Кіріспе

Сан-Джованни-ин-Персицето (1912 жылдан 1927 жылға дейін: Персицето; Батыс Болонья: San Żvân) – Италияның Эмилия-Романья аймағындағы Болонья метрополитен қаласындағы коммуна. Метрополитен қаласының солтүстік бөлігінде орналасқан және Модена мен Феррара провинцияларымен шекаралас Сан-Джованни-ин-Персицето Анзола-делл-Эмилия, Кастельфранко-Эмилия, Кастелло-д'Аргиле, Центо, Кревалькоре, Сала-Болонезе және Сант-Агата-Болонезе коммуналарымен қоршалған.

Орта ғасырлар

Ең көне жазбалар қалада алғаш галлдар қоныстанғанын, бірақ кейін римдіктер басып алғанын көрсетеді. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін аймақ толық дерлік босаған сияқты. Су тасқынына ұшыраған жазық Равенна экзархатының үстемдігіне дейін өңделмеген күйде қалды, сосын жерлер қайтадан кептірілді. Византиялықтар Ломбардтарға қарсы қорғаныс шебін де тұрғызды, бірақ 727 жылы король Лиутпранд басшылығымен Ломбардтар Каструм Персицетаны басып алды. 728 жылы Лиутпранд Персицето герцогтығын құрды. Ауыл осы жаңа билік астында дәстүрлі Борго Ротондо (дөңгелек ауыл) түрінде қалыптасқан болуы мүмкін. 774 жылы Ломбардтар патшалығы құлағаннан кейін Самоггия өзеніне дейінгі ерте ортағасырлық Персицето ауданы (кейін Сан-Джованни-ин-Персицето) Модена графтығының билігіне қарады, содан кейін Нонантола аббаттығы аумаққа билік жүргізді, ал 9 ғасырдан бастап Болонья графтығына берілді. Осы ғасырдың ортасында Болонья епископтары Сан-Джованни шіркеуін салған. Сондай-ақ, 9 ғасырда Нонантола игумендері (батыс жағы) мен Болонья епископтары (шығыс жағы) Персицето тұрғындарына батпақты және өңделмеген жерлерге алғашқы "ad meliorandum" гранттарын берді; бұл жерлер болашақтағы Ауыл шаруашылығы қатысуының (Partecipanza agraria) негізін құрады. Қысқа мерзімді автономиядан кейін (11-12 ғасырлар), Сан-Джованни-ин-Персицето қайтадан Болоньяның саяси бақылауына көшті, және 16 ғасырдың басында ол толығымен Папалық билікке бағынды. 13 және 14 ғасырларда Сан-Джованни-ин-Персицетоның "қаласы" немесе "жері" Борго Ротондодан тыс екінші қабырға шеңберімен, сондай-ақ қамал сияқты бекіністермен, қақпалармен және палисадалармен қоршалған кеңейтілген елді мекендермен кеңейтілді. Алайда, Персицето тұрғындарының көтерілісіне байланысты, 1420 жылдардан бастап Болоньяның Жоғары кеңесі сыртқы ауылдар мен оның палисадаларын жоюға, арықтарды толтыруға және бекініс ретінде пайдаланылуы мүмкін барлық ғимараттарды бұзуға бұйрық берді. Сақина тәрізді ауылдар 1481 жылы Джованни II Бентивоглио билігінде жойылды, ал жылдар өте қамал жаңа бастиондар мен жағалаулармен қазіргі түріне дейін кеңейтілді. 15 ғасырдың соңында Бентивоглио Гаспар Надидің жобаларын пайдаланып, қазіргі қалалық әкімшілік ғимаратын салдырды, ол 1612 жылы қауымдастыққа тиесілі болды. Бентивоглио билігінің соңғы жылдарында Сант-Агата-Болонезе, Кревалькор және Сан-Джованни-ин-Персицетоның батпақты жазықтарын кептіруге көмектесетін канал аяқталды: бұл канал, Каваменто, Солтүстік Персицетоның үлкен бөлігін өңдеуге және қоныстануға жарамды етті, сондықтан 1470 жылдары Сан-Маттео-делла-Дециманың жаңа приходы мен шіркеуі салынды. Персицето тұрғындары Джованни Бентивоглиоға үлкен жер учаскесін сыйлады, содан кейін ла Джованнина сарайы мен қамалы салынды.

