Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта ғасырлық Шығыс Еуропа мемлекеті Чернигов княздігі Киев Русі ішіндегі ең ірі және ең күшті мемлекеттердің бірі болды. Бір кездері Киевтен кейінгі екінші ең күшті княздік болды. Князьдік 10 ғасырда құрылған және 16 ғасырға дейін кейбір ерекшеліктерін сақтаған. Чернигов княздігі қазіргі Украина, Беларусь және Ресей аймақтарынан құралған.
Medieval East European state
The Principality of Chernigov was one of the largest and most powerful states within Kievan Rus'. For a time the principality was the second most powerful after Kiev. The principality was formed in the 10th century and maintained some of its distinctiveness until the 16th century. The Principality of Chernigov consisted of regions of modern day Ukraine, Belarus, and Russia.
Орналасқан жері
Чернигов княздігінің көп бөлігі Днепр өзенінің сол жағалауында, Десна және Сейм өзендерінің алабында орналасқан. Князьдікте негізінен сивериялық славян тайпалары және ішінара Днепр поляндары өмір сүрген. Кейін князьдіктің аумағы Радимихтар жеріне және ішінара Вятихтар мен Дреховиктер жеріне дейін кеңейді. Князьдіктің астанасы Чернигов қаласы болды, басқа да маңызды қалалар Новгород Северский, Стародуб Северский, Трубчевск және Козельск болды. Чернигов княздігінің меншігі мен ықпалы солтүстікте Муром Рязань жерімен, оңтүстік-шығыста Тмуторокан княздігімен шектеседі.
Most of the Principality of Chernigov was located on the left bank of the river Dnieper, within the basins of the Desna and Seim rivers. The principality was supposedly populated by mostly Slavic tribes of Siverians and partially by the Dnieper Polans. Later the territory of the principality extended to the lands of the Radimichs and partially the Vyatichs and Drehovichs. The capital of the principality was the city of Chernigov, the other main important cities were Novgorod Seversky, Starodub Seversky, Trubchevsk and Kozelsk. Ownership and influence of the Chernigov Principality bordered Murom Ryazan Land to the north and Tmutorokan Principality to the southeast.
Тарих
Бастапқы хроникаға сәйкес, XI ғасырдан бұрын князьдікке жергілікті тайпа ақсақалдары мен Киевтен келген воеводалар билік еткен. Олар жергілікті тұрғындардан алым-салық жинау, сот процестерін жүргізу және жерді сыртқы жаулардан қорғау үшін Ұлы князь тағайындаған. 1024 жылы Владимир Македонскийдің ұлы Мстислав Черниговтық Тмутараканнан келіп, Чернигов княздігін билік басына қойды. Мстислав өз ықпалы мен ағасы Ярославтың ықпалы арасындағы шекараны Днепр өзенімен белгіледі. Бұл Русь жерінде күш қолдану арқылы емес, келісім арқылы билік аудандарын реттеудің алғашқы тіркелген әрекеті болар еді. Жерді бауырлар арасында бөлу тұрақты түрде жүргізілді, бұл аймақтың үлкен қашықтығымен оңай жүзеге асырылды, Мстислав оңтүстікке қарай кеңейсе, Ярослав солтүстікке қарай өрлеп кетті. Ол Черниговты аймақтағы ең маңызды әкімшілік орталықтардың бірі ретінде құруға кірісті, содан кейін қорғаныс кедергілерін салдырды және цитадельді кеңейтті. Қамалды қамалдар 2,5 км шеңбермен, орташа биіктігі 4 метрге дейін, тіпті Рус стандарттарына қарағанда үлкен. 1036 жылы аң аулау сапарынан кейін Мстислав қайтыс болғаннан кейін Чернигов Киев патшалығына қосылды. Ағасы қайтыс болғаннан кейін Ярослав Зиялы династияның жалғыз билігіне ие болды және Чернигов княздігін алды, ол 1054 жылға дейін билік жүргізді. Кейіннен оның ұлы, ақырында Ұлы князь Святослав атағын алған, Черниговтағы рурикидтердің бөлімшесін бастады. Ярославичилердің азаматтық соғысы кезінде Черниговты Святослав пен Всеволодтың ұлдары таласты. 1076 жылы Святослав қайтыс болғаннан кейін Лиубех кеңесі кезінде оның ұлдары Олег пен Давид пен олардың ұрпақтары княздікті қамтамасыз ету туралы шешім қабылдады. Кейіннен князьдік белгілі бір дәрежеде дербестікке ие болды және одан кейін негізінен қамтамасыз етілді. Кейіннен Князьдік үш негізгі апанжалық княздікке бөлінді: Чернигов, Новгород Северск және Муром Рязань. Ал Тмутаракан өзінің шалғай орналасуына байланысты жиі таласқа түсіп, ақырында басып алынды. Муром, кейіннен Рязань княздіктері Черниговтың ықпалынан алыстап, біраз уақыттан кейін Владимир княздігімен таласты. Дегенмен, Чернигов князьдерінің ықпалы үлкен болып қалды және олар біраз уақыт бойы Киевтің Ұлы князі атағын сақтады. Чернигов Киев Русының ең ірі экономикалық және мәдени орталықтарының бірі болды.
According to the Primary Chronicle, before the 11th century the principality was ruled by local tribal elders and voivodes from Kiev who were appointed by the Grand Prince to collect tribute from the local population, manage judicial trials, and defend the land from external enemies. In 1024, Mstislav of Chernigov, son of Vladimir the Great arrived from Tmutarakan and established rule over the principality of Chernigov. Mstislav set the Dnieper river as the boundary between his sphere of influence and that of his brother, Yaroslav the Wise. This would be the first recorded attempt to settle areas of authority by agreement rather than by violence in the lands of the Rus'. The division of land between the brothers progressed in a stable position, this was easily facilitated by the vast distances of the region, where Mstislav expanded south while Yaroslav ventured north. He began establishing Chernigov as one of the most important administrative centres in the region, whereupon he constructed defensive barriers and expanded the citadel. Fortified ramparts were built with a circumference of 2.5 km with an average height of 4 meters, vast even by the standards of the Rus. Upon the death of Mstislav after a hunting trip in 1036, Chernigov was incorporated into the realm of Kiev. With the death of his brother, Yaroslav the Wise attained sole authority of the dynasty and claimed the principality of Chernigov, he would rule until 1054. Subsequently, his son who would eventually be titled Grand Prince Sviatoslav initiated the Chernigov branch of the Rurikids. During the civil war of the Yaroslavichi, Chernigov was contested between the sons of Sviatoslav and Vsevolod. After the death of Sviatoslav in 1076, it decided on the Council of Liubech, that the sons of Sviatoslav, Oleg and Davyd, and their descendants secure the principality. The principality subsequently obtained a certain degree of autonomy and was primarily secured thereafter. The Principality was later split into three main apanage principalities: Chernigov proper, Novgorod Seversk, and Murom Ryazan. While Tmutarakan, due to its remoteness, often became contested and eventually was overtaken. Murom and later the Ryazan principality drifted away from the influence of Chernigov and after some time was contested by the Principality of Vladimir. Nonetheless, the influence of the Chernigov princes remained large and they retained the title of Grand Prince of Kiev for some time. Chernigov was one of the largest economic and cultural centres of Kievan Rus'.