Кіріспе
Англо-Мысырлық Судан тарихы Суданның 1899 жылдан 1955 жылға дейінгі тарихын қамтиды. 1899 жылдың қаңтарында Англия мен Мысыр арасындағы келісім Суданда Мысыр билігін қайта орнатты, бірақ ол Ұлыбритания мен Мысырдың кондоминиумы, яғни бірлескен басқару нысанында жүзеге асырылды. Келісімге сәйкес, жиырма екінші параллельдің оңтүстігіндегі аумақ Англо-Мысырлық Судан деп белгіленді. Келісім Мысырдың Суданды қайта басып алуға қатысқандығы үшін Ұлыбританияға қарызы бар екенін атап көрсеткенімен, Судандағы екі кондоминиумдық держава арасындағы құқықтық қатынасты нақтыламады және британдықтардың аймақты Хедив атынан басқаруын жалғастыру үшін заңдық негіз ұсынбады. Келісімнің II бабында: «Судандағы жоғары әскери және азаматтық басқару Суданның генерал-губернаторы деп аталатын бір офицерге жүктеледі. Ол Ұлыбритания патшалық үкіметінің ұсынысы бойынша Хедив жарлығымен тағайындалады және Ұлыбритания патшалық үкіметінің келісімімен Хедив жарлығымен ғана қызметтен босатылады» делінген. Британдық генерал-губернатор, әскери офицер болған, ол Каирдегі резидент агенті арқылы Сыртқы істер министрлігіне есеп берді. Бірақ іс жүзінде ол ерекше өкілеттіктерді пайдаланды және Кондоминиум үкіметін Хартумнан колониялық әкімшіліктей басқарды. Сэр Реджинальд Уингейт 1899 жылы Китченерден кейін генерал-губернатор болып тағайындалды. Әр провинцияда екі инспектор және бірнеше округтік комиссар британдық губернаторға (мудир) көмектесті. Бастапқыда әкімшілік персоналдың барлығы дерлік Мысыр армиясына тіркелген британдық армия офицерлері болды. Алайда 1901 жылы Ұлыбританиядан Суданға азаматтық әкімшілер келе бастады және Судан саяси қызметінің ядросын құрады. Мысырлықтар орта деңгейдегі лауазымдарды, ал судандықтар төменгі деңгейдегі лауазымдарды иеленді.
The history of Anglo Egyptian Sudan refers to the history of Sudan from 1899 to 1955. In January 1899, an Anglo Egyptian agreement restored Egyptian rule in Sudan but as part of a condominium, or joint authority, exercised by the United Kingdom and Egypt. The agreement designated territory south of the twenty second parallel as Anglo Egyptian Sudan. Although it emphasized Egypt's indebtedness to Britain for its participation in the reconquest, the agreement failed to clarify the juridical relationship between the two condominium powers in Sudan or to provide a legal basis for continued British governing of the territory on behalf of the Khedive. Article II of the agreement specified that "the supreme military and civil command in Sudan shall be vested in one officer, termed the Governor General of Sudan. He shall be appointed by Khedival Decree on the recommendation of Her Britannic Majesty's Government and shall be removed only by Khedival Decree with the consent of Her Britannic Majesty's Government." The British governor general, who was a military officer, reported to the Foreign Office through its resident agent in Cairo. In practice, however, he exercised extraordinary powers and directed the condominium government from Khartoum as if it were a colonial administration. Sir Reginald Wingate succeeded Kitchener as governor general in 1899. In each province, two inspectors and several district commissioners aided the British governor (mudir). Initially, nearly all administrative personnel were British Army officers attached to the Egyptian Army. In 1901, however, civilian administrators started arriving in Sudan from Britain and formed the nucleus of the Sudan Political Service. Egyptians filled middle level posts while Sudanese gradually acquired lower level positions.
