Кіріспе

Де-факто валюта – елде заңды төлем құралы емес, бірақ көпшілік тарапынан осы ретінде қабылданатын ақша бірлігі. АҚШ доллары және Еуропалық Одақтың евросы – ең көп таралған де-факто валюталар.

Еуро

Андорра 2013 жылдың маусым айына дейін еуроны ресми емес түрде пайдаланды, ал содан кейін еуро оның ресми валютасына айналды. Еуро Косово мен Черногорияда әлі де факті валюта болып табылады.

Ресей рублі

Абхазия және Оңтүстік Осетияның даулы аумақтары мен Қырымның де-факто валютасы Ресей рублі болып табылады.

Оңтүстік Африка раны мен Ботсвана пуласы

Зимбабведе 2006-2008 жылдардағы гиперінфляцияға байланысты, Зимбабве үкіметі 2008 жылдың қыркүйегінен бастап шетел валютасының айналымын рұқсат етті, ал жергілікті валюта 2009 жылдың 12 сәуірінен бастап қолданыстан шықты. Оңтүстік Африка раны және Ботсвана пуласы Зимбабведе қолданыста жүреді.

Канада доллары

Францияға қарасты шағын Сен-Пьер және Микелон аралдарында Канада доллары де-факто валюта болып табылады.

Гонконг доллары

Гонконг доллары Макаода кеңінен қабылданады, тіпті ол Макаоның ақша-несиелік органы (AMCM) тарапынан Макаода заңды төлем құралы ретінде ресми мойындалмаса да. Макаолық паката Гонконг долларына 1,029 (сатып алу) / 1,032 (сату) бағамымен бекітілген. Дегенмен, Гонконг долларын қабылдайтын көптеген саудагерлер екі валюта арасындағы айырманы төлеуді ұсынады, мұндай практика қытай тілінде жиі «不補水» деп аталады. Егер патакамен бағаланған тауарлар Гонконг долларымен төленсе және саудагерлер «不補水» тәжірибесін қолданса, патака бағасы Гонконг долларына шамалас мәнге дейін жоғарылатылуы мүмкін, ал саудагерлер Гонконг долларымен қайтарым береді немесе төленген Гонконг долларының сомасы автоматты түрде патакаға айналдырылып, саудагерлер содан кейін патакамен қайтарым береді.