Жатыр артериясының эмболизациясы: Жатыр миомасы және аденоміозды емдеу
Uterine artery embolization
Жатыр артериясының эмболизациясы – миома, аденоміоз және босанғаннан кейінгі қан кетуді емдеуге арналған қауіпсіз тәсіл. Жатырды сақтап қалуға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жатыр артериясын эмболизациялау – интервенциялық радиологтың катетерді пайдаланып, жатыр денесіне қан ағынын тоқтату үшін кішкентай бөлшектерді енгізу процедурасы. Бұл процедура негізінен жатыр фиброидтары мен аденомиозды емдеу үшін жасалады. Жатыр фиброидтары ең көп кездесетін жағдай болғандықтан, бұл процедураны көбінесе жатыр фиброидтарын эмболизациялау деп те атайды. Жатырды алып тастау операциясы – гистерэктомия сияқты хирургиялық емдеуге қарағанда, жатыр артериясын эмболизациялау жатырын сақтап қалғысы келетін әйелдер үшін тиімді болуы мүмкін. Жатыр артериясын эмболизациялаудың басқа себептері – босанғаннан кейінгі қан кету және жатыр артериовеноздық аномалиялар.
Uterine artery embolization is a procedure in which an interventional radiologist uses a catheter to deliver small particles that block the blood supply to the uterine body. The procedure is primarily done for the treatment of uterine fibroids and adenomyosis. Since uterine fibroids are the most common indication, it is also often referred to as uterine fibroid embolization. Compared to surgical treatment for fibroids such as a hysterectomy, in which a woman's uterus is removed, uterine artery embolization may be beneficial in women who wish to retain their uterus. Other reasons for uterine artery embolization are postpartum hemorrhage and uterine arteriovenous malformations.
Медициналық қолданыстар
Жатыр фиброидтары – жатырда кездесетін ең көп таралған қатерсіз ісік түрі және олар тегіс бұлшық еттерден құралған. Олар көбінесе дене мөлшеріне байланысты симптомдарға, мысалы, бел ауруы, кіші кезеңде жамбас аймағындағы ауырлық сезімі, іш қабынуына себеп болады. Жатыр артериясын эмболизациялау жатыр фиброидтарынан туындаған ауырлық сезіміне байланысты мазасыздық тудыратын симптомдарды, сондай-ақ жатырдың қалыптан тыс немесе қатты қан кетуін емдеу үшін қолданылуы мүмкін. Фиброидтардың мөлшері, саны және орналасуы – емдеудің сәтті болуының үш потенциалды көрсеткіші. Атап айтқанда, зерттеулер көрсеткендей, жатыр қабығының астында орналасқан (субмукозалық) фиброидтар ең көп мөлшерде қысқарған, ал жатырдың сыртқы қабатында орналасқан (субсерозалық) фиброидтар ең аз қысқарған. Жатыр артериясын эмболизациялау аденомиозды емдеу үшін де қолданылуы мүмкін, яғни жатырдың ішкі қабатының бұлшық қабатына қалыптан тыс өсуі. Аденомиоз симптомдарына қатты немесе ұзаққа созылатын менструальді қан кету және ауыр менструальді циклдер жатады. Жатыр артериясын эмболизациялау жатыр фиброидтарынан басқа себептермен туындаған, мысалы, босанғаннан кейінгі акушерлік қан кету сияқты, қатты жатыр қан кетуін тоқтату үшін де қолданылуы мүмкін. Босанғаннан кейінгі қан кетуді көптеген әйелдерге дәрі-дәрмектермен немесе жатыр тампонадасы арқылы сәтті емдеуге болады. Дегенмен, әйелдерде қан кету тоқтамаған жағдайда, жатыр артериясын эмболизациялау тиімді нұсқа болуы мүмкін. Жатыр артериясын эмболизациялаудың сирек кездесетін көрсеткіші – жатыр артериовеноздық аномалияларын емдеу, олар қалыптан тыс жатыр қан кетуіне немесе өмірге қауіпті қан кетуге себеп болуы мүмкін. Жатыр артериовеноздық аномалиялары бар әйелдердің шамамен жартысы осы аномалиялармен туады, ал қалғандары хирургиялық араласудан кейін немесе жатыр ісіктерінен пайда болуы мүмкін. Процедураға қатысты салыстырмалы қарсы көрсетімдерге қатаң контраст аллергиясы (контраст артерияларды көру үшін қажет болғандықтан), бүйрек жеткіліксіздігі (контраст бүйректерге зақым келтіруі мүмкін болғандықтан) немесе коагулопатия (ұзақ немесе шамадан тыс қан кетуге себеп болатын қанның бұзылуы) жатады. Алайда, аталған барлық салыстырмалы қарсы көрсетімдерді тиісті алдын ала жоспарлау арқылы басқаруға болады.