Кондоминиумдық кезең
Кондоминиумның алғашқы жылдары генерал-губернатор мен провинциялық губернаторлар Суданды басқаруда кең өкілеттіктерге ие болды. Бірақ 1910 жылдан кейін барлық заңнама мен бюджеттік мәселелерде келісімі қажет болған атқарушы кеңес генерал-губернаторға көмектесті. Бұл кеңес төрағасы генерал-губернатор болды, оның құрамына бас инспектор, азаматтық, құқықтық және қаржылық хатшылар, әскерге басшылық ететін генерал (Каид) және генерал-губернатор тағайындаған екі-төрт британдық шенеунік кірді. 1944 жылдан 1948 жылға дейін Солтүстік Судан үшін де консультативтік кеңес жұмыс істеді, оның міндеттері кеңес беру және консультациялар ұсыну болды. Бұл кеңесте провинциялық кеңестерден сайланған 18 мүше, генерал-губернатор тағайындаған 10 мүше және 2 құрметті мүше болды. Атқарушы кеңес 1948 жылға дейін заң шығару құқығын сақтап келді.
Заң және тәртіп
Тәртіп пен үкімет билігін қайта орнатудан кейін, британдықтар кондоминиумда жаңа үкімет құруға кірісті. Заңгерлер Британдық Үндістанда қолданыста болған жаза және қылмыстық процестік кодекстерге ұқсас кодекстерді қабылдады. Комиссиялар жерді пайдалану ережелерін белгіледі және кезекті үкіметтер берген жерлерге байланысты туындаған талас-тартыстарды реттеді. Жер салығы салық салудың негізгі түрі болып қала берді, оның көлемі суару түріне, құрма пальмаларының санына және мал басына байланысты есептелді; бірақ Судан тарихында алғаш рет салық мөлшерлемесі белгілі бір деңгейде бекітілді. 1902 жылғы Азаматтық процестік кодексі азаматтық құқық пен шариғатты Оттомандық дәстүрде бөліп қарастырды, сонымен қатар шариғат соттарының генерал-губернатор тағайындаған бас қади басқаруындағы автономды сот бөлімшесі ретінде жұмыс істеуіне нұсқау берді. Шариғат соттарының судьялары мен қызметкерлерінің барлығы египеттік болды. Кондоминиумға қарсылық көбінесе аз болды. Тыншсыздық көбінесе тайпалық соғыстар немесе қарақшылық түрінде білінді. 1900 жылдың ақпанында, 1902–1903 жылдары, 1904 жылы және 1908 жылы Махдишілер көтерілістері болды, бірақ бұл көтерілістер ұзаққа соқпады. 1916 жылы, өзін Пайғамбар Иса деп жариялаған Абдуллаһ әс-Сухайни сәтсіз джихад жолына түсті.
Анықталмаған шекаралар
Кондоминиумның белгісіз шекаралары мәселесі одан да маңыздырақ болды. 1902 жылы Эфиопиямен жасалған шарт бойынша оңтүстік-шығыс шекарасы Суданмен бекітілді. Жеті жыл өткен соң, ағылшын-бельгиялық шарт оңтүстіктегі Ладо анклавының мәртебесін анықтап, Бельгия Конгосымен (қазіргі Демократиялық Конго Республикасы) шекара белгіледі. Батыс шекараны анықтау қиынға соқты. Дарфур – бұрын Египеттің бақылауында болған, ағылшын-египеттік Суданды жаулап алу кезінде қайта басып алынбаған жалғыз провинция. Махдия күйреген кезде, Сұлтан Әли Динар 1874 жылы египеттіктерден тартып алынған Дарфур тағын қайтарып алды және Осман империясының билігімен тақты ұстады, британдықтардың келісімімен, ол жыл сайынғы салық төлеу шартымен. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Әли Динар Осман империясына адал екенін жариялады және Портаның одақтастарға қарсы жиһадқа шақыруына жауап берді. 1914 жылы Мысырды протекторат деп жариялаған Ұлыбритания Әли Динарға қарсы кішкентай әскер жіберді, ол соңғы шайқаста қаза тапты. 1916 жылы британдықтар Дарфурды Суданға қосып, Дарфур сұлтандығын таратып жіберді.
