Көне Гректердің Молосстық иті

Кіріспе

Молос (Μολοσσός), сонымен қатар Молосский иті және Эпир мастифі деп те аталады, ежелгі Грециядан шыққан жойылған ит тұқымы.

Тарих

Молоссы – ежелгі грек тайпасы және Эпир аймағын мекендеген Молоссия патшалығында ұстаған иттер. Молоссылар бүкіл ежелгі әлемде өздерінің ірілігімен және қатыгездігімен танымал болды және ежелгі әдебиеттерде, соның ішінде Аристофан, Аристотель, Граттий, Гораций, Лукан, Лукреций, Марциал, Немезиан, Аппамейлік Опиан, Плавт, Сенека, Стаций, Овидий және Вергилий еңбектерінде жиі кездеседі. Молоссиялықтар өздерінің эмблемасы ретінде молоссының суреті салынған күміс монеталар шығарған. Кітаптар мен журналдарда, әсіресе Еуропа мен Солтүстік Америкада, барлық мастиф тұқымдары молоссыдан тараған деген пікір жиі айтылады. Бұл теория бойынша, тұқымның ата-тегі Азиядан Молоссияға келген, ал римдіктер оларды рим армиясының күзетшілері ретінде кеңінен пайдаланған; содан кейін, бүкіл Еуропа бойынша таралған мастиф тұқымдары римдіктер қалдырған иттерден тараған деп болжанады. Бірақ бұл теорияға көптеген сарапшылар күмәнмен қарап, оның негізі болжамдарға құрылған және тарихи дәлелдер жеткіліксіз екенін, мастифтердің басқа жерлерде дамығанын айтады. Тағы бір әңгіме бар: Александр Македонский әскери жорықтары барысында Азияда алып иттерді кездестіріп, олардың күшіне тәнті болғандықтан, бірнешеуін өз еліне жіберген. Молосси ханшайымының ұлы болғандықтан, бұл иттер оның анасының халқымен байланыстырылып, барлық мастиф тұқымдары осы иттерден тараған делінеді. Молоссылар екі түрлі ит ұстаған болуы мүмкін: бірі – үлкен дания мен салюки арасындағы сыртқы түріне ұқсайтын кең тұмсықты аң аулаушы ит, екіншісі – ірі мал күзетуші ит. Аристотель «Жануарлар тарихы» еңбегінде былай деп жазған: «Молоссиан иттерінің ішінде аң аулаумен айналысатындары басқа иттерден ешқандай айырмашылығы жоқ, ал қойларды күзетумен айналысатындары ірілеу және жабайы аңдарға шабуыл жасағанда одан да қатыгез». Ол сондай-ақ, молоссиан және лакондық иттердің араласуынан туған иттердің батылдығымен және ауыр жұмыстарға төзімділігімен ерекшеленетінін айтқан. Самос қаласының Поликраты аралға молоссиан және лакондық иттерді әкелген. Грек мифологиясы бойынша, Артемида құдайы Прокриске ешқашан олжасын жібермейтін Лейлапс атты итті сыйлаған, және осы иттен молоссиан және лакондық итттер пайда болған.

The Molossus were dogs that were kept by the ancient Greek tribe and kingdom of the Molossians, who inhabited the region of Epirus. The Molossus were famous throughout the ancient world for their size and ferocity and were frequently mentioned in ancient literature, including the writings of Aristophanes, Aristotle, Grattius, Horace, Lucan, Lucretius, Martial, Nemesianus, Oppian of Apamea, Plautus, Seneca, Statius, Ovid, and Virgil. The Molossians issued silver coinage with an image of a Molossus as their emblem. It is sometimes stated in books and magazines, particularly in Continental Europe and North America, that all mastiff type dogs are descended from the Molossus. This theory states that the breed's progenitors arrived in Molossia from Asia and were eventually discovered by the Romans who employed large numbers as guards for the Roman Army; this theory speculates that the various mastiff breeds found throughout Europe descend from dogs left behind by the Romans. This theory has been questioned by many experts who state it relies on guesswork and lacks historical evidence, and that mastiffs likely developed elsewhere. Another story is that in the course of his military conquests Alexander the Great discovered some giant dogs in Asia that impressed him so much that he sent some home; as the son of a Molossi princess these dogs became associated with his mother's people and that it was from these dogs that all mastiffs descend. It seems most likely that Molossi kept two distinct types of dogs, one a hunting dog with a broad muzzle which resembled something in between a Great Dane and a heavily built Saluki, the other a large livestock guardian dog. Aristotle in his History of Animals wrote "In the Molossian race of dogs, those employed in hunting differ in no respect from other dogs; while those employed in following sheep are larger and more fierce in their attack on wild beasts." He also added that dogs that are born of a mixed breed between the Molossian and the Laconian dogs are remarkable for courage and endurance of hard labour. Polycrates of Samos imported Molossian and Laconian dogs to the island. According to Greek mythology the goddess Artemis gave to Procris a dog, Laelaps, that never failed to catch its prey and from this dog derived the Molossian and Laconian hounds.

Қазіргі заманғы Kennel Club жіктелуі

Қазіргі кездегі бірнеше кинологиялық клубтар, соның ішінде Fédération Cynologique Internationale, ерекше мастифтерді мал күзетуші иттермен бірге "молоссоид" деп аталатын жалғыз типке біріктіреді. Бұл шатасудың себебі ежелгі мәтіндердің дұрыс аудармалмауы және тек көлеміне негізделген болжамдар болуы мүмкін деген теория бар.