Кіріспе

Мураг – Ұлыбритания мен Ирландияда қала қабырғаларын салу немесе күтіп ұстау үшін тарихи түрде алынған салық. Бұл термин көне француз тілінен, түптеп келгенде латын тілінен шыққан, «murus» сөзі қабырғаны білдіреді. Мураг, сондай-ақ мураж деп те аталады, көбінесе тарихи Англия, Уэльс және Ирландия қалаларын қоршаған қорғаныс қабырғаларын жөндеуге арналған салықты білдіретін термин болған. Викингтердің шабуылдарына қарсы қорғаныс ретінде басталган бұл салық, орта ғасырлар бойына 17 ғасырға дейін жалғасты, ағылшыл азамат соғысынан кейін көптеген қала қабырғалары әскери маңызын жойғандықтан төмендеді. Мураг салығы арқылы қабырға салу, базар қаласына өзінің қорғанысын қамтамасыз етуге қажетті кіріс табудың бір жолы болды. Әдетте, мураг қысқа мерзімге, әдетте бірнеше жылға беріліп, қабырға толыққанша жаңарту мүмкіндігі болған. Кейіннен Ирландияда мураг жинауға берілген грант мерзімі шексіз болуы мүмкін еді. Қала қабырғаларын салуға немесе оларды салуға деген ниет Уэльс пен Ирландияда этникалық айырмашылықтарға байланысты жоғары болды. Салықтың сипатына байланысты, оны қорғаныс емес қабырғаларға, мысалы, көпірдегі қауіпсіздік қоршауларына қаражат жинау үшін де пайдалануға болады, себебі азаматтық жақсарту салықтарының жіктелуі еркін болған. Мураг салығы тауар құнының шағын пайызын құрады, шамамен құнының 1% -дан кем болды деп есептеледі. Барлығында, Англия, Франция, Шотландия және Уэльсте 1470 мураг гранты тіркелген. Мураг жинау жұмысы патшалық тағайындамамен тағайындалған адамдарға жүктелген, бірақ кейбір қалалар өз жинаушыларын тағайындаған.

Қайырмашылығы

Қабырғалы қалалар бастапқыда викингтердің шабуылдарына қарсы қорғану үшін салынған. Мурагтың мақсаты теңізге қарсы қорғаныс пен өзендер мен теңіз жағасына жақын қалаларды су тасқынынан туындаған табиғи апаттардан қорғау үшін қабырғалар салуды қамтиды; алайда, олардың басты мақсаты әскери қорғаныс болған. Қала қабырғаларын салу сол кездегі патшаның бұйрығымен жүзеге асырылған, жалпыхалықтық іс-шара болды. Мураг көбінесе қалаға сатуға әкелінетін тауарларға салынатын алым еді. Мурагтың алғашқы берілуі 1220 жылы Шрубериде 4d мөлшерінде басталды – қалаға келіп түскен тауарға толы қайық үшін, содан кейін жылқыға, сиырға, шошқаға, ешкіге және қойға арналған кішірек мөлшерлер енгізілді. Көптеген қалалар әр тауарға салық мөлшері белгіленгеннен кейін бір-бірінің баж тізімдерін көшіріп алды. Англия королі Генрих III тұсында оның билігінің 16-шы жылында Бристольге келіп түскен барлық тауарлардың нақты бағасы Патент Ролдарына жазылған. Қала қабырғасын салудың саудаға берген артықшылықтарына саудагерлер мен жаңа тұтынушыларды байлық пен мәртебе көрсету үшін әсерлі қақпалар арқылы тарту мүмкіндігі, сондай-ақ қала қабырғасының сыртында ұрлық пен контрабанданы шектеу кірді. Даңқты қалалар көбірек саудагерлерді тартты және тауарлардың бағасын арттырды. Қабырғаға әсем есіктер мен қақпалар қосылуы олардың қорғаныс қабілетін арттырмады, бірақ қала ішіндегі саудаға әсер етті. Қабырғаның негізгі себебі мемлекеттік қорғаныс болды, өйткені ортағасырлық патшалық үкіметтің міндеті заң мен тәртіпті сақтау және мемлекетті қорғау болды. Егер қала нарықты реттеу үшін қабырға салуды қаласа, қорғаныс олардың басты мақсаты болуы керек еді. Патшалық үкімет көбінесе қабырғалар салуды қолдады, өйткені ол мемлекеттік қорғанысқа басымдық берді, тіпті салық экономикаға зиян келтірген жағдайларда да. 1370 жылы Ковентриде король Эдуард III экономикаға тигізген кері әсеріне байланысты мураг салығын жойды және қабырға салу шығындарын қаланың бай азаматтарына жүктеді, осылайша қабырғаның құрылысын жалғастырды. Англия, Уэльс және Ирландияға қатысты патшалық жарлықтардың қосымша жазбаларын "Патент Ролдарының тізімінен" табуға болады. Патшалық үкімет қала қабырғаларына мурагты қолдаумен де айналысты, өйткені ол оларды мемлекеттің қорғаушылары ретінде бекітті. Қабырғалар қаланы қорғау мақсатымен патшалық үкіметтің мақұлдауымен және қолдауымен салынды. Бұл орталық үкіметтің азаматтар үшін пайдалы және қажет екенін көрсетті. Осы кезеңдегі қолдау қажет болды, өйткені қабырғалар жауапсыз шабуылдардан, азаматтық көтерілістер мен соғыстардан қорғады, халықты қорғады және монархияның тұтастығын сақтады. Оксфордтағы қабырғаға тігілген үйлер азаматтарға қала қабырғасын жөндеу шартымен ақысыз немесе салықсыз тұруға мүмкіндік берді.

Ерекшеліктер

Кейде шіркеу мұрағ салығынан босатылды. Бұл шіркеудің адвокаттары болғандықтан және құқықтық жүйеде оларға көптеген жеңілдіктер қарастырылғандықтан мүмкін болды, себебі олар заң жүйесінде беделді болды. Бұл, қалалар салықтан босатылғандардан салық жинауды жалғастырған кезде және мұндай жағдайлар құжатталған кезде, кейбір шиеленістерге себеп болды. Мәселен, 1257 жылы Йорк қаласындағы Сент-Мэри абаттығы және Сент-Леонард ауруханасында салықтан босатылған адамдар босатуды жаңартқанда қиындықтарға тап болғаннан кейін салық төлеуге мәжбүр болды.

Құлдырау

Англиядағы азамат соғысынан кейін қала қақпалары мен қабырғаларын ұстау қиындыққа айналды. Қалалардың өсуімен және көлік қозғалысының артуымен оларды бұзу процесін бастау қажет болды. Сақталған қақпалар көбінесе басты қақпа емес, екінші дәрежелі қақпалар болды, себебі көбірек көлік жүрісі үшін кеңірек кіреберістер қажетті еді.