Кіріспе

Марджер Аллингэмнің романы. "Блэк Дадлидегі қылмыс" (АҚШ-та "Блэк Дадлидегі кісі өлтіруі" деп те аталады) – Марджер Аллингэмнің 1929 жылы Ұлыбританияда, Лондонның "Джаррольдс" баспасында және АҚШ-та, Нью-Йорктің "Даблдей Доран" баспасында алғаш жарық көрген қылмыс романы. Онда оның кейіпкері, сырттай көз тарта алмайтын, бірақ шешімі терең детектив Альберт Кампион таныстырылады. Алберт Кампион келесі 30 жылдың ішінде тағы 18 роман мен көптеген әңгімелерде пайда болады.

Сюжетке кіріспе

Қара Дадлиде шалқар үй кеші өтуде, ал қонақтардың арасында өте күмәнді тұлғалар бар. Олар Қара Дадли қанжарының рәсімін көңілді түрде қайта жасайтын кезде полковник Кумбе қаза табады. Патолог Джордж Аббершоу тәлкекке күдіктенеді, ал маңызды бір зат жоғалып кеткен соң, қылмыскерлер тобы қонақтарды кепілге алады. Олар үйден қашып шыға ала ма? Полковникке не болған? Ал осы құпиялы Мырза Кэмпион кім?

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға қонақтар үйдегі қонақтың алғашқы кешінде кешкі асқа жиналған кезде басталады. Блэк Дадли - бұл ұзақ және күрделі тарихы бар қашықтағы, ежелгі және кең ауқымды әулет үйі, оның көптеген пайдалану өзгерістері көптеген жасырын бөлмелер мен құпия жолдарға әкеледі. Бұл үйірме танымал жас академик Уайатт Петридің отбасына тиесілі, оның үйленген ағасы, полковник Кумбе, жағымсыз жараларды жабу үшін маска киетін ауру жанды адам мекендейді. Қонақтардың басым бөлігі - Петридің жас достары, олардың ішінде қызылшақ кейіпкеріміз Джордж Аббершоу, патолог және Скотланд-Ярдтың кез-келген кеңесшісі, сондай-ақ, ол ұялшақпен таңдайтын от шашы бар Мегги. Полковниктің дәрігері доктор Уайт Уитби және оның екі серіктесі, Гидеон есімді ағылшындық және Бенджамин Доулиш есімді таңғажайып, бірақ үнсіз шетелдік. Альберт Кампион да солай, ол сөзге қонымды, мейірімді, бірақ, Джордж көп ұзамай біледі, оны не Петри, не полковник білмейтін. Тамақтан кейін қонақтар от үстінде ілінген сұмдық, зергерлік пышақты байқайды; Петри оларға оның отбасылық дәуірдегі тарихы туралы әңгімелейді және пышақты қараңғы үйдің айналасында қолдан-қолға өткізуге қатысты рәсімді айтады. Қонақтар ойын ойнауға құштар, сондықтан қызметшілерді босатып, жарық өшіріледі және рәсім басталады. Аббершоу қараңғыда пышақ ұрып жүрген адамдардың болашағына қызықпайды, машинасын тексеру үшін сыртқа шығады; гаражда ол құпия мистер Кампионды табады. Олар полковниктің ескі машинасына таңданып, оның күшті Rolls Royce қозғалтқышын ұстауға арналған екенін біледі. Екі бас үйге ойынның аяғын көру үшін оралады, және Меггиді шокта табады. Бір кезде оған пышақ беріліп, кейін қайтадан тартып алынды, бірақ ол пышақтың қанға батқанын түсінгеннен кейін ғана. Ақыры жарық қайтадан жанған кезде полковниктің ауырып, төсекке жатуы туралы хабар келеді. Той түнге дейін тоқтатылады, бірақ Джордж төсекке дайындалған кезде оған Прендерби, жас жаңа білікті дәрігер келеді, оған Кумбтың денесі көрсетілді және доктор Уитби тез кремацияға рұқсат беретін нысандарға қол қоюды сұрады, бірақ, жүйкелі және күдікті, бас тартты. Abbershaw келесі сұралады, және бөлмеге кірген ол бірден кереуеттен жаймасын тартады. Бұл жерде қылмыс белгілері болмаса да, Аббершоудың тәжірибесі оған Уитбидің айтуынша, адам жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болған жоқ дейді. Сонымен қатар, оның маскасы құлап, астында белгісіз бет бар екені көрініп тұр. Аббершоу нысандарға қол қоюға мәжбүр болады, бірақ келесі күні Лондонға жеделхат жіберіп, тиісті тергеу жүргізілгенге дейін кремацияны кейінге қалдыруды жоспарлайды. Сол түні үйде қатты шу естіліп, олар Кампионның қызметшілердің бірімен қатты ұрысып жатқанын көреді. Әбершоу жерден былғары әмиянды тауып алады, кейін оны ашып, құрамында бар құжатты өртеп, әмиянды жасырады. Ол Мэгги мен оның досы Эннмен сөйлесіп, Кампионның Аннмен Лондонда кездескенін, оған тойға шақырылғанын және оның көлігінде көтерілгенін біледі. Келесі күні Уитби мен шофер мәйітті ертерек алып кетеді. Тамақ ішу кезінде мырза Даулиш машиналарға жанармай құйылғанын және жоғалтқан заттары қайтарылмай тұрғанда ешкім үйден шықпауы керектігін мәлімдейді. Батыл жас регбиші алкогольмен жұмыс істейтін көлікпен қашып құтылуға тырысады, бірақ оған оқ түсіп, жараланады. Кэмпион, оларды ұстап алғандарды мазақтап, жоғалады, бірақ кейіннен Аббершоудың киім шкафында шаң-тозаңмен және дірілдеп пайда болады. Ол оларға өзін қатты тергеп, қамауға алғанын, бірақ құпия өткел арқылы қашып кеткенін, сондай-ақ үйге белгісіз адамның тапсырмасымен келгенін, полковниктен бір затты алып, онымен Лондонға қайтып оралғандығын айтады. Ол затты алып келді, бірақ гараждағы Аббершоудың болуынан қашып кетуіне жол берілмеді, содан кейін оны жүргізушімен ұрысқанда жоғалтты. Ол сондай-ақ қылмыскерлерді танып, Даулишті Еберхард фон Фабер деп атайды, ол қуатты қылмыстық топтың басшысы, Еуропадағы ең қауіпті адамдардың бірі. Аббершоу Меггиді жауапқа алу үшін алып кеткенін естіп, оны қатыгездердің қорлағанын ойлап ашуланып, олардың орнына жету үшін Кампионның жолын пайдаланады. Ол да жауапқа тартылып, Меггимен бірге қамауға алынды. Олар көрші үйде отырған эксцентрикалық қызметшімен сөйлесіп, қылмыскерлердің полковниктің өліміне таңғалғандай таңғалатынын біледі. Кейпіонда оларды босатып, зұлымдарды жеңу жоспарын жасайды. Көп ұзамай олар үйді қайтарып алады, бірақ қашқанда, басты қасқырлар қайта оралып, оларды ұстап алады. ...

