Питер Шаффердің 1964 жылғы «Күнге батқан патшалық аң ауы» пьесасы – Атауальпа Инка мен Франсиско Писарро арасындағы қақтығысты көрсетеді. Театрлық жетістік!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылғы Питер Шаффердің театрлық туындысы. «Күннің патшалық аңшылығы» – Питер Шаффердің 1964 жылғы пьесасы. Ол Атауальпа Инка мен Франсиско Писарро есімді екі тұлғаны бейнелей отырып, қақтығысқа ұшыраған екі әлемнің қарым-қатынасын көркемдеп суреттейді.
1964 theatre piece by Peter Shaffer
The Royal Hunt of the Sun is a 1964 play by Peter Shaffer that dramatizes the relation of two worlds entering in a conflict by portraying two characters: Atahuallpa Inca and Francisco Pizarro.
Премьера
"The Royal Hunt of the Sun" алғаш рет Чичестер фестивалінде Ұлттық театр қойымы ретінде, ал 1964 жылдың шілдесінде Олд Вик театрында көрсетілді. Оны Джон Декстер қойды, декорациясын Майкл Аннальс, музыкасын Марк Уилкинсон, хореографиясын Клод Шагрин жасады. Басты рөлдерді Роберт Стивенс (Атауалпа) және Колин Блейкли (Франсиско Писарро) сомдады, сонымен қатар Оливер Коттон, Грэм Крауден, Пол Курран, Майкл Гэмбон, Эдвард Хардвик, Энтони Хопкинс, Дерек Джейкоби, Роберт Ланг, Джон МакЭнерри, Эдвард Петербридж, Луиза Пурнелл және Кристофер Тимоти де қатысты. Бұл қойылым сыншылардың мақтауына және коммерциялық сәттілікке ие болды. Олд Вик театрынан бөлек, ол Лондонның Куинс театрында да, Абердин, Глазго, Стратфорд, Лидс, Оксфорд және Ноттингем қалаларында да көрсетілді.
The Royal Hunt of the Sun was first presented at the Chichester Festival by the National Theatre and subsequently at the Old Vic in July 1964. It was directed by John Dexter and designed by Michael Annals with music composed by Marc Wilkinson and movement by Claude Chagrin. The cast was led by Robert Stephens as Atahuallpa and Colin Blakely as Francisco Pizarro and included Oliver Cotton, Graham Crowden, Paul Curran, Michael Gambon, Edward Hardwicke, Anthony Hopkins, Derek Jacobi, Robert Lang, John McEnery, Edward Petherbridge, Louise Purnell and Christopher Timothy. The production was a critical and commercial success. In addition to its run at the Old Vic, it played at the Queen's Theatre, London, and toured to Aberdeen, Glasgow, Stratford, Leeds, Oxford and Nottingham.
Бродвей
Бродвейдегі алғашқы қойылым 1965 жылғы 26 қазанда ANTA Playhouse театрында өтті. Театр гильдиясының қойылымы түпнұсқа лондондық қойылыммен толық сәйкес келді. Кристофер Пламмер Писарро рөлінде, Дэвид Каррадин Атауальпа рөлінде, Джон Вернон де Сото рөлінде, Роберт Абердин – бірінші инка тайпасының басшысы рөлінде, ал Джордж Роуз – Олд Мартин рөлінде ойнады. Мартин Аронштейннің жарық беру дизайны Бродвей қойылымының дизайнының маңызды бөлігі ретінде ашық жарықтандыруды алғаш рет пайдаланды. Пьеса 261 рет сахналанды.
The first Broadway performance took place at the ANTA Playhouse on 26 October 1965. The production by the Theatre Guild was the same as the original London production. In the cast were Christopher Plummer as Pizarro, David Carradine as Atahualpa, John Vernon as de Soto, Robert Aberdeen as the First Inca Indian Chieftain, and George Rose as Old Martin. The lighting design by Martin Aronstein marked the first time exposed lighting was used as an integral part of the design of a Broadway production. The play ran for 261 performances.
Австралия
Бұл пьеса 1966 жылы төртінші Аделаида өнер фестивалі барысында сахналады. Оны Джон Таскер қойды, Венди Диксон безендірді, ал хореографиясын Маргарет Барр жасады.
The play was staged as part of the fourth Adelaide Festival of Arts in 1966. It was directed by John Tasker, designed by Wendy Dickson, with choreography by Margaret Barr.
Фильм нұсқасы
Бұл пьеса 1969 жылы қазір құлаған National General Pictures студиясымен түсірілді, Роберт Шоу Писарро рөлінде, Кристофер Пламмер Атауальпа рөліне ауысып, Найджел Давенпорт Эрнандо Де Сото рөлінде, ал Леонард Уайтинг «Ромео мен Джульеттадан» кейінгі алғашқы рөлінде Жас Мартин рөлінде ойнады (Ескі Мартин кинодан алынып тасталды). Экрандық нұсқасы DVD форматында жарық көрді.
The play was filmed on location by the now defunct National General Pictures studio in 1969, with Robert Shaw as Pizarro, Christopher Plummer switching roles to play Atahualpa, Nigel Davenport as Hernando De Soto, and Leonard Whiting, in his first role after Romeo and Juliet, as Young Martin (Old Martin was omitted from the film). The screen version has been released on DVD.
