Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шумер патшасы, б.з.д. 24 ғасыр
Sumerian king, c. 24th century BC
Лугал Энн Мунду (шум. , , б.з.д. 24 ғасыр шамасында) – Шумердегі Адаб қала-мемлекетінің ең маңызды патшасы. Шумер патшаларының тізімінде ол Урдың Нанни ұлы Меш кианг Нанна II жеңілгеннен кейін 90 жыл билік жүргізгендігі айтылады. Лугал Энн Мунду билік еткен кезеңге қатысты заманауи нақты жазулар аз; ол көбінесе оның жазуларының бірінен көшірілген деген болжам бар, кейінгі мәтіннен белгілі. Оның империясы, мүмкін тарихтағы алғашқы империя, оның өлімінен кейін құлап кетті. Осыдан кейін патша тізімі «патшалықты» (яғни Ниппурдағы гегемонияны) Анбудан басталатын Мари әулетіне өткенін көрсетеді; алайда, осы Мари патшаларының соңғысы ғана, Шаррумитер, Лугал Энн Мундудан кейін гегемонияны ұстаған болуы мүмкін деген пікір бар. Адаб патшалығының ыдырауымен бірге Лагаш (Лугаланда), Акшак (одан көп ұзамай Маридан патшалықты алды, мүмкін Пузур Нира басшылығымен) және Умма (оның патшасы Лугаль заге си ақырында құнарлы жарты айдағы өз империясын жаулап алды) сияқты басқа да маңызды қалалар да дер кезінде тәуелсіздіктерін қайта иеленді.
Lugal Anne Mundu (, , c. 24th century BC) was the most important king of the city state of Adab in Sumer. The Sumerian king list claims he reigned for 90 years, following the defeat of Mesh ki ang Nanna II, son of Nanni, of Ur. There are few authentic contemporary inscriptions for Lugal Anne Mundu's reign; he is known mainly from a much later text, purporting to be copied from one of his inscriptions. His empire, perhaps the first in recorded history, collapsed upon his death. Following this, the king list indicates that the "kingship" (i. e. the Nippur based hegemony) fell to a dynasty from Mari, beginning with Anbu; however, it has been suggested that more likely, only the last of these Mari kings, Sharrumiter, held the hegemony after Lugal Anne Mundu. With the break up of the Adab kingdom, other prominent cities appear to have concurrently regained their independence, including Lagash (Lugalanda), Akshak (which not long afterward won the kingship from Mari, perhaps under Puzur Nirah), and Umma (whose king Lugal zage si eventually went on to seize his own empire throughout the Fertile Crescent).
Шумер патшаларының тізімі
Лугал Энн Мунду Шумер патшалары тізімінде біршама егжей-тегжейлі, бірақ толық емес айтылады. Оның билеуі Ур билеуінен кейін болған делінеді, бірақ соңында Мари қала-мемлекеті тарапынан жеңіліске ұшырады.
Lugal Anne Mundu is mentioned in the Sumerian King List is some detail, although slightly fragmentarily. His rule is said to have followed that of Ur, but he was finally vanquished by the city state of Mari:
"Лугаль-Анн-Мунду жазуы"
Лугал Энн Мундуға (бірақ тек Әби Ешух пен Әми Садука билік еткен кезеңдердегі 17 ғасырдың б.з.д. екі көшірмесінен ғана белгілі фрагментарлы жазуға сәйкес), ол "әлемнің төрт бұрышын" бағындырды, яғни, Жерорта теңізінен Загрос тауларына дейінгі барлық Марапатты Жарты Ай аймағын:
According to the fragmentary inscription attributed to Lugal Anne Mundu, (but known only from two copies dated from the reigns of Abi Eshuh and Ammi Saduqa in the 17th century BCE), he subjugated the "Four Quarters of the world" — i. e., the entire Fertile Crescent region, from the Mediterranean to the Zagros Mountains:
Оның империясына Элам, Мархаши, Гутиум, Субарту, "Седр тауының жері" (Ливан), Амурру немесе Марту, "Сутиум" (белгісіз), және "Е-ана тауы" (зиггураты бар Урук қаласы?) провинциялары кірген деген сөз бар. Жазуда ол "барлық елдердің халқын даладағыдай бейбіт өмір сүрді" деп айтылған. Сондай-ақ ол Мархашидің Мигир Энлилі бастаған 13 бүлікші губернатор немесе басшылардың коалициясымен күрескенін айтады; олардың барлық аттары семиттік деп саналады. Арно Пюбель 1909 жылы патшаның атын анықтай алмаса да, фрагменттердің бірінің алдын ала аудармасын жариялады, ол оны "Lugal[ ]ni mungin" деп көрсетті. Ханс Густав Гютербок 1934 жылы толық аударма жариялады, бірақ бұл мәтінді псевдоэпиграфикалық және көбінесе ойдан шығарылған деп тез жоққа шығарды. Қазіргі ғалымдар бұл мәтінді ежелгі Вавилон дәуірінде ойлап табылған әдеби туынды деп қарастыру керек деп санайды. Мәтін ерте династиялық кезеңдегі жазудан шыққан болуы екіталай. Аталған оқиғаларда тарихи шындықтың аз ғана бөлігі болуы мүмкін.
His empire is said to have included the provinces of Elam, Marhashi, Gutium, Subartu, the "Cedar Mountain land" (Lebanon), Amurru or Martu, "Sutium" (? ), and the "Mountain of E anna" (Uruk with its ziggurat?). According to the inscription, he "made the people of all the lands live in peace as in a meadow". He also mentions having confronted a coalition of 13 rebel governors or chiefs, led by Migir Enlil of Marhashi; all of their names are considered Semitic. Arno Poebel published a preliminary translation of one of the fragments in 1909, although he was unable to make out the king's name, which he rendered as "Lugal[ ]ni mungin". Hans Gustav Güterbock published a more complete translation in 1934, but quickly dismissed the account as pseudepigraphic and largely fictional. Modern scholars believe the text should be considered a literary fiction invented in the Old Babylonian period. It is unlikely the text originated from an Early Dynastic Period inscription. The alleged events likely don't contain more than a kernel of historical authenticity.