Кіріспе

Славяндық дәстүрлі шошқа еті сало немесе сланина – шошқаның терісімен немесе терісіз, ет қабаттарымен немесе терісіз тері асты майынан жасалған еуропалық тағам. Ол Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Еуропаның көптеген аймақтарында әртүрлі атаулармен белгілі және аймақтың көптеген ұлттық тағамдарының құрамына кіреді. Әдетте құрғақ тұз немесе тұздықпен сақталады. Шығыс славян, венгр және румындық түрлері кейде паприка немесе басқа дәмдеуіштермен өңделеді, ал Оңтүстік және Батыс славян нұсқалары көбінесе түтінделген. Осы тағамға қатысты славян тіліндегі "сало" немесе "сланина" сөзі ағылшын тілінде әдетте "бекон", "лард" немесе "fatback" деп аударылады, мағынасына қарай. Беконнан айырмашылығы, салода майлы етке қарағанда май көп, ал лардтан айырмашылығы, сало балқытылмайды. Ол итальяндық лардоға ұқсас, бірақ негізгі айырмашылықтары – кесілу қалыңдығы (лардо көбінесе өте жұқа кесіледі) және дәмдеуіштер. Шығыс славян салосы тұз, сарымсақ, қара бұрыш және кейде кориандр қолданып сақталады, ал лардо көбінесе розмарин және басқа да шөптермен дәмделеді, бұл Хорватия мен Словенияның кейбір аймақтарында да кең таралған.

Сақтау

Салоны сақтау үшін тұздайды, кейде түтіндейді және қараңғы, суық жерде бір жыл немесе одан да көп сақтайды. Май қабаттарын алдымен 15х20 см шамасында ыңғайлы кесектерге кесіп алады. Содан кейін май қабаттарын (терісі төмен қаратылып), бір сантиметрлік тұз қабаттарымен жауып, ағаш қорапқа немесе шелекке салады. Дәм беру және жақсы сақтау үшін салоның үстіне қалың қатты паприка (әдетте батыс аймақтарда; орысша паприкалы салоны "венгр" дейді), ұсақталған сарымсақ немесе кейде қара бұрыш себуге болады.

Ас үй

Сало шикі және пісірілген күйінде жейді. Сало көбінесе кішкентай бөлшектерге шайылып, пісіру үшін майын еріту үшін қуырылады, ал қалған қытырлақтары ([[Украин тілінде Чварчи, орыс тілінде Шкварки, литва тілінде Спиргай, поляк тілінде Скварки, серб-хорват тілінде Чварчи, словен тілінде Оквирки, чех тілінде Шкварки, словак тілінде (o)Шкварки, румын тілінде Jumări, эстон тілінде Kõrned, венгр тілінде Töpörtyű, болгар тілінде Пръжки немесе Джумерки) қуырылған картопқа немесе варениктерге дәмдеу ретінде қолданылады немесе нанға жағылып жеңіледі.

Шоколад салосы

Шоколадтағы сало – украиналық тағам, әзіл немесе тәжірибе ретінде ойлап табылған және 90-шы жылдардың соңынан бері жасалып келеді. Бұл рецепт украиндардың салоға құлшынып қарауы туралы халық әңгімесінен туған деп саналады, бұл итальяндықтардың спагеттиге деген құрметіне ұқсас.

Қолданылуы

Тұздалған салоны ұзақ сақтауға болады. Оны ешқандай дайындықсыз жеуге болады. Осы себептерге байланысты оны көбінесе қойшылар, аңшылар, саяхатшылар және басқа да жолшылар азық ретінде пайдаланады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс және венгр сарбаздарына рациондарының бір бөлігі ретінде берілді. Егер сало тым ұзақ сақталса немесе жарыққа ұшыраса, майының беті тотығып, сарғайып, ащы дәмі шығуы мүмкін. Ас дайындауға жарамсыз болғанмен, бұзылған майды былғарыдан жасалған етіктерді су өткізбеу үшін немесе тышқан тұзақтарына жем ретінде қолдануға болады, немесе одан үй шаруалық сабын жасауға болады.