Экономикалық даму
Кодоминиум кезеңінде экономикалық даму тек Нил аңғарының қоныстанған аймақтарында ғана жүзеге асты. Кондоминиумдық басқарудың алғашқы екі онжылдығында британдықтар солтүстік Суданның маңызды нүктелерін байланыстыратын телеграф және теміржол желілерін кеңейтті, бірақ бұл қызметтер шалқап жатқан аймақтарға жетпеді. 1906 жылы Порт-Судан ашылып, Савакин елдің теңізге шығудың басты порты ретінде ығыстырды. 1911 жылы Судан үкіметі мен жекеменшік Судан плантациялары синдикаты Ұлыбританияның тоқыма индустриясы үшін жоғары сапалы мақта өндіру мақсатында Гезира жобасын (Гезира сондай-ақ Джазира деп те аталады) бастады. 1925 жылы Сеннар маңында салынған суару тоғаны Ал-Жәзираның ауданын кеңейтіп, оны егістікке айналдырды. Мақта өсірушілер мақтаны теміржол арқылы Санардан Порт-Суданға экспортқа жіберді. Гезира жобасы мақтаны ел экономикасының негізгі бағыты етіп, аймақты Суданның ең тығыз бейінді аймағына айналдырды.
Мысыр тәуелсіздігі, Суданның тағдыры
1922 жылы Ұлыбритания протектораттан бас тартып, Мысырдың тәуелсіздік жариялауын бекітті. Дегенмен, 1923 жылғы Мысыр конституциясы Судан үстінен Мысырдың егемендігіне қатысты ешқандай талап қоймады. Лондонда британдықтар мен жаңа Мысыр үкіметі арасындағы келесі келіссөздер Судан мәселесіне байланысты сәтсіз аяқталды. Келіссөздердің нәтижесіз аяқталғанына наразы болған ұлтшылдар Мысырда және Суданда көтеріліс ұйымдастырды, онда азшылық Мысырмен бірігуді қолдады. 1924 жылғы қарашада Суданның генерал-губернаторы және Сырдар сэр Ли Стэк Каирде қаза болды. Ұлыбритания барлық Мысыр әскерлерін, мемлекеттік қызметкерлерін және мемлекеттік мекемелердің қызметкерлерін Суданнан шығаруға бұйрық берді. 1925 жылы Хартум Мысыр бөлімшелерін алмастыру мақсатында судандық офицерлер басқаратын 4500 саяқты Судан қорғаныс күштерін (СҚК) құрды.
Тікелей емес ереже
Суданда 1920-шы жылдардың соңы мен 1930-шы жылдары салыстырмалы түрде тыныш болды. Осы кезеңде отаршылдық үкімет тікелей емес басқару саясатын қолдады, бұл Ұлыбританияға жергілікті басшылар арқылы үкім жүргізуге мүмкіндік берді. Суданда дәстүрлі басшылар – солтүстікте ауыл, ру және аудан шейхтері, ал оңтүстікте тайпа басшылары болды. Британдықтар алдымен шейхтерге жергілікті дауларды шешу үшін сот билігін жүктеді, сосын біртіндеп британдық округ комиссарларының бақылауымен жергілікті басқаруды жүзеге асыруға рұқсат берді. Осы басшыларды мойындаған судандықтардың саны мен олардың билігінің деңгейі әртүрлі болды. Саяси дамудың бағытындағы басқа жергілікті басшылар мен Хартумның білімді элитасы тікелей емес басқаруға қарсы болды. Олардың пікірінше, ол елдің бірігуіне кедергі келтірді, солтүстікте тайпашылдықты күшейтті, ал оңтүстікте араб әсеріне қарсы дамудан қалып қойған қоғамды нығайтты. Тікелей емес басқару үкіметтің орталықтандырылмауына алып келді, бұл орталық басқаруда мансаптары бар білімді элитаны алаңдатты, олар билікті британдық отаршылдық биліктен өздерінің топтарына беруді көздеді. Ұлтшылдар мен Хатмия тәлімшілері тікелей емес басқаруға қарсы болды, бірақ Ансар (Махдидің ізбасарлары) британдықтардың тәсілін қолдады, себебі олардың көптеген өкілдері жергілікті билік орындарында қызмет етті.
