Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның королева-нұсқауы және регенті Гелдерс Мэри (Maria van Gelre; шамамен 1434/1435 – 1 желтоқсан 1463) – Шотландия королі Джеймс II-ге үйленген Шотландия королевасы. Ол 1460 жылдан 1463 жылға дейін Шотландияның регенті ретінде билік етті.
Queen consort and regent of Scotland
Mary of Guelders (Maria van Gelre; c. 1434/1435 – 1 December 1463) was Queen of Scotland by marriage to King James II of Scotland. She ruled as regent of Scotland from 1460 to 1463.
Өмірбаян
Ол Гелдерс герцогы Арнольд пен Клевс герцогинясы Екатеринаның қызы болды. Ол Бургундия герцогы Филипп Жақсының шөбересі еді.
She was the daughter of Arnold, Duke of Guelders, and Catherine of Cleves. She was a great niece of Philip the Good, Duke of Burgundy.
Бургундия соты
Филипп пен оның әйелі Изабелла Португалиялық бастапқыда Мэриді Мейн графы Чарльзға күйеуге беруді жоспарлаған, бірақ оның әкесі қалың малын төлей алмады. Мария Бургундия сарайында қалды, онда Изабелла оның шығындарын жиі төлеп тұрды. Мария Изабелланың келіні, Франция патшасы Екатеринаға қызмет етті, ал оның өзіне он адам қызмет көрсетті. Герцог пен герцогиня содан кейін шотландтық некеге қатысты келіссөздерді бастады. Филипп оның қалың малын төлейтінін, ал Изабелла оның құдайына киім-кешек сатып алуға ақша төлейтінін уәде етті. Уильям Крихтон Марияны Шотландияға қайтару үшін Бургундия сарайына келді. Оның келісімен Брюггеде турнир өткізілді, жеңімпаз Бургундия рыцары Жак де Лалан болды.
Philip and his wife Isabella of Portugal at first planned to have Mary betrothed to Charles, Count of Maine, but her father could not pay the dowry. Mary stayed on at the Burgundian court, where Isabella frequently paid for her expenses. Mary attended Isabella's daughter in law Catherine of France, while she herself was attended upon by ten people. The duke and duchess then started negotiations for a Scottish marriage. Philip promised to pay her dowry, while Isabella paid for her trousseau. William Crichton came to the Burgundian court to escort her back to Scotland. A tournament was held at Bruges to celebrate her departure, the victor was Jacques de Lalaing, a Burgundian knight.
Шотландияның патшайымы
1449 жылдың маусым айында Мэри Шотландияға келді. Оның келуін Матье д'Эскуши сипаттады. Ол ең алдымен Май аралына және Әдрианның қасиетті орнына барды. Содан кейін ол Лейтке келіп, Сент-Антони монастырында демалды. Еділ және қара халық оны Эдинбургтегі Холируд аббаттығына бара жатқанда көруге келді. Мария 1449 жылдың 3 шілдесінде Холируд аббаттығында Шотландия королі Джеймс II-ге тұрмысқа шықты. Шотландия патшасы оған көптеген сыйлықтар берді. Неке рәсімінен кейін, ол күлгін түсті халат киіп, Патрик аббаттың қолынан патшайымдық тәж киді. Егер ұлдары болса, Гелдерс герцогтығына құқығы болмайды деп келісім жасалған. Король Джеймс оған бірнеше қамалдар мен көптеген жерлерден түсетін кіріс берді, бұл оны тәуелсіз бай етті. 1454 жылдың мамыр айында ол Блэкнес қамалының қоршауында болды, және патша жеңіске жеткен соң, ол оны оған сыйлық ретінде берді. Ол көптеген қайырымдылықтар жасады, мысалы, Эдинбургтың жанында кедейлерге арналған аурухана ашты; сондай-ақ дінге де көмек қолын созды, Шотландиядағы францискан монахтарына көмектесті.
