Кіріспе

Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолының (LNER) K4 класы – Найджел Гресли Батыс Хайленд тас жолының тік көлбеулері үшін жобалаған 2-6-0 бу локомотивтерінің класы.

Батыс Хайленд желісі

Солтүстік Британ темір жолының (NBR) Батыс Хайленд желісі Форт-Уильям арқылы Маллайгқа дейін үш бірдей қиындықтарды ұсынды: тік еңістер; күрделі қисықтар; және шектеулі осьтік жүктеме нормалары. D34 'Glen' 4-4-0 локомотивтерін пайдаланғаннан кейін, жүктемелердің артуы салдарынан, көбінесе екі локомотивпен жүру қажет болды. Локомотив инженерлері LNER K3 класын пайдалануды ұсынды, бірақ оларға Форт-Уильям мен Маллайг арасында жұмыс істеуге рұқсат берілмеді. K3 қазандығының негізінде жаңа конструкция ұсынғаннан кейін, 1924 жылдың қазан айында бір LNER K2 кластық локомотив қарызға алынды, ол қажетті қуатты және жабысуды қамтамасыз етті. K3 локомотивтері желіде K2 локомотивтерін алмастырғанда, желіге тағы K2 локомотивтері берілді, ал 1925 жылдың қазан айынан бастап қарыз тұрақтыға айналды. Жүктемелердің одан әрі артуы және жылдамдықты арттыру қажеттігіне байланысты, 1934 жылдың қыркүйегінде Гресли Донкастер жұмысына K2 локомотивтерінің сүйреу күшін арттыру мүмкіндігін зерттеуді тапсырды. Қазандықтың қысымын және цилиндр диаметрін арттыруға қарсы ұсыным бергеннен кейін, 1935 жылы Бірлескен жол және локомотив комитеті 1936 жылы K3 локомотивтерін құрастыруды 21-ден 20-ға дейін азайтып, жаңа конструкцияға келісім берді. 1936 жылдың мамырындағы жоба 1924 жылғы ұсынылған 2-6-0 конструкциясына негізделген, дөңгелектерінің диаметрі 2 метр, бірақ K3 цилиндрлері, K2 қазандығы және B17 оттық камерасы бар еді. Рамасы K3 локомотивтерінен ұзын болды, конструкциялық қазандық қысымы 0,94, сүйреу күші 0,95, ал жабысу коэффициенті 3,92 болды.

Үлгі

1937 жылғы 28 қаңтарда K4 прототипі №3441 Дарлингтондан Глазгодағы Истфилд депосына бағыт алды. Бес апталық экипаж оқытылуынан және жүк жұмысына шектелуден кейін, 4 наурызда ол алғашқы жолаушылар пойызымен жүріп өтті. Көп ұзамай, қазандық қысымының артуы ескі K2-ге қарағанда орташа жылдамдыққа айтарлықтай жақсарту әкелмегені және №3441 Батыс Хайленд желісінің көлбеулерінде жауабының баяу болғаны анық болды. Греслі бу қысымын көтеру арқылы жағдайды түзетуге тырысты, бұл тартым күшін күрт арттырды, ал жабысу коэффициентін 3,54-ке дейін төмендетті. K4 енді 300 тонналық пойыздарды тасымалдау және тегіс жерде шамамен жылдамдықпен жүруге қабілетті екенін көрсетті. Жаңа локомотивтің бір артықшылығы – 300 тонналық пойыздарды тасымалдау үшін ол K2 локомотивтеріне қарағанда аз көмір жұмсады, ал K2 локомотивтері одан әлдеқайда жеңіл жүкті тасыды. №3441-мен жүргізілген сәтті сынақтар нәтижесінде тағы бес локомотив салынды. Прототиптік Лох Лонгтан басқа барлығы Хайленд аймағының басшылары мен көрнекті тұлғаларының есімдерімен аталып, салынды.

