Кіріспе

Американдық драматург

Хелен Ханф (15 сәуір 1916 – 9 сәуір 1997) – Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында туған американдық жазушы. Ол ең көп танылғаны – "84, Charing Cross Road" кітабының авторы болғандығы үшін. Бұл кітап негізінде театрлық қойылым, телеспектакль және осы аттас фильм түсірілді.

Ерте өмір

Ол 1916 жылы Мириамның (туған Леви) және Артур Ханфтың қызы болып дүниеге келді. Әкесі бұрын сахнада өнер көрсеткен, бірақ кейін көйлек сатумен айналысты. Дегенмен, ол театрды әлі де жақсы көретінін және театрға бару мүмкіндігі үшін көйлектерін тікелей беруге дайын екенін айтты. Оның отбасының қымбат білім беруге қаражаты жетпеді, бірақ Ханф Темпл университетінде оқуға стипендия жеңіп алды. Ол ақшасы бітіп қалған соң, бір жылдан кейін оқуын тоқтатуға дайын екенін айтты. Ол өзі оқып, күнделікті оқу жоспарын құрды. Бірақ отбасына жалақы табу үшін жұмыс істеуі керектігін түсінген соң, бұл жоспардан бас тартуға мәжбүр болды.

Мансап

Хелен Ханфтың әдеби мансабы оның өндірілмеген драматургтен басталып, ең алғашқы теледрамалардың авторы болып, содан кейін өзінің жеке тұлғасы ретінде танымал жазушыға айналды. Ол 1961 жылы «Underfoot in Show Business» атты мемуарын жазды, онда 1940-1950 жылдары Нью-Йорк театрының әлемінде табысқа жетуге тырысқан амбициялық жас драматург ретіндегі күресін баяндады. Ол жарнама агенттіктерінде жұмыс істеді және Шығыс жағалауындағы «сары шапандылар айналымында» жаздарды өткізді, осы уақытта пьесалардың бірін жасап, бірін жазды. Оның пьесаларын Бродвейдің жетекші продюсерлері жоғары бағалады, бірақ ешқайсысы сахнаға шықпады, тіпті Ханф өзінің пьесалары «сюжетсіз тартымдылыққа» маманданғанын айтты. 1950 жылдардың басында Нью-Йоркте телеарна өндірісі күшейгенде, Ханф көптеген ерте теледрамалардың сценарийлерін жазу және өңдеу бойынша жаңа мансап тапты. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – «Дюмонт» телеарнасының «Эллери Куиннің оқиғалары» сериалы. Сонымен қатар, ол Бродвейде өзінің пьесасын қоюға тырысып, «Мосс Харт болмаған 1000 драматургтің 999-ының бірі» болмауға ұмтылды. (Underfoot мемуарының кейінгі басылымдарында бұл сілтеме Ноэль Ковардқа өзгертілді.) Телевизиялық өндірістің көп бөлігі Калифорнияға көшті, бірақ Ханф Нью-Йоркте қалуды жөн көрді. Телевизиядағы жұмысы азайған соң, ол журналдарға, содан кейін оның атын шығарған кітаптарға жазды. 1981 жылы Ханф BBC-нің «Desert Island Discs» радио бағдарламасына қатысты, онда ол өмірі мен мансабы туралы, сондай-ақ өзінің сүйікті музыкасы – Бах және сән-салтанат таңдауы – Скраббл ойыны туралы әңгімеледі.