Ұлыбританияның Оңтүстікке қатысты саясаты
Англия-Мысыр кондоминиумының бастапқы кезінен бері британдықтар Суданды еуропалық технологияларды оның қалыптаспаған экономикасына енгізу арқылы, сондай-ақ авторитарлық институттарын либералды ағылшын дәстүрлерін ұстанатын институттармен алмастыру арқылы жаңғыртуға ұмтылды. Оңтүстік Суданның шалғай және дамымаған провинциялары – Экватория, Бахр-эль-Газаль және Жоғарғы Ніл – Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, рулық соғыстарды және құл саудасын тоқтатуға жасалған әрекеттерді есептемегенде, көп назар көрмеді. Британдықтар оңтүстік аймақ заманауи әлемге дайын емес деп мәлімдеп, осы саясатын негіздеді. Оңтүстікке өзіндік жолмен дамуға мүмкіндік беру үшін британдықтар аймақты сыртқы әсерден жапты. Нәтижесінде оңтүстік аймақ оқшауланды. Аймақтың шектеулі сауда қызметін араб саудагерлері бақылады, ал араб бюрократтары бар болған заңдарды іске асырды. Христиан миссионерлері, мектептер мен медициналық пункттер ашып, Оңтүстік Суданда шектеулі әлеуметтік қызметтер көрсетті. Ең алғашқы христиан миссионерлері – Махдия кезеңінен бұрын оңтүстікте миссионерлік қызмет ұйымдастырған Верона әулеті, рим-католик діни ордені болды. Оңтүстікте миссионерлік жұмыс істеген басқа да топтарға АҚШ-тан келген пресвитериандар және Англикан шіркеуінің миссионерлік қоғамы кірді. Бұл миссиялардың арасында бәсекелестік болған жоқ, себебі олар өздерінің ықпал ету аймақтарын сақтап қалды. Үкімет ақырында оңтүстік тұрғындарына білім берген миссионерлік мектептерге қаржылай көмек көрсетті. Миссия бітірушілері көбінесе провинциялық мемлекеттік қызметте лауазымдарға тағайындалғандықтан, көптеген солтүстік тұрғындары оларды британдық империализмнің құралы деп қарады. Жоғары білім алған аз ғана оңтүстік тұрғындары Хартум емес, Британдық Шығыс Африкадағы (қазіргі Кения, Уганда және Танзания) мектептерде оқыды, бұл солтүстік-оңтүстік айырмашылығын одан әрі күшейтті.