Mary landed in Scotland in June 1449. Her arrival was described by Mathieu d'Escouchy. She first visited the Isle of May and the shrine of St Adrian. Then she came to Leith and rested at the Convent of St Anthony. Both nobles and the common people came to see her as she made her way to Holyrood Abbey in Edinburgh. Mary married King James II of Scotland at Holyrood Abbey on 3 July 1449. A sumptuous banquet was given, while the Scottish king gave her several presents. Immediately after the marriage ceremony, she was dressed in purple robes and crowned queen by Abbot Patrick. It had been agreed that any sons they might have would have no right to the duchy of Guelders. Queen Mary was granted several castles and the income from many lands from James, which made her independently wealthy. In May 1454, she was present at the siege of Blackness Castle, and when it resulted in the victory of the king, he gave it to her as a gift. She made several donations to charity, such as when she founded a hospital just outside Edinburgh for the indigent; and to religion, such as when she benefited the Franciscan friars in Scotland.
Регенттік
Күйеуі қайтыс болғаннан кейін, Мэри үш жыл өткен соң өзі қайтыс болғанға дейін Шотландияның Джеймс III ұлы үшін регент ретінде билік жүргізді. Осы кезде Мэри Англиядағы Розалар соғысына тартылды. Ол епископ Джеймс Кеннедиді бас кеңесшісі етіп тағайындады; епископ Ланкастерлермен одақ құруды жақтағанына қарамастан, олардың қарым-қатынасы жақсы деп сипатталды, ал Мэри бастапқыда Англиядағы соғысқан тараптарды бір-біріне қарсы ойнауды жалғастыруды ниеттенді. Мэри күйеуінің қайтысына күйініп жүргенде, Ланкастер әулетінен шыққан Англия патшайымы Маргарет Анжу йоркшілдерден қашып, шекарадан солтүстікке қарай пана сұрады. Мэри Маргаретқа көмектесіп, Эдвард Вестминстерді йоркшілдердің қолынан сақтап үйіне алды. Мэридің Маргаретпен болған әрекеттерінің басты мақсаты – тақтан түсірілген патшайымға көмек көрсету болды. Мэри Маргарет пен Ланкастер ісіне көмектесу үшін шотланд әскерлерін берді. 1461 жылы Мэри мен Маргарет Маргареттің ұлы Эдвард пен Мэридің қызы Маргарет арасында неке қию рәсімін ұйымдастырды. Маргареттің қолдауы үшін Мэри Шотландия-Англия шекарасындағы Бервик қаласын беруді сұрады, оған Маргарет келісім берді. Алайда, Англия королі Эдуард IV пен Бургундия герцогы Филипп арасындағы жақын одақ туындағанда екі әйелдің қарым-қатынасы нашарлады. Мэридің Эдуард IV-тің жауы Маргаретке көрсеткен кез келген қолдауы Филиптің Эдуард IV-пен Франция королі Людовик XI-ге қарсы одақ құру ниетіне қауіп төндірді. Эдуард IV Мэридің Маргаретке қолдау көрсетуін тоқтату үшін жесір патшайымға үйленуді ұсынды, бірақ Мэри одан бас тартты. Мэридің ағасы, герцог Филипп, Маргареттің қызы мен ұлының некесін тоқтатуға қысым жасады, бұл Маргареттің көңілін қалдырды. 1462 жылы ол Ланкастер әулетінен шыққан адамдарға Шотландиядан кету үшін ақша төледі және Эдуард IV-пен бейбітшілік орнатты. Ол сондай-ақ өзі мен жаңа Англия королі арасында неке болу мүмкіндігін айтты. Мэри регент болып тұрған кезінде бірнеше махаббат оқиғалары болды, оның ішінде Лорд Хайлспен болған қарым-қатынасы ерекше көзге түсті. Мэри Джеймс II-нің Равенскрейгте артиллерияға төтеп бере алатын қамал салу жоспарын іске асырды және ол құрылыс аяқталғанға дейін сол қамал ішінде тұрды.
