Кіріспе

Подага (сондай-ақ Погага, Погада) – полабтық құдай, оның Плондағы ғибадатханада мүсіні болған. Тек Гемольдтың жылнамасында ғана еске алынады, онда құдайдың бейнесі немесе функциясы көрсетілмейді. Александр Брюкнердің пікірінше, Подага есімін оқу мүмкін емес. Григорий Ильинский Подаганың Дажбогтың бір түрі екенін, ал Роман Якобсон Подаганың Дажбог есімінің бұрмаланған түрі екенін айтты. Миколай Рудницкий Подага атауын Дагоме iudex-тегі Дагоме есімімен байланыстырып, оның Миешко I-ге қатысты екенін көрсетті. Оның сөзіне қарағанда, екі сөз де бір-бірімен байланысты. Бұл сөз Пьяст мемлекетіне Миешконың белгісіз әйелі арқылы келген, ол Подага құдайының культін әкелген. Ол екі атауды да протославян *dag "жағу" және Длугоштың Погодасымен байланыстырды, оның аты бұрмаланған болуы мүмкін. Лешек Моззинский Подаганы поляк тіліндегі potęga сөзімен ("қуат, күш") байланыстырған алғашқы адам болды. Оның пікірінше, *dag түбірі протославян *tǫgъ ("күшті, мықты") сөзімен сәйкес келеді, ал Podaga латынша жазуы протославян *Potǫga сөзіне сәйкес келеді, яғни бұл құдай – бейнеленген қуат, күш (*potǫga "қуат, күш" сөзімен бірдей). Кшиштоф Томаш Витчак Дагоме iudex-тен латынша Дагоме есімін оқу туралы мақаласында бұл оқуды қолдады. Ол Dag-ды Dagome-де поляк тіліндегі Tęg (PS *Tǫg) деп оқиды, ал толық атау Tęgomir, немесе осы атаудың қысқартылған түрі Tęgom (PS *Tǫgomirъ, *Tǫgomъ) болады. Ол неміс жазбаларындағы о (поляк тілінде ą) әрпінің a әрпімен жазылуына, мысалы, Dabe ← поляк тіліндегі Dąbie, сондай-ақ славян тіліндегі d әрпін жазу кезінде d және t әріптерінің алмасуына, мысалы, Дагоме iudex-тегі Oda есімінің Ote деп жазылуына назар салады. Бұл этимологияны Михаль Łuczyński қолдады. Ол Брюкнердің Гемольдтың көрсеткен теонимі әйел емес, еркек құдайға қатысты болуы керек екенін еске салады, әйтпесе ол құдайды dea (латынша "құдай") деп атаған болар еді, тек idolum емес, демек, Подагадағы соңғы a әрпін түсіндіру қажет. Соңғы дауысты a кейде алдыңғы дауыссыздан кейін пайда болады, мысалы, латынша Misaca, Misica, Misuka ← поляк тіліндегі Mieszek, латынша *Licica ← поляк тіліндегі *Leszek, осыдан a әрпі g дауыссызынан кейін де пайда болуы мүмкін деген қорытынды жасауға болады. Бұл ескере отырып, латынша dag-ды tęg /*tǫg деп оқуды қолдап, Łuczyński теонимнің протославян түрін *Potǫgъ деп оқиды. Бұған Потонгтың ескі поляк жеке аты, Потегово ауылының атынан қайта құрылған, сондай-ақ 13 ғасырдан бері қолданылып келе жатқан *Nietąg (теріс префиксі бар есім) жеке аты да қолдау көрсетеді. Генрик Łowmiański Подага культінің князь Круто ұйымдастырған культ екенін, тайпалық культ емес екенін айтты, өйткені тәуелсіз құдай құру, ғибадатхана мен мүсінін орнату кішкентай аумақтық бірліктің мүмкіндіктерінен асып түсер еді. Łuczyński пікірінше, жаңа ғибадатхана (вероятно, жаңа құдайға арналған) князьдің билігін арттыруға арналған. Оның сөзіне қарағанда, Потагты Перунның эпитеті деп қарастыру керек, бұл Владимир Великийдің Киевте құрған ресми мемлекеттік культке ұқсас Русьтегі аналог болар еді. Осылайша, Потаг бастапқыда берілген есім болған, ал құдайдың сипаты ретінде ол ақырында жеке теоним ретінде танылды, алдымен Перунның баламалы аты ретінде.