Кіріспе
Достей – грек еркек аты, грекше Доситей есімінің ивритше түрі. "Құдайдың сыйы" деген мағына береді. Бұл есім кейінгі классикалық Яһудеяда және Мысырдағы еврей қауымдарында кең таралған, сондай-ақ еврейше "Матания" немесе "Натанаил" есімдерімен сәйкес келеді. Бұл есім Палестина мен Александрияда ерекше сүйіспеншілікке бөленген. Оны мына адамдар таңған:
Dosetai is a Hebraized form of the Greek given name Dositheus meaning "gift of God". It was extremely popular in late classical Judea and among Jewish communities in Egypt, and corresponds to the Hebrew "Mattaniah" or "Nethaneel," which seems to have been a favorite one both in Palestine and in Alexandria. It has been borne by the following:
Аңыз бойынша
Кейінгі мидрашикалық аңызда Досетай б. Янай – Ассирия патшасы Ерец Израильге қоныстанған бұтқа табынушыларды (кейіннен самариялықтарды) дінге қайтару үшін жіберген екі ұстаздың бірі. Бұл есімнің Доситейлердің самариялықтарына ұқсастығынан туындаған болуы мүмкін.
Кефар Ятманың дозеті
Шаммайдың шәкірті Кефар-Итмада тұрды, ол қазіргі Ариелдің шығысында, Шилоның солтүстігінде орналасқан.
Досетай б. Матун
Бір бараитада аггадикалық үйретімнің авторы ретінде есімдері тілінген танна, басқа жерлерде Досетай б. Яһудаға жатқызылады. Йома 30б бойынша, амора, сондай-ақ Досетай б. Матун деп аталған, Иохананның үйретімін жеткізген; бірақ дұрыс оқылысы – "Юстай б. Матун", ол параллель мәтінде, Зебахим 99а-да кездеседі және Иерусалим Талмудымен расталады.
Әкесі Жозе б. Досетай
Абба Хосе б. Досетай туралы Бахердің "Аг. Тан." еңбегін қараңыз, II том, 388 бет.
Досетай б. Жаннай
II ғасырдың соңындағы тана, әсіресе раввин Мейр, Хосе бен Халафта және Элеазер бен Шаммуаның үйретулерін жеткізгенімен белгілі. Бабылға саяхатында Нехардеядағы еврей-парсы билігі оған жамандық жасады, ол оларға сатиралық сипаттама беру арқылы кек алды. Оқиғаның екі түрлі нұсқасы сақталған. Досетайдың юморын оның шәкірттерінің ер және әйел арасындағы айырмашылық туралы сұрақтарына берген жауаптарында, сондай-ақ Иерусалимде Тибериядағыдай термалар болмауы себебіне берген жауабында көруге болады: «Егер Иерусалимде жылы су бұлақтары болғанда, мерекелерге келген қажылар олар ұсынатын ванналардың ләззатына ден қояр еді, қажылық талаптарын қалай орындау керектігін ойлаудың орнына». Нақыл сөздер 11:6 («Таңертең тұқымыңды сеп…») оны шаруаға егін егуде және тұқым себуде ұқыпты болуын еске салып отыру үшін түсіндірді. Тағы бір үйретуінде, егер адам аптаның алты күні жұмыс істемесе, тез арада сенбі күні жұмыс істеуге мәжбүр болатынын көрсетті. Досетайдың бір уағызында садақа беру мақталады, Забур 17:15 былай түсіндіріледі: «Мейірімділік арқылы Мен Сені көремін және оянғанда Сенің нұрыңнан ләззат аламын».
Досетай б. Яһуда
Біздің заманымыздың 2-ші ғасырының соңындағы тана. Оның бірнеше халахикалық үйретімдері жазылған, және ол Шимон бар Йохайдың үйретімдерін жеткізді. Бірде Досетайдың пікірі патриарх Юда ха-Насидің пікіріне қарсы болды. Есімдер кітабының 32-тарауына қатысты төрт түсіндірме оның есімімен байланысты.
Кокабаның дозасы
Раввин Меирдің замандасы. Ол Меирден "Жаманның қарны ашар" деген аяттың мағынасын сұрады, ал Меир бұл сұраққа жазықсыздардың бекершілікке және шектен тыс ләззатқа құмарлығын көрсететін оқиғаны баяндап жауап берді. Оқиғаның тағы бір нұсқасында Меир сұрақ қойған, ал Досетай баяндаған. "Досетай" сөзінің осы жерде жалпылама термин екенін, яғни доситеан дегенді білдіретінін қабылдаудың қажеті жоқ.
Дозалық
Апотрикидің немесе Патрикидің әкесі, бәлкім, Дерозаның інісі ретінде айтылған сол Патрики немесе Патрик.
Үлкен Досетей
Үлкен Досетей кіші Досетеймен бірге еске алынады. Ол, әлдебір, мидраш әдебиетінде Самуил б. Нахман мен Левиден үйренген білімді жеткізген деп жиі айтылатын Досетей болса керек.
Биридің дозасы
IV ғасырдың басында Израиль жерінде өмір сүрген амор. Галилеядағы Бири (Барам деп есептеледі) қаласының тумасы Улла бірде оған халахикалық мәселе бойынша жүгінді. Вавилон Талмудында Досетайдың уағыздарынан алынған Киелі кітаптардың үш түсіндірмесі кездеседі, оларды, мүмкін, Израиль елінен көшіп келген Улла Вавилон медреселерінде жеткізген. Олардың бірі – Сандар кітабының 10:36 аяты, екіншісі – 1 Самуил кітабының 22:1 және одан кейінгі аяттар, ал үшіншісі – Дәуіт пайғамбардың (Забур 19:13 және одан кейінгі аяттар) күнәсі үшін бірте-бірте кешірім тілеуін, самариялық саудагердің тауарын бірінен соң бірін көрсетуі сияқты бейнелейтін түпкілікті түсіндірме. Палестиналық дереккөздерде Бирилік Досетай туралы ешқандай мәлімет жоқ.