Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаштарда кездесетін табиғи құбылыс. Ағаш қатты суық, ыстық немесе найзағай салдарынан діңіндегі кернеу күшінде артуынан кенеттен жарылуы мүмкін.
Natural Phenomenon that occurs in trees. A tree may explode when stresses in its trunk increase due to extreme cold, heat, or lightning, causing it to split suddenly.
Жарық
Ағаштарға найзағай шаққанда жарылуы мүмкін. Күшті электр тогы көбінесе қабықтың астындағы сулы ағаш қабығы арқылы жүреді, оны қыздырып, суды қайнатады. Будың қысымынан ағаш діңі жарылуы мүмкін. Дегенмен, ағашқа найзағай шағудың көбінесе кездесетін салдары – қабықтан төмен созылатын найзағай іздері немесе тамырдың зақымдануы, оның жер бетіндегі жалғыз белгісі – сол тамырдан қоректенген бұтақтардың құрғап өлуі.
Trees can explode when struck by lightning. The strong electric current is carried mostly by the water conducting sapwood below the bark, heating it up and boiling the water. The pressure of the steam can make the trunk burst. The more usual result of lightning striking a tree, however, is a lightning scar, running down the bark, or simply root damage, whose only visible sign above ground is branches that were fed by the root dying back.
Өрт
Жарылатын ағаштар орман өрттері кезінде де кездеседі және түтінмен секіріп түсетін мамандарға қауіпті. Эвкалипт ағаштары бұтақтанған өрттерде (bush fires) буланып, ауамен жарылғыш қоспа жасаған эвкалипт майларының салдарынан жарылуымен белгілі. Эвкалипт ағаштарының діңдерінің жарылу қасиеттері Австралиядағы зертханалық сынақтарда да, табиғи өрттерде де байқалған. Сонымен қатар, аспан ағаштары да табиғи өрттерде жарылып кететіні анықталды. Ағаш діңдеріндегі бу қысымының артуы, өрт фронтының жылдам қозғалуы кезінде діңдердегі будың қысымынан жарылысқа алып келуі теориялық тұрғыдан күмәнді, бірақ бастапқы фронт өткеннен кейін немесе басқа механизмдер арқылы ағаштардың жарылуы әбден мүмкін.
Exploding trees also occur during forest fires and are a risk to smokejumpers. Eucalyptus trees are known to explode during bush fires due to vaporised eucalyptus oils producing an explosive mixture with air. Explosive behaviour of Eucalyptus trunks has been observed in both laboratory tests and in wildfires in Australia. Aspen trees have also been observed to explode in wildfires. Steam pressure build up in tree trunks is theoretically unlikely to lead to an explosion in a rapidly moving fire front from steam pressure build up in the trunk, although trees exploding after the initial front has passed or exploding through other mechanisms is entirely possible.
Ақпан ақымағы күні
Жарылатын ағаштар 2005 жылы АҚШ-та National Public Radio арнасында таратылған 1 сәуір күні жасалған әзілдің тақырыбы болды. Онда Жаңа Англиядағы клен ағаштары шырынын жинамау салдарынан жарылып, іштен қысымның артуына себеп болғаны айтылды. Клен ағашының тамыр қысымы шамамен 0,1 МПа, бір стандартты атмосфераға тең, және бұл ағаштың жарылуына жеткіліксіз.
Exploding trees were the subject of a 2005 April Fools' Day hoax in the United States, covered by National Public Radio, stating that maple trees in New England had been exploding due to a failure to collect their sap, causing pressure to build from the inside. The root pressure in a maple tree is approximately 0.1MPa, one standard atmosphere, which is insufficient to cause a tree to explode.