Әдеби мәні және сын

The Crime at Black Dudley-дің батыры Джордж Аббершоу; Кампион кішігірім кейіпкер ретінде басталады және басқа кейіпкерлерге қарағанда әлдеқайда тез өседі. Бұл ең айқын көрінеді, ол кезде Аллингэм уақыт алады түсіндіруге, қашан және неге Аббершоу өзгеріп, ал Кампионның дамуы табиғи түрде болып көрінеді. Аллингэм Аббершоуды осы кітаптың және болашақ құпиялардың кейіпкері етіп таңдаған. Ол, ең алдымен, патолог, және бұл көптеген қызықты оқиғаларға әкелуі мүмкін. Кейпион жолға түсіп, естен кетпес кейіпкерге айналады, сондықтан американдық баспагерлер Аллингхэмді Кейпионға назар аударуға қатты шақырды. Тіпті, алғашқы романында да оның заңсыз жұмыс істеуге дайын екені туралы белгілер бар. Ол Скотленд-Ярдпен бір-бірімен таныс болса да, оның ресми түрде жұмыс істемейтіні анық. Абершоу тіпті бұрын да Кэмпионмен кездескен, бірақ Кэмпион басқа есімді қолданған. Сонымен қатар, Кэмпионның құпиялы өткені де ашылады. Ол бірнеше есімдерді қолданғанын және Кампион оның шын аты емес екенін мойындайды (Mystery Mile-де қосымша ақпарат бар). Кейпион тіпті Абершоуға анасының есімін атаған, ол атын естігенде үнсіз қалады. Ол Эдуард VII-нің заңсыз ұрпақтарынан болуы мүмкін бе? Ол ешқашан әкесінің кім екенін айтпайды, ал 1920 жылдардың соңында британдық оқырмандар үшін бұл ой табиғи болған болуы мүмкін. Егер Кампион басқа детективтерді, әсіресе Дороти Сейерстің Лорды Питер Уимсейді мазақтау үшін жасалса, онда "Блэк Дадлидегі қылмыс" өз бетімен әрекет ететін кейіпкердің бір нұрын көрсетеді.