айтқанда, бұл Молдова Республикасының мүдделеріне қарсы бағытталған қызметтерді жүзеге асыратын шетелдік барлау агенттіктері мен қарсыластар тобының назарына түсуі мүмкін әрекеттер мен жеке тұлғаларды анықтауға қатысты. Аумақтық тұтастығы мен егемендікті тікелей, ақпараттық және гибридтік агрессиядан қорғау мақсатында барлау аймағына саяси, экономикалық, әлеуметтік, әскери және технологиялық сияқты маңызды стратегиялық салалар кіреді. Мақсаты – адам, техникалық және логистикалық ресурстар тұрғысынан ұлттық функционалдық мүмкіндіктерді сақтау және қамтамасыз ету, асимметриялық тәуекелдерге байланысты оларды жылдам бейімдеуді ескеру, сондай-ақ азаматтардың тікелей мүддесі үшін даму әлеуетін пайдалану.
According to the art.8 of the Law on Security and Intelligence Service of the Republic of Moldova No 753 XIV of 23.12.1999, counterintelligence activity aims to identify, prevent and counteract risks and threats to the national security of the Republic of Moldova, deriving from espionage, subversive actions, plans and intentions of foreign intelligence agencies or paramilitary, terrorist, extremist and separatist groups. Counterintelligence implies an operational and analytical management, meant to efficiently combine intelligence, creative practices and advanced technology, in order to act promptly and address unpredictable situations. In particular, we are referring to identification of those actions and individuals, which can become targets for foreign intelligence agencies and adversary groups that carry out activities oriented against interests of the Republic of Moldova. The exploration area, in order to protect the territorial integrity and sovereignty against direct, informational and hybrid aggression, includes the main strategic fields, such as politics, economics, social, military and technology. The goal is to maintain and ensure national functional capacities from the perspective of human, technical, and logistic resources, considering their prompt adaptation in relation to asymmetrical risks, as well as using the development potential for the direct benefit of the citizens.
Халықаралық ынтымақтастық
Молдова Республикасының қауіпсіздігі – жаһандық қауіпсіздіктің бөлігі. Қазіргі заманғы жаһандану кезеңінде асимметриялық қауіп-қатерлердің пайда болуы ұлттық және аймақтық қауіпсіздікке төнетін тәуекелдерді азайту үшін барлау қоғамдастығының күрделі жүйесінде тұрақты серіктестіктер құруды талап етеді. Молдованың қауіпсіздігіне төнетін қауіп-қатерлерді алдын алу және олармен күресу – Қауіпсіздік және Барлау қызметінің аймақтық және халықаралық деңгейдегі арнайы қызметтермен және әріптес құрылымдармен ынтымақтастықта жұмыс істеуінің жолы. 1991 жылдан бері, мекеме құрылғаннан бастап, ҚБҚ ынтымақтастық серіктестіктерінің дамуы оң динамиканы көрсетіп, түрлі формаларда жүзеге асты: ақпарат және тәжірибе алмасу, мамандандырылған шараларға қатысу, шетелдік әріптестермен бірлескен операцияларды жүзеге асыру. Молдованың Еуроодақ құрылымдарына интеграциялануы аясында Қызмет аймақтық барлау платформаларына қосылуға, халықаралық аренадағы тиісті мекемелермен екіжақты және көпжақты қарым-қатынастарды орнатуға және дамытуға мүдделі. Осы өзара әрекеттесудің мақсаты – ұлттық қауіпсіздіктің негізгі мүдделерін қамтамасыз ету және ҚБҚ-ның аймақтық және еуропалық қауіпсіздікке қолайлы жағдай жасауға белсенді қатысуы, Молдованың беделін қауіпсіздіктің тек тұтынушысы ғана емес, сонымен қатар оны өндірушісі ретінде де насихаттауға бағытталған.
Security of the Republic of Moldova is a component part of global security. Emergence of asymmetric threats in the era of contemporary globalization entails building sustainable partnerships within the complex system of intelligence community in order to reduce the risks that threaten national and regional security. Preventing and combating security threats to Moldova is an approach where the Security and Intelligence Service cooperates with special services and partner structures at regional and international levels. After 1991, once the institution was founded, the evolution of the SIS cooperation partnerships witnessed positive dynamics, taking various forms: exchange of information and expertise, participation at specialized events and accomplishment of joint operations with foreign partners. In the context of Moldova's integration into EU structures, the Service imperatively intends to join regional intelligence platforms, establish and promote bilateral and multilateral relations with line institutions at international arena. The goal pursued in this interaction is oriented towards fundamental national security interests and active involvement of the SIS in creating an adequate climate for regional and European security, aiming at the promotion of Moldova's image not only as security consumers but also as a generator of it.