Кіріспе

Төменгі аяқтың үш терең бұлшық еттерінің бірі.

Ұзын басақ бұлшық еті (Flexor hallucis longus) үлкен саусақтың фалангасының табан бетіне бекітіледі және сол саусақты бүгуге жауапты. Ұзын басақ бұлшық еті – аяқтың артқы бөлігінің үш терең бұлшық еттерінің бірі, қалғандары – ұзын саусақ бүркіші (flexor digitorum longus) және артқы тібік бұлшық еті (tibialis posterior). Артқы тібік бұлшық еті – осы терең бұлшық еттердің ең күштісі. Барлық үш бұлшық еттің дақылдық жүйке (tibial nerve) иннервациялайды, ол сіңір жүйкесінің (sciatic nerve) жартысын құрайды.

Құрылымы

Флексор галлюцис лонгус аяқтың фибулярлық жағында орналасқан. Ол фибула денесінің артқы бетінің төменгі үштен екі бөлігінен, 2,5 см-ден басқа, төменгі бөлігінен басталады; сүйек аралық мембрананың төменгі бөлігінен; одан және перонеус бұлшықеттерінің арасындағы бұлшықет аралық септумнан, бүйір жағынан, сондай-ақ тибиалис артқы бұлшықетін жауып тұрған фасциядан, медиалдық жағынан. Талшықтар көлбеу төмен және артқа қарай бағытталады, содан кейін аяқтың медиалдық жағындағы тарсалдық туннель арқылы өтеді және бұлшықеттің артқы бетінің дерлік барлық ұзындығын алып жатқан сіңірге аяқталады. Бұл сіңір тікенектің төменгі шетінің артқы бетін кесіп өтетін ойыста орналасқан, талустың артқы бетінің медиалдық және латеральдық түйірлерінің арасында және тальканның sustentaculum tali төменгі бетінің арасында; аяқ табанында ол флексор галлюцис бревистің екі басы арасында алға қарай жүреді және үлкен саусақтың соңғы фалангасының негізіне бекітіледі. Бұлшықет сіңірін қамтитын талус және тальканның ойыстары сіңір талшықтары арқылы анық каналдарға айналады, олар шырышты қабықпен жабылады. Сіңір аяқ табанында алға жылжығанда, ол флексор дигиторум лонгустың сіңірінің үстінде орналасқан және бүйір жағынан медиалдық жағына өтеді, оған талшықты байланыс арқылы қосылады.

Түрлілігі

Көбінесе сырғанау тікенегіне дейін созылады, ал жиірек қосымша сырғанау тікенегі тікенегінен үлкен саусақ бүгіш бұлшығына (flexor hallucis) дейін созылады. Peroneocalcaneus internus, сирек кездесетін, фибуланың артқы жағынан үлкен саусақ бүгіш бұлшығының (flexor hallucis) астында немесе сыртында басталып, үлкен саусақ бүгіш бұлшығымен (flexor hallucis) бірге sustentaculum tali арқылы өтеді және кальканеумға бекітеді.

Функция

Flexor digitorum longus және tibialis posterior бұлшық еттері сияқты, flexor hallucis longus бұлшық еті де аяқты табанға қарай иілуге және ішке бұруға қатысады. Дегенмен, оның ерекшелігі – үлкен саусақты иілуге және тобықтың пронациясына көмектесуі болып табылады.

Жарақат және емдеу

FHL суырқасымен байланысты жиі кездесетін жарақаттар – теносиновит, суырқа аурулары және бұлшық ет созылуы. FHL бұлшығы кішкентай болғандықтан, осы бұлшық пен оның суырқасының зақымданулары көбінесе назардан тыс қалады. FHL суырқасының себебі мен жағдайын бағалау үшін МРТ қолданылуы мүмкін. Осы әдіс арқылы жарылыстар мен қысылатын жерлерді анықтауға болады. FHL жарақаттарын диагностикалау үшін диагностикалық ультрадыбыс та қолданылуы мүмкін, себебі ол бұлшықеттің қозғалысын және ықтимал қысылатын аймақтарды көрсетеді. FHL жарақаттануын консервативті емдеу арқылы, FHL бұлшығының қозғалысы білезіктің ішкі жағында немесе үлкен саусақтың астында ауырсыну тудыратындығын анықтау арқылы бағалауға болады. Тарсальды туннельден өткеннен кейін, ұзын буын иілістіруші суырқасы тали-сустентакулум деп аталатын сүйек белгісінің айналасын қисықтауы керек. Бұл жердегі үйкеліс білезіктің артқы-ішкі бөлігінде ауырсынуға себеп болуы мүмкін. Көбінесе "бишінің тендиниті" деп аталатын FHL тендиниті балет бишілерінде, гимнасттарда және жүгірушілерде жиі кездеседі. Аяқ саусақтарын шамадан тыс иілудің салдарынан дене салмағының он еселенген күші осы кішкентай бұлшық пен суырқаға түседі, бұл тали-сустентакулум орнында қабыну мен тітіркенуге әкеледі. Hallux saltans – FHL бұлшығының шамадан тыс пайдалануынан туындайтын жағдай. Бұл жағдайда FHL суырқасының бойында түйін пайда болады, ол жиырылғанда қоршаған тіндерді сүйреп, "жарылу" сезімін тудыруы мүмкін. Егер емделмесе және тітіркену жалғаса берсе, суырқаның тарылуы мүмкін, нәтижесінде үлкен саусақ қатаңдап, қимылсыз болады. Бұл жағдай Hallux Rigidus деп аталады. Көптеген FHL жарақаттары консервативті емдеу арқылы емделеді. Жеңіл FHL жарақаттары үшін бірінші кезекте демалыс ұсынылады. Мұз және ультрадыбыс терапиясы қабыну мен ауырсынуды азайтуға көмектеседі. Физиотерапиялық жаттығулар мен созылулар бұлшықет пен суырқаны қалпына келтіруге және суырқадағы қабыну мен микрожарықтарға себеп болатын биомеханикалық қателерді түзетуге көмектеседі. Кейбір FHL жарақаттары демалыс, физиотерапия, шиналар және қабынуға қарсы дәрілермен емделеді. Дегенмен, ауыр немесе созылмалы жарақаттарға хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Хирургия қажет болған жағдайда, FHL-дегі жарылыстар тігіледі және зақымдалған тіндер алынып тасталады. Ос тригонум FHL тендиниті мен теносиновитіне ұқсас белгілерді тудыруы мүмкін екенін атап өткен жөн. Бұл жағдайды жоққа шығару үшін рентген суреті жасалуы керек.