Чили бұрышымен жасалған шаморро дәмтатымы (Fina'denne')
Fina'denne'
Финадэнне: Гуамның дәстүрлі, бұрышпен жасалған дәмдеуіші. Chamorro асүйінің маңызды бөлігі, ет пен тағамға қосылады. Тарихы мен түрлері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Финаденне (көптеген баламалы жазулар бар, әдетте финаден, финаденни немесе финадене) – бұл ащы, көп мақсатты дәмтатуыш, шаморро тағамдарының негізгі бөлігі. Шаморро тілінде ол "бұрышпен жасалған" деп аударылады. Оны ет тағамдарының үстіне немесе күрішке тамшылатып, немесе бөлек, кішкентай соусы салатын табақшаға қоюға болады. 20-шы ғасырдың басында Гуамға келген антропологтар шаморролардың финаденнені жиі қолданатынын атап өткен.
Fina'denne' (many alternate spellings, commonly finadene, fina'denni', or fina'dene) is a spicy, all purpose condiment that is a staple of Chamorro cuisine. In the Chamorro language, it translates as "made with chili pepper." It may be drizzled over meat dish or rice, or placed in a separate, small dipping saucer. Anthropologists visiting Guam in the early 20th century noted the frequent use of fina'denne' by Chamorros.
Тарих
Финаденне сөзінің көптеген тарихи және қазіргі заманғы нұсқалары бар. Ең алғашқы финаденне, испан отарлауынан бұрын, XVII ғасырдың аяғында, қарапайым тұз бен бұрыштан тұрған. Испан кезеңінде филиппин иммигранттары кокос ағашынан шырын алу және оны ашыту арқылы туба сірке суын жасау әдісін енгізді. Осы кездегі финаденне туба, тұз, лимон, су және жаңа бұрыштан дайындалған. Кейін жапондықтар Мариана аралдарына соя соусын әкелді, нәтижесінде соя соусы, лимон шырыны, пияз және ащы құс көзі бұрышынан (жергілікті тұрғындар "буни бұрышы" деп атайды) жасалған, қазіргі заманғы финаденне пайда болды. Қышқыл ингредиент ретінде ақ сірке су, алма сірке суы, кокос сірке суы немесе лайм қолданылуы мүмкін. Әлі де жасалатын басқа нұсқалар – тубадан жасалған бинакле финаденне; балық тұздамасынан жасалған және Оңтүстік-Шығыс Азияның балық соустарына ұқсас чигуан финаденне; сондай-ақ толыққандай лимоннан, соя соусы қосылмай жасалатын қарапайым финаденне. Соя соусына негізделген финаденне әдетте қызыл ет, шошқа еті және тауыққа беріледі. Лимонға негізделген финаденне көбінесе балық және нәзік дәмді тағамдарға қолданылады.
There are many historical and contemporary versions of fina'denne'. The earliest fina'denne', predating Spanish colonization in the late seventeenth century, was simply salt and pepper. Filipino immigrants during the Spanish period introduced the technique of tapping coconut trees and fermenting the sap to make tubâ vinegar. The fina'denne' of this time was made with tubâ, salt, lemon, water, and fresh pepper. The Japanese subsequently introduced soy sauce to the Mariana Islands, resulting in the typical contemporary version of fina'denne' with soy sauce, lemon juice, onion, and fresh bird's eye chili, known locally as "boonie peppers." The acidic ingredient may also be white vinegar, cider vinegar, coconut vinegar, or lime. Other versions that are still made are binakle fina'denne' made with tubâ; chigu'an fina'denne', made with fish brine and resembling fish sauces of Southeast Asia; and a common fina'denne' made entirely with lemon and no soy sauce. Soy sauce based fina'denne' typically accompanies red meat, pork, and chicken dishes. Lemon based fina'denne' is typically used for fish and more delicately flavoured dishes.