"Жабық есік" жарлықтары
Британдық билік үш оңтүстік провинцияны жеке аймақ ретінде қарастырды. Колониалдық әкімшілік 1920 жылдары оңтүстіктегі өзінің позициясын нығайта келе, оңтүстікті Суданның қалған бөлігінен барлық мақсатта ажыратты. Сол кезеңдегі "жабық есік" жарлықтары солтүстік судандықтардың оңтүстікке кіруіне немесе жұмыс істеуіне тыйым салып, бұл жеке даму саясатын күшейтті. Сонымен қатар, британдықтар араб әкімшілерін біртіндеп алмастырып, араб саудагерлерін қуды, осылайша оңтүстіктің солтүстікпен соңғы экономикалық байланысын үзіп тастады. Колониалдық әкімшілік ислам дінінің таралуына, араб әдет-ғұрыптарының қабылдануына және араб киімдерін киюге де кедергі келтірді. Бірқатарда, британдықтар құл саудасы салдарынан бұзылған африкалық әдет-ғұрыптар мен тайпалық өмірді қайта жаңғыртуға күш салды. 1930 жылғы директивада оңтүстік провинциялардағы қара нәсілділердің солтүстік мұсылмандарынан өзге халық ретінде қарастырылуы және аймақтың британдық Шығыс Африкамен біріктіруге дайындығы қажеттігі айтылды. Оңтүстік аймақтың экономикалық дамуы аймақтың оқшаулануына байланысты қиындықтарға тап болды. Сонымен қатар, солтүстік және оңтүстіктегі британдық шенеуніктер арасында үнемі күрес жүріп тұрды, себебі солтүстіктегілер оңтүстіктің экономикалық дамуын жеделдету үшін солтүстік ресурстарын жұмсау туралы ұсыныстарға қарсылық көрсетті. Судан саяси қызметінің екі тармағындағы лауазымды тұлғалар арасындағы жеке бастық қақтығыстар да оңтүстіктің өсуіне кедергі келтірді. Оңтүстік провинцияларында қызмет еткендер көбінесе колониалдық қызметке бұрын Африкада тәжірибесі бар әскери шенеуніктер болды. Олар көбінесе арабтардың ықпалына күмәнданып, оңтүстікті британдық бақылауда ұстауға мүкіндік берді. Ал, солтүстік провинцияларындағы шенеуніктер көбінесе дипломатиялық және консулдық қызметтен тартылған арабтар болды. Солтүстік провинцияларының губернаторлары Хартумдағы генерал-губернатормен үнемі кеңесетін болса, олардың үш оңтүстік әріптесі британдық Шығыс Африка колонияларының губернаторларымен іс-қимылды үйлестіру үшін жиналатын.
Судандық ұлтшылдықтың өрлеуі
Судандық ұлтшылдық Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін дамыған араб және мұсылман құбылысы болды, оның қолдау базасы солтүстік провинцияларда орналасқан. Ұлтшылдар бақылаушы үкіметке қарсы шығып, Хартумда екі аймаққа да жауапты болатын орталықтандырылған ұлттық үкімет құруды жақтады. Ұлтшылдар сондай-ақ Ұлыбританияның оңтүстік саясатын Суданды жасанды түрде бөліп, арабтанған және исламдық билеуші топпен бірігуіне кедері келтіретін фактор деп қарастырды. Қызығы, Суданның алғашқы ұлтшыл қозғалысын араб емес адам басқарды. 1921 жылы мұсылман динкасы және бұрынғы әскери офицер Әли Абд әл-Латиф Біріккен тайпалар қоғамын құрды, ол тәуелсіз Суданды жариялады, онда билік тайпалық және діни басшылар арасында бөліседі. Үш жылдан кейін Әли Абд әл-Латифтің қозғалысы Ақ Ту Лигасы ретінде қайта құрылды. Әли Абд әл-Латифтің тұтқындалуы және одан кейін Мысырға жер аударылуы Судан армиясының батальонының бүлік көтеруіне себеп болды, оны басу ұлтшыл қозғалысты уақытша әлсіретуге мүмкіндік берді. 1930 жылдары Суданда ұлтшылдық қайта жанданды. Білімді судандықтар генерал-губернатордың өкілеттіктерін шектеуді және судандықтардың кеңес отырыстарына қатысуын қамтамасыз етуді көздеді. Алайда, үкіметтегі кез келген өзгеріс кондоминиум келісіміне түзету енгізуді талап етті. Ұлыбритания да, Мысыр да түзетуге келіспеді. Бұған қоса, британдықтар өздерінің рөлін судандықтарды мысырлық үстемдіктен қорғау деп есептеді. Ұлтшылдар кондоминиум державалары арасындағы шиеленіс салдарынан солтүстік Суданның Мысырға, ал оңтүстік Суданның Уганда мен Кенияға қосылуы мүмкін деп қорқытты. Олар 1936 жылғы ағылшын-египеттік келісімде көптеген келіспеушіліктерін шешсе де, ол британдық әскери оккупацияның аяқталу мерзімін белгіледі, бірақ Ұлыбритания мен Мысыр Суданның болашақ мәртебесі туралы келісе алмады. Ұлтшылдар мен діни көшбасшылар Судан тәуелсіздікке өтініш беруі керек пе, әлде Мысырмен бірігуі керек пе деген мәселеде екіге бөлінді. Махдидің ұлы Абд әл-Рахман әл-Махди, Мысырмен одақ құруды жақтаған Хатимия басшысы Әли әл-Мирганиге қарсы тәуелсіздіктің жақтаушысы ретінде көзге түсті. Осы басшылардың әрқайсысы қолдаған коалициялар ұлтшыл қозғалыстың бәсекелес қанаттарын құрды. Кейіннен радикалды ұлтшылдар мен Хатимия судандық-египеттік бірігуді ілгерілету үшін Ашигганы құрды, кейіннен оны Ұлттық унионисттік партия (NUP) деп атады. Модераторлар Ұлыбританиямен ынтымақтастықта судандық тәуелсіздікті жақтады және Ансармен бірге Ұмма партиясын құрды.