Қазіргі заман

15-16 ғасырлар аралығында егіншілік пен тоқу кеңірек дамыды; бидай, күріш және жүгері сияқты жаңа дақылдар енгізілді. Жер иеленуі шоғырланды, жалға беру жүйесі нығайды, бірақ соңғысы кең аумақтағы иеленушілердің болуымен шектелді. 16 ғасырда Персицето шетелдік әскерлер тарапынан басылып алынды; Ауыл шаруашылығын басқару институты – Партеципанза құрылды және тоғыз жыл сайынғы жалпы жерлерді бөлу рәсімі күшейтілді; қала орталығы кедейленіп, сәрсенбі күнгі апталық базар ескі привилегиялардың арқасында гүлдеуін жалғастырды. Жаңа отбасылардың құрамынан тұратын жергілікті олигархия шіркеуге адалдығымен және Болонья Режимі мен Папалық Легатына бағынуымен еректелді. Келесі екі ғасырда қамалдың ішкі бөлігі қайта жаңартылды; көптеген «шағын бақшалар» ғимараттар арасынан жойылып, жаңа үйлер салынды. Ескі ортағасырлық ғимараттар да бұзылды, ал кейбіреулері өзгертілді. Жаңа шіркеулер мен монастырлар салынды (соның ішінде, ескі приходты бұзу арқылы колледж шіркеуі қайта құрылды). Әйгілі Сальваторе ауруханасы (қазіргі Г.Г. Кроче қалалық кітапханасы және тарихи архиві) ескі бекініс орнында салынды. Қалалық театр бой көтерді. Папа басқаруының тиімсіздігі егіншіліктің дамуына кедергі келтірді, ал По өзені аңғарының басқа аймақтарында 18 ғасырдың бірінші жартысындағы егіншілік жетістіктері экономикалық өркендеуге ықпал етті. Персицетода ертедегі ауылдық өнеркәсіптің мысалдарына тап болады: ғасырлар бойы Персицето тұрғындары егіншілікпен айналысып, қымыз өсірді, оны жергілікті өндіріс үшін (мата тоқумен бірге) және апталық базарға сатты, сондай-ақ Центо және Кревалькор сияқты басқа жерлерден әкелінген қымызды да саудаға қосты. Матадан жасалған өнімдердің көп бөлігі Венецияға экспортталды.

Француз революциялық соғыстары

Персицето 1796 жылы Революциялық француз әскерлерімен басып алынды, ал Персицето және Сант-Агата-Болоньезе приходтары төрт кантонға бөлінді. Сан-Джованни-ин-Персицето қаласы қысқа мерзімге Алта-Падуза департаментінің құрамына кірді, Центо қаласы бас қала болды (1797). Кейін ол Самоггия округінің орталығына айналды. 1798 және 1799 жылдар аралығында қоғамдық өмір тонаулар, қырқыстар және ұсталғандар салдарынан бұзылды. 1799 жылы француздар мен олардың Цизальпин Республикасының одақтастары шегініс жасағаннан кейін, Персицетоға ресейлік және австриялық әскерлер шабуыл жасады, олар ескі тәртіпті жылдам қалпына келтірді. Дегенмен, 1800 жылы Самоггия округі қайта құрылды. Италия Республикасы құрылғаннан кейін (1802), Сан-Джованни-ин-Персицето қайтадан Центода құрылған вице-префектураның басшылығына бағынды. Оттачентоның алғашқы жылдарында және Италия Корольдігінің құрылуымен (1805 жылдың наурызында) Персицето аумағында тыныштық орнады, бірақ 1814 жылы Наполеонның құлауымен бұл бұзылды, және 1815 жылдың шілдесіне дейін Папалық үкімет қайта орнатылды. 1796 мен 1815 жылдар аралығында, басқару кеңестерінің құрылымы мен атаулары өзгергеніне қарамастан, Персицетода көбінесе бір отбасылар бірдей мемлекеттік қызметтерді атқарды: олар жаңа жағдайға бейімделуге толыққанды дайын болды. Осы жылдар ішінде феодалдық жеңілдіктер мен ондық салық алынып тасталды, шіркеуге тиесілі жерлер конфискацияланды және жер иелігі шоғырланды. Күріш өсіру, оның нәтижесінде пайда болған жалға беру жүйесінің дағдарысымен бірге, кеңейді, сондай-ақ ауыл шаруашылығы жұмысшыларының саны да артты. Папалық биліктің қайта орнатылуымен "Қаланың" жақсартуына қатысты маңызды жұмыстар басталды, ал 1838 жылы Папа Григорий XVI Сан-Джованниге қала мәртебесін берді. 1857 жылы Пий IX қалаға сапар жасады.

