Кіріспе

Авторлық құқықтың мерзімі Австралияда туындының қашан жасалғанына және туындының түріне байланысты. Қазіргі заң бойынша авторлық құқық әдетте автордың қайтысынан кейін 70 жыл өткен соң тоқтатылады, ал анонимді туындылар үшін – жарияланған күнінен бастап 70 жыл өткен соң. Мемлекеттік авторлық құқық жарияланғаннан кейін 50 жыл өткен соң тоқтатылады. Заң жылдар бойы өзгеріп келді, және бұрын фотосуреттер басқа туындылардан өзгеше қарастырылды. 1955 жылға дейін жасалған анонимді туындылар мен фотосуреттер енді авторлық құқықпен қорғалмайды. 1955 жылға дейін жасалған, авторы белгілі фотосурет емес туындылар үшін авторлық құқық автордың қайтысынан кейін 50 жыл өткен соң тоқтатылады.

Авторлық құқық мерзімі

Ескі АЕК-ке дейінгі жүйеде 1969 жылдың 1 қаңтарына дейін түсірілген барлық фотосуреттер түсірілгеннен кейін 50 жыл өткен соң авторлық құқықтың күші жойылды. 1969 жылдың 1 қаңтарынан бастап ол алғаш рет жарияланған жылдың соңынан 50 жыл өткен соң авторлық құқықтан босатылды. 2005 жылғы 1 қаңтарда АЕК күшіне енген кезде, ескі жүйе бойынша 1955 жылғы 1 қаңтарға дейін түсірілген фотосуреттер ғана авторлық құқықтың қорғауынан шықты. 1955 жылғы 1 қаңтардан кейін түсірілген фотосуреттер үшін авторлық құқық «жаратқыштың өміріне 70 жыл» болып саналады. Газет мақаласының мәтініне (немесе суретіне) авторлық құқық жазушыға (немесе суретшіге, т.б.) тиесілі. Егер жазушы 1955 жылғы 1 қаңтарға дейін қайтыс болса, онда туынды авторлық құқықтан босатылады; әйтпесе, егер автор белгісіз болса (және оны ақылға қонымды іздеу арқылы анықтау мүмкін болмаса) және егер ол алғаш рет 1955 жылғы 1 қаңтарға дейін жарияланған болса, онда туынды авторлық құқықтан босатылады. Макетке авторлық құқық оның алғаш жарияланған жылынан кейін 25 жыл өткен соң тоқтатылады. Фотосуреттер мен гравюралардан басқа көркем туындылар үшін (соның ішінде суреттер, картиналар, мүсіндер) бұрын «өмірге 50 жыл» болса, қазір «өмірге 70 жыл» болып саналады. Егер автор белгісіз болса, бұрын «алғаш жарияланғанға 50 жыл» болса, қазір «алғаш жарияланғанға 70 жыл» болып саналады. Егер автор 1955 жылғы 1 қаңтарға дейін қайтыс болса немесе белгісіз болса және туынды алғаш рет 1955 жылғы 1 қаңтарға дейін жарияланған болса, онда туынды авторлық құқықтан босатылады. Бұл «жалпы ереже» автор авторлық құқықты иеленетін газеттің қызметкері болған жағдайда да қолданылады. Фотосуреттер мен гравюралардан басқа көркем туындылар үшін (соның ішінде суреттер, картиналар, мүсіндер) бұрын «өмірге 50 жыл» болса, қазір «өмірге 70 жыл» болып саналады. Егер автор белгісіз болса, бұрын «алғаш жарияланғанға 50 жыл» болса, қазір «алғаш жарияланғанға 70 жыл» болып саналады. Егер автор 1955 жылғы 1 қаңтарға дейін қайтыс болса немесе белгісіз болса және туынды алғаш рет 1955 жылғы 1 қаңтарға дейін жарияланған болса, онда туынды авторлық құқықтан босатылады. Бұл «жалпы ереже» автор авторлық құқықты иеленетін газеттің қызметкері болған жағдайда да қолданылады. Үкіметке тиесілі фотосуреттер үшін авторлық құқық олар түсірілген жылдың соңынан 50 жыл өткен соң тоқтатылады. Осылайша, бұрын жасалған үкіметке тиесілі суреттер авторлық құқықтан босатылған. 2015 жылы ALIA «Авторлық құқыққа тамақ дайындау» атты науқанды жариялады, онда күнделіктер, хаттар, компания жазбалары және қолмен жазылған рецепттер сияқты жарияланбаған туындылардың мәңгілік авторлық құқық мәртебесіне назар аударылды. FAIR веб-сайтында Капитан Куктың морковка мармеладын қосатын рецепттер жарияланды, бұл қолданыстағы заңды бұзу болды. 2017 жылдың маусым айында жарияланбаған туындыларға авторлық құқықтарды «автордың өміріне 70 жыл» қосуды көздейтін заң қабылданды, ол 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді.

Кітапханаларда сақталатын шығармалар

Ұлттық кітапхананың сурет каталогында сайттағы фотосуреттерді көшіру үшін рұқсат алу қажеттігі көрсетілген. Дегенмен, 1955 жылға дейін түсірілген суреттерге қатысты бұл талап заңдық негізсіз болып көрінеді, себебі бұл суреттер жалпыға қолжетімді (Австралияда көшірілген жағдайда). Егер бір нәрсе жалпыға қолжетімді болса, авторлық құқық барлығына тиесілі. Британ кітапханасы онлайнда былай делінеді: «Түпнұсқа жұмыстар жалпыға қолжетімді, бірақ кітапхана ұсынатын көшірмелер авторлық құқыққа ие, себебі олар авторлық құқықпен қорғалған түпнұсқа материалдардың жаңа көшірмелері. Сондықтан сізге рұқсат алу қажет». Ұлттық кітапхана өз тарапынан 1955 жылдың 1 қаңтарына дейін түсірілген фотосуреттердің «авторлық құқығы толығымен жоқ» екенін мәлімдейді, бірақ жариялау ниеті туралы ресми хабарлама беруді және Ұлттық кітапхананы «материалдың сақтаушысы ретінде» мойындауды талап етеді. Виктория штатының кітапханасы, өзінің кейбір жұмыстарына авторлық құқығын иеленбейтінін айтады: «Затты көшіруге рұқсат алу, авторлық құқықтан өзгеше екенін атап өткен жөн. Виктория штатының кітапханасы өзіндегі заттарға авторлық құқықты жиі иеленбейді».

Америка авторлық құқығымен салыстыру

1978 жылға дейін АҚШ-тан тыс жерде жарияланған және АҚШ-тың талаптарына сәйкес келмеген, 1996 жылдың 1 қаңтарына қарай өз елінде қоғамдық меншікке өткен туындылар АҚШ-та қоғамдық меншік болып есептеледі. Американдық әділ пайдалану (Fair Use) авторлық құқыққа ие материалды, осы материал туралы мақалаларда, мысалы, пародия немесе сын үшін пайдалануға рұқсат береді. Австралиядан американдық сайтқа жүктелген материалға авторлық құқық заңының қалай қолданылатыны, ол австралиялық немесе американдық авторлық құқық заңына бағынатыны туралы мәселе туындады. Австралияда қоғамдық меншікке өткен суреттердің АҚШ-та да солай болуы міндетті емес деп есептеледі. Австралияда қоғамдық меншікке өткен сурет, АҚШ-та да қоғамдық меншікке өткенін білдірмейді.