Кіріспе
Советтік-израильдік математик Давид Каждан, туған аты Дмитрий Александрович Каждан (Дми́трий Александро́вич Кажда́н), – кеңестік және израильдік математик, өкілдік теориясы саласындағы еңбектерімен танымал. Каждан 1990 жылы MacArthur стипендиясын алған.
David Kazhdan , born Dmitry Aleksandrovich Kazhdan (Дми́трий Александро́вич Кажда́н), is a Soviet and Israeli mathematician known for work in representation theory. Kazhdan is a 1990 MacArthur Fellow.
Өмірбаян
Қаждан 1946 жылы 20 маусымда КСРО-ның Мәскеу қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Александр Каждан. 1969 жылы Александр Кирилловтың жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғап, Израиль Гельфандтың математика мектебінің тәрбиеленушісі болды. Ол еврей және 1975 жылы Гарвард университетінде жұмыс істеу үшін Кеңес Одағынан эмиграциялады. Сол кезде Дмитрий Александрович есімін Давидке өзгертіп, ортодоксал еврей дінін қабылдады. 2002 жылы Израильге көшіп келді, қазір Иерусалимдегі Еврей университетінде профессор және Гарвард университетінде зейнеткер профессор болып жұмыс істейді. 2013 жылдың 6 қазанында Иерусалимде велосипедпен келе жатқанда автомобиль апатында ауыр жарақат алды. Қажданның төрт баласы бар. Оның ұлы, Ели Каждан, Натан Шаранскийдің «Yisrael BaAliyah» саяси партиясының (қазір «Ликудпен» біріктірілген) бас директоры болған.
Зерттеу
Ол Израиль Гельфанд, Виктор Кац, Джордж Люстигпен (Верма модульдері бойынша Каждан-Люстиг болжамы бойынша), Григорий Маргулиспен (Каждан-Маргулис теоремасы), Юваль Фликермен және С. Дж. Паттерсонмен метаплектикалық топтардың өрнектемелері бойынша ынтымақтастығымен танымал. Кажданның (T) қасиеті өрнектеме теориясында кеңінен қолданылады. Каждан 1990 жылдан 1995 жылға дейін МакАртур стипендиясын алды. Ол математикадағы жоғары наградалардың бірі – Филдс медалін алған Владимир Воеводскийдің докторлық жетекшісі болды. Каждан 1990 жылдан бері АҚШ Ұлттық ғылым академиясының, 2006 жылдан бері Израиль ғылым академиясының және 2008 жылдан бері Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі. 2012 жылы ол математика және компьютерлік ғылым саласындағы ең жоғары академиялық награда – Израиль сыйлығымен марапатталды. 2020 жылы математикадан Шоу сыйлығын алды.
Таңдалған жарияланымдар
Кванттық өрістер мен тізбектер: математиктерге арналған курс. 1-том, 2-том. 1996–1997 жылдары Принстон, Нью-Джерсидегі Жоғары оқу институтында өткен кванттық өріс теориясы бойынша арнайы жылдың материалдары. Пьер Делинь, Павел Этингоф, Дэниел С. Фрид, Лиза К. Джеффри, Дэвид Каждан, Джон В. Морган, Дэвид Р. Моррисон және Эдвард Виттен редакциялаған. Американдық математикалық қоғам, Провиденс, RI; Жоғары оқу институты (IAS), Принстон, NJ, 1999. 1-том: xxii + 723 бет; 2-том: i–xxiv және 727–1501 беттер. 81 06 (81T30 81Txx)