84, Шаринг Кросс жолы

"84 Charing Cross Road" атты эпистолярлық шығарма алғаш рет 1970 жылы жарық көрді. Онда Ханфтың Лондон кітап дүкенінің бас сатып алушысы Франк Доелмен 20 жыл бойы хат алысып жүргені баяндалады. Ол кітап дүкеніне және Доелге өзін-өзі тәрбиелеуге деген құштарлығын оятып отырған сирек кездесетін классикалық туындылар мен британ әдебиеті атаулары үшін тәуелді болды. Ол дүкен қызметкерлерінің өміріне жақын араласты, оларға Ұлыбританияның соғыстан кейінгі аштық кезінде азық-түлік жәрдемдерін жіберіп, Манхэттендегі өмірі туралы сырларын бөлісті. Қаржылық қиындықтар мен саяхатқа деген құлшынбауы салдарынан, ол ағылшын достарына баруды тым кеш қалғанша кешіре берді; Доел 1968 жылы желтоқсанда апендицит жарылуынан туған перитониттен қайтыс болды, ал кітап дүкені ақырында жабылды. Ханф ақыры 1971 жылдың жазында Чарлинг Кросс Роудқа және бос, бірақ әлі де тұрған дүкенге сапар жасады, бұл сапар оның 1973 жылғы "Блумсбери көшесінің герцогинясы" кітабында қалпына келтірілген. "Герцогиня" кітабында Ханф Лондон мен Оңтүстік Англиядағы әдеби және тарихи қызығушылық тудыратын әртүрлі орындарға және жерлерге достарымен және жанкүйерлерімен жасаған сапарларын сипаттайды. Бұл сапар оның өмірінің жарқын сәті болды – оның қарапайымдылығы мен юморы Лондонға деген махаббаты туралы әңгімелескенде айқын көрінеді, сондай-ақ 84 Charing Cross Road арқасында оған деген құрметпен қараған достары, оның ішінде Фрэнк Доелдің әйелі Нора және оның бірінші әйелі Мэри Прайстан туған қызы Шила да бар. 1987 жылғы "84 Charing Cross Road" фильмінде Ханфты Энн Бэнкрофт ойнады, ал Фрэнк Доел рөліне Энтони Хопкинс кірді. Анн Джексон бұрынғысынан Ханфты, ал Фрэнк Финлей Доелді британдық теледидар үшін 1975 жылы түсірілген кітаптың бейімделуінде сомдаған болатын. Эллен Берстин 1982 жылы Нью-Йорктегі Нидерланд театрында Бродвей сахнасында осы рөлді қайта жандандырды. Элейн Стрич та "84 Charing Cross Road" теледидарлық бейімделуінде Хелен Ханф рөлін ойнады.

Қосымша кітаптар

Кейін Ханф британдық ғалым сэр Артур Куиллер Коучқа деген құштарлығын "Q's Legacy" (1985) атты кітабында тиімді пайдаланды. Бұл кітап "84" туындысының түсінік негізі болып табылады және сонымен қатар "Герцогиня" романынан кейінгі оқиғаларды қамтиды. Басқа кітаптары: "Apple of My Eye" (1977 ж., 1988 ж. жаңартылды) – Нью-Йорк қаласына арналған ерекше нұсқаулық; "Letter from New York" (1992) – 1978 және 1984 жылдар аралығында BBC радиосының "Әйелдер сағаты" бағдарламасында ай сайын сөйлеген бес минуттық сөздерінің қайта басылымы; және "Underfoot in Show Business" (1961, қайта басылды 1989). "Underfoot in Show Business" Чарльз Лейпарттың сахналық пьесасы ретінде өңделді және 2008 жылы Ұлыбританияның Истборн қаласындағы Девоншир театрында Дэвид Джайлз қоюымен көрсетілді.

Жеке өмір

Ханф ешқашан үйленбеген. 1987 жылғы "84 Charing Cross Road" фильмінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның пәтерінде АҚШ әскери қызметкерінің суреті көрсетіледі, ол портретқа жылы күлімсірейді, бұл көрерменге Ханфтың осы теңіз офицерінің қазасы салдарынан үйленбегенін ұғындырады. Оның автобиографиялық "Underfoot" кітабында мұндай адам туралы ештеңе айтылмаған, және оның еңбектерінің ешқайсысы оның ешқашан есімдері белгілі немесе тіпті қысқа мерзімді романтикалық қарым-қатынаста болғанын көрсетпейді. Дегенмен, жазушы Аль Сентер Маркс және Ко-ның негізін қалаушыларының бірімен сөйлескенде, ол атын атамаған "танымал американдықпен" ұзаққа созылған махаббат өмір сүргенін айтқан, ал оның бір некрологында "махаббат оқиғалары болған" деп көрсетілген.

Өлім және мұра

Ханф 1997 жылы Нью-Йоркте 81 жасқа толуға алты күн қалғанда қант диабетінен қайтыс болды. Ол тұрған 305 E. 72-ші көшедегі үй оның құрметіне "Чарринг Кросс үйі" деп аталды. Кіреберіс есігінің жанындағы қола тақта оның сол жерде тұрғанын және кітаптың авторы екенін еске салады. Лондонда, бастапқы ғимарат орнындағы қола тақта 84, Чаринг Крос Роудтағы кітап дүкенін еске алады. Стивен Р. Пастор онымен өткізген сұхбаттары негізінде 2011 жылы "Хелен Ханф: Өмір" атты өмірбаянын жариялады.