Біріктіруден кейінгі Персицето

Персичето 1860 жылы Сардиния Корольдігіне қосылғанға дейін Тәуелсіздік соғыстарына еріктілер жіберген; бірақ ұлттық үкімет жек көретін астық салығын қайта енгізген кезде, Сан-Джованни-ин-Персичетода 1869 жылдың 7 қаңтарында шаруалар көтерілісі болды. Осы аралықта, кейбір қолөнер шеберханалары кеңейіп, жүздеген жұмысшыларды жұмысқа алған зауыттарға айналды: мысалы, шеге ұсталары ірі менеджерлерге айналып, тіпті шетелге сатылатын темір төсектер мен жиһаз шығара бастады, сондықтан Сан-Джованни-ин-Персичето Эмилияның «Кішкентай Манчестері» деген атқа ие болды. XIX ғасырдың соңғы онжылдықтарында мемлекеттік білім беру кеңейтілді, дәстүрлі классикалық білім орнына техникалық мектеп ашылды, қолөнершілер мен зауыт жұмысшылары арасында «Өзара көмек қоғамы» (Società di mutuo soccorso) құрылды; 1874 жылы карнавал кезінде алғашқы әсем киімдер шеруі өтті, 1876 жылы «Персичето гимнастикалық қоғамы» (Società ginnastica Persicetana), 1877 жылы «Cassa di Risparmio» көпшілікке ашылды, ал он жылдан кейін Болонья-Верона темір жолының Болонья мен Персичето арасындағы учаскесі пайдалануға берілді. Персичетоның соңғы 150 жылы жер үшін күреспен өтті; жұмысшы табы көтерілістен ұйымдасқан күшке көшті: Париж коммунасынан (1871) кейін 1872 жылы бұрынғы Гарибальди сарбазы Теобальдо Буггини ұйымдастырған «Fascio operaio» жаңа бөлімі құрылды, ол Андреа Костаның жақын досы болды; 1873 жылы жергілікті зауыт жұмысшыларының алғашқы ереуілі тіркелді; 1874 жылы Персичето интернационалистері Болоньядағы бакуниандық қозғалысқа қатысуға тырысты; Анархиялық халықаралық қозғалыстың құлдырауынан кейін «Жұмысшылардың өзара жәрдемдесу қоғамы» (Società di sostentamento tra gli operai) – алғашқы жергілікті теңдікшіл социалистік ұйым және 1891 жылы 1970 жылдарға дейін жұмыс істеген «Жұмысшы шаруалар кооперативі» (Cooperativa braccianti) құрылды. 1892 жылы 1 мамыр күні алғаш рет жеке жиналыс өткізіліп тойланды. 1893 жылы социалистік бөлім құрылды. 1896 жылы Халық депутаттары палатасына (Camera dei deputati) социалистік үміткерді қолдау үшін сайлау комитеті құрылды. 1898 жылы социалистер либералдар басқарып отырған «Жұмысшы шаруалар кооперативінің» (Cooperativa braccianti) басқаруын қайта алды. XX ғасырдың басында көк жағалы жұмысшылар мен шаруалардың алғашқы қарсылық одақтары құрылды; «Металл өңдеушілер кооперативі» (Cooperativa operai metallurgici) 1904 жылы құрылды және фашистік режимнің араласуынан құтыла алды. 1980 жылдары өнімділік пен сауда деңгейі жоғары болды (COM таңбасы бүкіл әлемде танымал). Қазіргі саяси партиялар өздерінің үгіттерін көптеген танымал жергілікті газеттердің көмегімен жүргізді. 1904 жылы Сан-Джованни-ин-Персичето ауданында алғаш рет социалистік өкіл (Джакомо Ферри) сайланды. Сол жылы алғашқы «Халық үйі» (Casa del Popolo) ашылды. 1907 жылы коммуна басқаруы тіпті социалистерге берілді (антиклерикалдық рухта 1912 жылдан 1927 жылға дейін Персичето деп аталды). Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жер дауылары қайтадан жанданды, оның барысында мемлекеттік күштердің жасаған Децимадағы қырғыны (5 сәуір 1920 ж.) орын алды; саяси және әлеуметтік сын-қатерлерде фашистер социалистер мен олардың мекемелеріне күш қолданды: Персичетоның көптеген азаматтары антифашистік көзқарастары үшін елден кетуге мәжбүр болды немесе түрмеге жабылды немесе жер аударылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, әсіресе 20 айлық неміс оккупациясы барысында Персичетода нацистер мен фашистерге қарсы қарсылық қозғалысы күш алды. 63-ші Гарибальди бригадасының жергілікті партизандары нацистік-фашистік жүк көліктері мен автомобильдердің Болонья-Верона-Бреннер жолымен өтуін, сондай-ақ теміржол, электр және телефон желілері арқылы пойыз конвойларының қозғалысын саботаждады. Партизандық күштер Амолада (1944 жылғы 5 желтоқсан), Боргата-Ситтада (7 желтоқсан) және тағы да басқа көптеген жағдайлардағы тазалау операцияларынан кейін ауыр шығынға ұшырады. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылғы 20 сәуір түнде партизан бригадалары қоймалар мен зауыттарды бақылауға алып, неміс әскерлерінің шегіну кезінде оларды жоюына жол бермеді. Ал келесі түнде одақтас әскерлер қалаға енді. Бостандыққа қол жеткеннен кейін Персичето тұрғындары саяси және әлеуметтік күреске белсенді түрде және үлкен қызығушылықпен қатысты. Сайлауларда солшыл партиялар (коммунистер мен социалистер) жеңіске жетіп, 1980 жылға дейін муниципалитетті бірлесіп басқарды. Елде күш көрсету әрекеттеріне қарсы күрес жалғасты, ал қала ауыр идеологиялық тартыстардың ошағына айналды. 1950 жылдардан кейін Сан-Джованни-ин-Персичето, өзінің базарларымен танымал (Боарио форумында мыңдаған мал жиналатын) ауыл шаруашылығы өндірісінің ірі орталығы, негізінен ауыл шаруашылығы экономикасынан өнеркәсіптік және сауда экономикасына қарай терең өзгерістерге ұшырады. Ауылдық жерлерде халық азайып, қала кеңейді, ол көптеген орта мектептердің орналасқан жеріне айналды. Бірнеше онжылдықтар бойы ұмытылғаннан кейін қалалық кітапхана қайтадан жанданды, содан кейін маңызды спорт кешендері мен өте қазіргі астрономиялық обсерватория құрылды. Бүгінде Болоньяның солтүстік жаққа орналасқан қалашығы Сан-Джованни-ин-Персичето Эмилия-Романья астанасының экономикалық орталығының бір бөлігі болып табылады және жиі пойыз қатынастары арқылы Болоньямен байланысты.

Қызықты деректер

Sturmtruppen, Бонви жазған танымал итальяндық комиксінде, Сан-Джованни-ин-Персичето қаласы басты кейіпкерлердің бірі – Fiero Alleaten Galeazzo Musolesi-дің туған жері. 1969 жылдың 7 шілдесінде Палермодағы қылмыстық соттың бірінші бөлімі Сальваторе Тото Ринаны төрт жылға қамауға Сан-Джованни-ин-Персичето қаласын таңдады. Сол жылы Рина жазасын өтеу орнына жеткенге дейін жасырынып жүрді. 69245 Персичето астероиді осы қаланың құрметіне аталған.