Тәуелсіздікке жол
Екінші дүниежүзілік соғыс жақындаған сайын Судан қорғаныс күштері Суданның Италияның Шығыс Африкасымен (қазіргі Эфиопия мен Эритрея) шекарасын күзету міндетін алды. 1940 жылдың жазында, Шығыс Африка кампаниясының алғашқы қадамдары ретінде, итальяндық әскерлер бірнеше жерден Суданға басып кірді және Кассала теміржол торабын, сондай-ақ шекара бойындағы басқа да ауылдарды жаулап алды. 1940 жылдың тамызында Эритреяның жалдамалы күштері Порт-Суданға шабуыл жасағанмен, Судан қорғаныс күштері итальяндықтардың Қызыл теңіз портына басып кіруіне жол бермеді. 1941 жылдың қаңтарында, шамамен 20 000 сарбаздан тұратын Судан қорғаныс күштері Кассаланы қайта басып алып, Эритреяда итальяндықтарды жеңіп, жыл соңына дейін Эфиопияны азат етуге қатысқан империялық науқанға қосылды. Кейбір судандық бөлімшелер кейіннен Сегізінші армияның Солтүстік Африка кампаниясына үлес қосты. Соғыстан кейінгі жылдары кондоминиум үкіметі бірқатар маңызды өзгерістер жасады. 1942 жылы білімді судандықтар құрған, жартылай ұлттық қозғалыс – «Бітірушілердің бас конференциясы» үкіметке соғыстан кейін өз ұлттық тағдырын анықтау құқығын беруді, «жабық есік» саясатын жоюды, оңтүстік мектептеріндегі жеке оқу бағдарламасын тоқтатуды және мемлекеттік қызметте судандықтардың санын арттыруды талап еткен меморандум ұсынды. Бас губернатор меморандумды қабылдаудан бас тартты, бірақ үкімет бақылауымен тікелей емес басқаруды жаңартылған жергілікті басқару жүйесіне айналдыруға келісті. 1930 жылдары Курдуфан провинциясының губернаторы, кейіннен атқарушы кеңестің азаматтық хатшысы болған сэр Дуглас Ньюболд парламенттік үкімет құруды және солтүстік пен оңтүстікті әкімшілік тұрғысынан біріктіруді ұсынды. 1948 жылы, Мысырдың наразылығына қарамастан, Ұлыбритания екі аймақтың өкілдерінен құралған, ішінара сайланған консультативтік заң шығару жиналысын құруға рұқсат берді, ол кеңесші атқарушы кеңесті алмастырды. Заң шығару жиналысының бес британдық және жеті судандық мүшеден тұратын өзінің атқарушы кеңесі болды. Көшкін кезеңде британдық әскерлер Суданнан шығарылатын болды. Осы кезең аяқталғаннан кейін судандықтар халықаралық бақылаумен өткізілетін референдумда өздерінің болашақ мәртебесін анықтайтын еді. Нагибтің келісімі 1952 жылдың соңында өткен парламенттік сайлауда Мысырмен бірігуді жақтаған NUP көпшілік дауыс алғанда дұрыс екенін көрсетті. 1954 жылдың қаңтарында NUP жетекшісі Исмаил әл-Азхари басқаратын жаңа үкімет құрылды.