After her husband's death, Mary ruled as regent for their son James III of Scotland until her own death three years later. Mary was drawn into the Wars of the Roses taking place in England at this time. She appointed Bishop James Kennedy as her chief advisor; their companionship was described as well functioning despite the fact that the bishop favoured an alliance with the Lancastrians, while Mary at first wanted to continue playing off the warring parties in England against each other. While Mary was still mourning the death of her husband, the English queen of the House of Lancaster, Margaret of Anjou, fled north across the border seeking refuge from the Yorkists. Mary sympathetically aided Margaret and took Edward of Westminster into her household to keep them out of Yorkist hands. Mary's dealings with Margaret were mainly to provide aid to the deposed queen. Mary gave a number of Scottish troops to help Margaret and the Lancastrian cause. Mary and Margaret also organised a betrothal between Margaret's son, Edward, and Mary's daughter Margaret in 1461. In return for her support, Mary asked for the town of Berwick on the Anglo Scottish border, which Margaret was willing to give up. Relations between the two women deteriorated, however, with the increasingly friendly alliance between King Edward IV of England and Duke Philip of Burgundy. Any support by Mary for Margaret, Edward IV's enemy, threatened the alliance that Philip wanted with Edward IV against King Louis XI of France. Edward IV tried to put a stop to Mary's support of Margaret by proposing marriage to the widowed queen, which Mary rejected. Mary's uncle, Duke Philip, pressured her to call off the betrothal of her daughter and Margaret's son, to Margaret's disappointment. In 1462, she paid the Lancastrian royals to leave Scotland and made peace with Edward IV. She also hinted at the possibility of a marriage between herself and the new English king. Mary, reportedly, had several affairs during her period as regent, notably one with the Lord Hailes. Mary went ahead with James II's plan to build a castle on land at Ravenscraig, designed to withstand the use of artillery, and lived in it while it was under construction until her death.
Тринити колледжінің шіркеуі
Мэри шамамен 1460 жылы күйеуінің есіне Троица колледжінің шіркеуін салды. Қазіргі Эдинбургтің Ескі қаласы деп белгілі аймақта орналасқан бұл шіркеу 1848 жылы Уэверли станциясының құрылысы үшін бұзылды, бірақ 1870 жылы басқа жерде «Троица апсысы» деген атпен ішінара қайта жаңартылды. Мэри қайтыс болғаннан кейін алғашқыда Троица колледжінің шіркеуіне жерленді, бірақ 1848 жылы денесі табылғанда Эдинбургтағы Холируд аббаттығына көшірілді. Шотландия антиквариаттар қоғамының мүшесі Дэвид Лэйнг оның сол жылдың 15 шілдесінде қайта жерленгенін мәлімдеді. Алайда, Лэйнг Троица колледжінің шіркеуінде табылған және патшайым деп саналған қаңқаның Гелдерс Мэриге тиесілі емес болуы мүмкін екенін айтты. Ол шіркеудің ішінде, патшалық қабір болуы ықтимал, көрнектірек жерден табылған басқа әйел қаңқасының Мэриге тиесілі болуы мүмкін деп сақтықпен айтты. Сол әйел де Холирудқа қайта жерленді. Біріншісі патшалық мазарда, екіншісі кіреберістің жанында. Дэниел Уилсон Лэйнгтің теориясын жоққа шығарып, алғашқы қайта жерлеудің Гелдерс Мэриге тиесілі екенін мәлімдеді. Уилсон Мэри колледж шіркеуінің құрылысы аяқталмай тұрып қайтыс болғандықтан, оның жерлеу рәсімі Тринити колледжінің шіркеуіне жерлеуден бұрын Бречин соборында өткенін атап өтті.
Mary founded Trinity College Church ca. 1460 in memory of her husband. The church, located in the area now known as Edinburgh's Old Town, was demolished in 1848 to make way for Waverley station, although it was partially reconstructed on a different site in 1870 under the name Trinity Apse. Upon her death, Mary was at first interred at Trinity College Church, but her body was moved to Holyrood Abbey in Edinburgh when discovered in 1848. David Laing, a member of the Society of Antiquaries of Scotland, stated that the move was made on July 15 of that year. However, Laing raised the possibility that the skeleton discovered at Trinity College Church and assumed to be the queen was not, in fact, Mary of Guelders. He argued that another female skeleton, discovered in a more prominent location in the church, and more likely to have been the site of a royal burial, could well have been Mary. That person was also reinterred at Holyrood. The first reinterment was in the royal vault; the second, near the entrance. Daniel Wilson disputed Laing's theories and maintained that the first reburial was indeed that of Mary of Guelders. Wilson noted that since Mary died before the building of the collegiate church was finished, her obsequies had been held at Brechin Cathedral before the burial at Trinity College Church.