Uterine fibroids are the most common type of benign uterine tumor and are composed of smooth muscle. They often cause bulk related symptoms, which can be characterized by back pain, heaviness in the pelvic area, abdominal bloating. Uterine artery embolization may be done to treat bothersome bulk related symptoms as well as abnormal or heavy uterine bleeding due to uterine fibroids. Fibroid size, number, and location are three potential predictors of a successful outcome. Specifically, studies have demonstrated that submucosal (directly underneath the uterine lining) fibroids demonstrated the largest reduction in size while subserosal (outer layer of the uterus) had the smallest reduction. Uterine artery embolization may also be appropriate for the treatment of adenomyosis, which is when the lining of the uterus aberrantly grows into the muscle of the uterus. Symptoms of adenomyosis include heavy or prolonged menstrual bleeding and painful menstrual periods. Uterine artery embolization can also be used to control heavy uterine bleeding for reasons other than fibroids, such as postpartum obstetrical hemorrhage. Many women who experience postpartum hemorrhage may be successfully treated with medication or uterine balloon tamponade. However, in cases where women continue to bleed, uterine artery embolization may be an appropriate option. A less common indication for uterine artery embolization is for the treatment of uterine arteriovenous malformations which can be a cause of abnormal uterine bleeding or life threatening bleeding. Roughly half of women with uterine arteriovenous malformations are born with them while the remaining form following surgical interventions or may be due to uterine tumors. Relative contra indications for the procedure include a severe contrast allergy since contrast is necessary to visualize the arteries during the procedure, kidney impairment since contrast may cause damage to the kidneys, or coagulopathy (blood disorder that causes prolonged or excessive bleeding). However, all of the stated relative contra indications can be managed with appropriate pre operative planning.
Тарих
БАӘ 1979 жылы алғаш рет операциялық емнен кейін жақсармаған босанғаннан кейінгі қан кетуді тоқтату үшін қолданылды. Содан бері жүргізілген зерттеулер БАӘ-нің босанғаннан кейінгі қан кетуді емдеуде қауіпсіз және тиімді процедура екенін көрсетті, ол әйелдердің 90% -дан астамында қан кетуді тоқтатуға мүмкіндік береді. БАӘ миомасы бар пациенттерге миомектомия кезінде қан кетуді азайту үшін алғаш рет қолданылды. 1990 жылдары дәрігерлер БАӘ қолданылу аясын кеңейтіп, оны миомаларды емдеу үшін пайдалана бастады. Бұрын миоманы емдеудің басты әдістері миомектомия немесе гистерэктомия болған. Хирургиямен салыстырғанда БАӘ артықшылықты болуы мүмкін, себебі қан жоғалту көбінесе минималды болады, хирургиялық араласу және жалпы анестезия қажет болмайды, қалпына келтіру уақыты қысқа, және әйелдер өз жатырын сақтап қалады (гистерэктомияға қарағанда). БАӘ миомаға қан ағынын селективті түрде азайту арқылы емдеуді жүзеге асырады, себебі миома өте қан тамырлы болып келеді, бұл бұзылған қан кетуді және миомамен байланысты жиі кездесетін басқа да белгілерді жеңілдетуге көмектеседі.
UAE was used for the first time in 1979 to control bleeding in a woman with postpartum hemorrhage that did not improve after surgical treatment. Since then studies have shown that UAE is a safe and effective procedure for postpartum hemorrhage with control of bleeding in greater than 90% of women. The initial use of UAE for patients with fibroids was to limit bleeding during myomectomy. During the 1990s, doctors began expanding the indications for UAE and started using it for the treatment of the fibroids specifically. Previously, the primary treatment methods for fibroids were myomectomy or hysterectomy. Compared to surgery, UAE can be advantageous because blood loss is typically minimal, surgery and general anesthesia is avoided, recovery is shorter, and women can retain their uterus (relative to hysterectomy). UAE is thought to treat fibroids by selectively decreasing blood flow to the tumor since it is highly vascular, which causes improvement in abnormal bleeding and the bulk symptoms that are often experienced with fibroids.