Кіріспе

Буддизмдегі Самбхогакайя (санскрит: saṃbhogakāya, қытайша: t=報身, тибетше: longs spyod rdzog pa'i sku) – Будданың үш аспектісінің екіншісі. Самбхогакайя – "шекарасыз форманың нәзік денесі". Бхаисаджагуру және Амитабха сияқты Буддалар, сондай-ақ Авалокитшвара мен Манджусри сияқты жоғары дәрежедегі бодхисаттвалар "қуаныш денесінде" (санскрит: saṃbhogakāya) көрінуі мүмкін. Будда бодисаттваларды көріністер арқылы үйрету үшін "қуаныш денесінде" көрінуі мүмкін. Бұл Буддалар мен Бодхисаттвалар өздерінің таза жерлерінде көрінеді. Бұл әлемдер басқалардың игілігі үшін жаратылған. Ондай жерлерде Дхарманы тыңдау және оны іске асыру оңай. Адам осындай таза жерде "жердің басшы Буддасының зор "сауаптарының" бір бөлігін беру арқылы, сондай-ақ шын ниетпен дұға ету арқылы" қайта тууы мүмкін. Самбхогакайя көрінетін жерлердің бірі – Аканишта деп аталатын аса ғаламдық әлем немесе таза жер. Бұл әлем таза мекендердегі акаништамен шатастырылмауы керек, себебі ол одан толығымен асып түсетін әлем. Абсолютті тұрғыдан алғанда, тек Дхармакайя ғана нағыз; Самбхогакайя және Нирманакайя – оны сипаттау және түсінудің шартты жолдары.

Тибет буддизмі

Самбогакаяның сан алуан әлемі бар, олар Тибет буддизміндегі құдайлар санына жақын. Бұл Самбогакая әлемі Будда даласы немесе Таза Жер деп аталады. Тибет буддизмінде Самбогакаяның бір көрінісі – жаңбыр денесі. Бұл осылай болады: жоғары дәрежедегі тәжірибелі адам өлімге аз уақыт қалғанда үңгірге қамалады немесе шатыр сияқты кішкентай киіз үйдің ішіне тігіледі. Өлімнен кейін шамамен бір апта бойы тәжірибелі адамның денесі Самбогакаяға (жарық денеге) айналады, тек шашы мен тырнақтары ғана қалады. Джон Мырдин Рейнольдс аударған Лопон Тензин Намдак Самбогакаяның сана ағынының (санскрит: citta santana) Дхармакаямен Нирманакаяны байланыстыратын қатынасын түсіндірді.