Операциялар

K4 локомотивтері тез шотландтық бригадаларға ұнады және ауыр жүкті тасымалдайтын жазғы пойыздардан басқа, Батыс Жоғартөбедегі экономикалық тиімсіз екі локомотивтің жұмыс істеуін тоқтатты. Дегенмен, барлық Gresley 2-6-0 локомотивтері сияқты, олармен жоғары жылдамдықта саяхаттау қиын болуы мүмкін, ал көтерілуге арналған локомотив Глазго Куин-стрит теміржол станциясына дейінгі жазық учаскелерге немесе Лох-Эйлдің бойындағы 8,5 мильге созылған учаскеге ыңғайлы болмады. Осы учаскелердегі жүруден туындаған діріл проблема болды, сондай-ақ ортаңғы ірі подшипниктерді үнемі бекіту қажет болды, бір рет ортаңғы жалғаушы таяқ түсіп қалды: бұл күтіп-жөндеу жұмыстарын күшейтті. Бригадалар LNER V4 класына көбірек бейімделді, бірақ олардың төмен қуаты қолданылуын шектеді, ал K4 локомотивтері 1947 жылға дейін Батыс Жоғартөбе желісінде алғашқы B1 4-6-0 локомотивтері келгенге дейін өздерінің басымдығын сақтап келді, ол K4 локомотивтерін Глазгодан Форт-Уильямға ауыстырды. Ұлттандырудан кейін Stanier 5MT 4-6-0 және жаңа K1 локомотивтерінің көптеп келуі K4 локомотивтерін көбінесе жүк тасымалымен айналысуға мәжбүр етті. 1950 жылдары K4 локомотивтерінің жұмыс аймағы кеңейді және олар Эдинбург, Перт, Форфар, Айр және Твидмут сияқты жерлерде пайда бола бастады. 1959 жылы барлығы Файф облысындағы Торнтон депосында шоғырландырылды және 1961 жылдың қазанында қызметтен алынды.

Сақтау

Алты күшті локомотивтердің бірі, марқұм виконт Гарноктың күш-жігері арқасында сақталып қалды. Ол Британдық теміржолынан (BR) 61994 нөміріндегі "Ұлы Маркиз" локомотивін сатып алып, оны жұмыс жасайтын күйге дейін жөндеуден өткізді. Лидс қаласында орналасқан 3442 нөміріндегі локомотив 1968 жылы BR компаниясының бумен жұмыс істеуге тыйым салуына дейін пойыз саяхаттарында жұмыс істеді. 1972 жылдан бастап 3442 нөміріндегі локомотив 1980 жылға дейін Severn Valley Railway (SVR) теміржолында сақталды, содан кейін күрделі жөндеуден өтті. 2000 жылдардың ортасында Джон Кэмерон 3442 нөміріндегі локомотивті сатып алды және ол күрделі жөндеу үшін SVR теміржолынан Круға кетті. Крудегі жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, локомотив Ұлыбританиядағы тарихи теміржолдарды аралап, негізгі желіде қызмет етуге қайта оралды. Қызмет істеген кезеңінде ол LNER және BR үшін жұмыс істеген K4 локомотивтері бармаған көптеген қалалар мен аймақтарды аралады. Соңғы жылдары ол Карлайл, Барроу Хилл, Редмир, Йорк, Манчестер, Уитби және Бленау Ффестиниог қалаларында болды. Ол тіпті Лланддудно торабынан Бленау Ффестиниого дейін "Конви аңғары желісі" бойынша пойыз саяхаттарында да танымал болды, мұнда Blaenau бағытындағы еңіс 1:47-ге жетеді. 61994 локомотиві қазір зейнеткерлікке шығып, Бонесстегі Шотландия теміржолдары мұражайында қойылған, онда SRPS еріктілерінің шағын тобы оны сыртқы түрін жақсарту жұмыстарын жүргізуде. Иесі Камерон теміржол қорының жоспары бойынша локомотив Джонның Балбути фермасында салынатын мұражайда 60009 нөміріндегі "Оңтүстік Африка одағы" локомотивімен бірге орналастырылады. Алайда, Джонның мұражайын салуға Фиф кеңесі әлі рұқсат берген жоқ.