Кіріспе

Коллеферро (IPA: /kɔllefɛrro/) – Италияның орталық бөлігіндегі Лацио аймағындағы Рим метрополиясының 20 698 тұрғыны бар шағын қала. Бұл әртүрлі салалардағы көптеген өнеркәсіп орындары мен спорттық құрылыстарға ие тұрғын аймақ. Ол Фрозиноне қаласымен көршілес.

Аумағы

Коллеферро Сако өзенінің жанында, Сако аңғарында орналасқан.

Тарих

Аппиан мен Плутарх 82 жылы Коллеферрода болған, Гай Марий Кішіге қарсы азамат соғысындағы шешуші шайқасты сипаттап, Сулланың пайдасына аяқталғанын жазды. Қоршаудың соңында Мариус өзін-өзі өлтірді. Коллеферрода итальяндық патриот Энрико Тотидің сол аяғы 1908 жылғы 27 наурызда жарақат алды. Пойыз стансада тоқтады, Коллеферро пойызымен жалғасты. Тоти локомотивтің двигателін майлап жатқанда, сығалап қалды, сол аяғы тірелгенде дөңгелектерге ұшырап, сынып қалды. Қаланың дамуы 1912 жылы ұзақ уақыт пайдаланылмаған қант фабрикасын (Вальсакко фабрикасы) жарылғыш заттар фабрикасына айналдырумен басталды. Бастапқыда қала қазіргі орталықтан шалқап жатқан; алғашқы бірнеше ғимарат (соның ішінде Святой Иоаким шіркеуі) жақын маңдағы Вальмонтоне қаласының аумағында, сол кезде "Сегни Палиано" деп аталған теміржол станциясының жанында салынды. Қала құрылғаннан кейін станция "Сегни станциясы Коллеферро" деп аталды. Инженер Леопольдо Пароди Дельфино (бұрынғы сенатор және Ұлттық банк, кейін Италия банкінің негізін қалаушысының ұлы) және сенатор Джованни Бомбрини "Бомбрини Пароди Дельфино" жарылғыш заттар фабрикасын құрды. Жақын жерде жаңа "БПД ауылы" салынды, бүкіл Италиядан келген фабрика жұмысшылары мен олардың отбасылары сол жерге қоныстанды. Кейіннен жақын маңдағы Сегни қаласынан алынған материалдарды пайдалана отырып, цемент фабрикасы ("Lime & Cement Segni", кейін Italcementi сатып алды) ашылды. Коллеферро 1920-1930 жылдары Вальмонтоне муниципалитетінің құрамында өсіп-дамыды. 1935 жылы Коллеферро жаңа қала ретінде бекітілді. Кейіннен Коллеферроның құрамына Сегни мен Палианоның көршілес муниципалитеттерінің бөліктері қосылды. 1938 жылдың 1 ақпанында "Бомбрини Пароди Дельфино" (BPD) фабрикасында ең ірі жарылыс болды. Қаза тапқандар мен жарақат алғандардың саны және келтірілген зиян соншалықты ауыр болды, тіпті британдық "Таймс" газеті де осы жаңалықты жариялады. Жарылыстан кейін үш сағат ішінде король Виктор Эммануэль III, Бенито Муссолини, үкімет және әскери шенеуніктер Коллеферроға оқиға орнына барып, жарақат алғандарды көріп, қала мен жарақат алғандарға көмек көрсету жоспарларын жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас әскерлер жарылғыш заттар фабрикасын жою мақсатымен Коллеферроны бірнеше рет бомбалады. Шабуыл кезінде азаматтар "БПД ауылы" астында салынған үңгірлер мен туннельдерде жасырынып, өмір сақтады. 1950 жылдардың басында BPD Италиядағы алғашқы жуғыш ұнтағын – Lauryl өндірді. 2007 жылғы 9 қазанда Simmel Difesa итальяндық компаниясына тиесілі қару-жарақ фабрикасында болған жарылыста бір адам қаза тауып, сегіз адам жарақат алды.

Ауыл шаруашылығы

Аумақ әрқашан ауыл шаруашылығымен айналысқан жер болды. 2006 жылдан бері "Ауылдық округ және Латын агроэнергетикалық алқабы" деп аталады. Сако алқабын жаңарту барысында тамаққа арналмаған дақылдарды өндіру бойынша тәжірибелік жұмыс басталды. Биодизель үшін күнбағыс, ал биомасса қазандықтарын қуаттандыру үшін тополь егіледі. Мал шаруашылығына қатысты айтсақ, экологиялық дағдарыс салдарынан аймақтағы барлық шаруашылықтарда мал сойылып, сүт өнімдерінің сапасын бақылау шаралары тоқтатылды. Бірақ, содан бері шаруашылық тұтынушылардың құқықтарын қорғау бойынша көптеген шаралар қабылдады.

Өнеркәсіп

Коллеферро қаласының дамуы бастапқыда-ақ өнеркәсібімен байланысты, Bombrini Parodi Delfino (BDP) жарылғыш заттар зауытының ашылуымен, оған көптеген химиялық және тоқыма фабрикалары қосылды. Коллеферроның өнеркәсіптік аймағы 1000 гектар жерді алып жатыр, оның көп бөлігі Se.co.svim компаниясына тиесілі. Аймақта жұмыс істеген компаниялардың арасында: SNIA S. p. A. – позоланмен жұмыс істейтін Italcementi, химиялық Caffaro кетондары, Caffaro бензоині Se.co Svim; Alstom және RFI – теміржол вагондарының корпусын құрастыру және жөндеу. Алдыңғы қатарлы технологиямен жұмыс істейтін компаниялардың ішінде Avio әуе-ғарыш саласында қызмет етеді. Simmel компаниясының бизнесі әскери өнеркәсіпке қатысты.