Оңтүстік және Суданның бірлігі
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, кейбір британдық отаршыл шенеуніктер оңтүстік провинциялардың солтүстік Суданнан бөлек экономикалық және саяси тұрақтылығына күмән келтірді. Ұлыбритания сонымен қатар оңтүстік саясатына қатысты арабтардың сынына көбірек сезімтал болды. 1946 жылы Судан әкімшілік конференциясы Суданды бір ел ретінде басқару қажет деп шешті. Конференция делегаттары сонымен қатар солтүстік әкімшілерін оңтүстікке қайта орналастыруға, "жабық есік" саясаты бойынша сауда шектеулерін жоюға және оңтүстік тұрғындарына солтүстікте жұмыс іздеуге рұқсат беруге келісті. Хартум сондай-ақ оңтүстікте мұсылман дінін таратуға қойылған тыйымды жойды және араб тілін оңтүстікте ресми әкімшілік тіл ретінде енгізді. Судан әкімшілік конференциясына жауап ретінде, кейбір оңтүстік британдық отаршыл шенеуніктер солтүстіктің ықпалы конференцияға әсер еткенін және бөлек даму саясатын қолдау үшін ешқандай дауыс естілмегенін мәлімдеді. Бұл британдық шенеуніктер солтүстіктің оңтүстікке үстемдік етуі оңтүстікте үкіметке қарсы көтеріліске әкеледі деп сарқырамалады. Сондықтан Хартум оңтүстік көшбасшыларының және оңтүстіктегі британдық шенеуніктердің қорқынышын басу және тәуелсіздік алғаннан кейін болашақ үкімет оңтүстіктің саяси және мәдени құқықтарын қорғайтынына сендіру үшін Джубада конференция өткізді. Осы уәделерге қарамастан, оңтүстік тұрғындарының саны артып, солтүстік оларды басып алады деп алаңдады. Атап айтқанда, олар араб тілінің ресми әкімшілік тіл ретінде таңылғанына наразы болды, бұл ағылшын тілін білетін азаматтардың көпшілігіне мемлекеттік қызметке қадам басу мүмкіндігінен айырды. Олар сондай-ақ, сенімді британдық округтік комиссарларды бейімсіз солтүстік өкілдермен алмастыру қаупіне қорқынышпен қарады. Үкімет бірнеше жүз отаршыл шенеунікті судандықтармен ауыстырғаннан кейін, олардың тек төртеуі ғана оңтүстік тұрғындары болды, осыдан кейін оңтүстік элитасы бейбіт, біртұтас және тәуелсіз Суданға үмітін жоғалтты. Оңтүстік тұрғындарының солтүстік араб көпшілігіне деген ашу-ызасы 1955 жылдың тамызында оңтүстік әскерлерінің солтүстік офицерлерінің басшылығымен гарнизонға ауысуына наразылық білдіріп, көтеріліс жасағанда күшпен білінді. Көтерілісшілер бірнеше жүз солтүстік тұрғынын, оның ішінде үкімет шенеуніктерін, әскери шенеуніктерді және саудагерлерді өлтірді. Үкімет көтерілісті жылдам басып, ақырында жетпіс оңтүстік тұрғынын бүлікшілдік қылмысы үшін өлім жазасына кесті. Бірақ бұл қатал жаза оңтүстікті басып тастамады, өйткені көтерілісшілердің кейбіреуі шалғай аймақтарға қашып, арабтардың үстемдік еткен Судан үкіметіне қарсылықты ұйымдастырды.