2006 жылғы қайта жаңғыру
Пьеса 2006 жылғы сәуір айында Оливье театрында Тревор Нанн қойған, Энтони Уорд безендірген, Марк Уилкинсонның түпнұсқа музыкасы мен Энтони Ван Ласттың хореографиясымен қайта қойылды. Басты рөлдерді Алун Армстронг (Писарро) және Патэрсон Джозеф (Атауалпа) орындады.
The play was revived by the National at the Olivier Theatre in April 2006 in a production directed by Trevor Nunn, designed by Anthony Ward with the original music by Marc Wilkinson and choreography by Anthony Van Laast. Leading the cast were Alun Armstrong as Pizarro and Paterson Joseph as Atahualpa.
Опера
Британ композиторы Иэн Гамильтонның музыкасы мен либреттосымен жазылған, пьесаға негізделген опера ENO тарапынан 1977 жылы Лондон Колизейінде алғаш рет қойылды.
An opera based on the play, with music and libretto by British composer Iain Hamilton, was premièred by ENO at the London Coliseum in 1977.
Қысқаша мазмұны
Пьеса Испанияда басталады, онда Писарро Перуға экспедиция үшін 167 адамды жинайды. Оған екінші қолбасшысы Эрнандо де Сото және христиандықтың нұрын таратуға бекінген католик дін қызметкері Винсенте де Вальверде сүйемелдейді. Бұл оқиғаны елу шамасындағы, шаршаған қария Мартин баяндайды немесе түсіндіреді. Жасырау Мартин – пьесаның тағы бір кейіпкері – экспедиция басталған кезбен байланысты, оның жас әріптесі. Саяхаттың басында ол рыцарлық, даңқ және құрмет туралы ойға беріледі, бірақ Писарроның сенім дағдарысы күшейген сайын, көңілі толады. Испандар алтынға шұғыл Перуді басып алады. Көп апталар өткен соң, олар тауға шығып, Инка патшасы Атауальпаның ордасына жетеді, ол Күн құдайының ұлы еді. Испандықтар 3000 инканы қырғынға ұшыратып, Атауальпаны тұтқынға алады. Оны өлтірудің орнына, Писарро Атауальпамен келісімге келеді: егер ол екі ай ішінде бір бөлмені алтыннан жасалған заттармен толтырса, Атауальпа босатылады және Писарроға ешқандай зиян келтірмейді. Бөлме толған сайын Писарро мен Атауальпа жақындаса түседі. Ескі жарасынан үнемі азап шегетін Писарро сенім дағдарысына тап болады. Ол Мартинге бала кезінде Күн құдайы туралы армандағанын айтады. Бөлме толыққан соң, Писарро Атауальпадан оның адамдарын зардап шекпеуге ант беруін сұрайды, бірақ патша бас тартады. Испандықтар Писарроны Атауальпаны өлімге жіберуге көндіруге тырысады, соның нәтижесінде Писарроға қарсы бүлік басталады. Атауальпа Писарродан оның адамдарына өзін өлтіруге рұқсат беруін өтінеді, себебі ол Күннің ұлы болғандықтан, оны өлтіргеннен кейін ертесіне қайта тіріледі. Писарро оған келіседі және Атауальпа жеке өзі оны Инка дініне кіргізеді. Атауальпаны тірідей өртеуге үкім шығарылады, бірақ Писарро (Атауальпаның денесі қайта тірілу үшін сақталуы керек болғандықтан) Атауальпа крещениеден өтсе, оны бауыздауға рұқсат береді. Ол осылай істейді, содан кейін бауыздалады. Писарро денесімен таң атқанша күтеді, бірақ ол оянбайды. Ол денесін құшақтап жылайды, ал қария Мартин оқиғаның соңымен аяқтайды.
The play begins in Spain, where Pizarro recruits 167 men for an expedition to Peru. He is accompanied by his second in command Hernando de Soto, and Vincente de Valverde, a Catholic priest determined to spread the shining light of Christianity. It is narrated or commented upon by Old Martin, a jaded man in his mid fifties. Young Martin – another character in the play – is his younger counterpart, integrated with the time frame in which the expedition commences. At the beginning of the voyage he is obsessed with chivalry, glory and honour, but becomes increasingly disillusioned throughout, as Pizarro's crisis of faith also unravels. The Spanish invade Peru, hungry for gold. After many weeks, they climb a mountain to reach the abode of Atahualpa, the king of Incas and also the son of the Sun god. The Spaniards massacre 3,000 Incas and take Atahualpa captive. Instead of killing him, Pizarro makes a deal with Atahualpa whereby, if he fills an entire room with objects made from gold in two months, Atahualpa will be set free and will not harm Pizarro. As the room fills up, Pizarro and Atahualpa become increasingly close. Pizarro, who suffers constant pain from an old wound, has a crisis of faith. He reveals to Martin that he used to dream of the Sun God as a child. When the room is finally filled, Pizarro asks Atahualpa to swear to leave his men unharmed, but the king refuses. The Spaniards urge Pizarro to have Atahualpa executed, and the beginnings of a mutiny against Pizarro stir. Atahualpa tells Pizarro to allow his men to kill him, because, as the son of the Sun, he will revive the morning after anybody kills him. Pizarro agrees to do this, and is inducted into the Incan religion by Atahualpa personally. Atahualpa is decreed to burn at the stake, and Pizarro has this changed to strangling (since Atahualpa's body is required intact for the rebirth to work) if Atahualpa agrees to be baptised. He does so, and is strangled. Pizarro waits until dawn with the body, but it does not re awake, leading him to hold the body and weep while Old Martin narrates the end of the story.
Өндіріс жазбалары
Экспедиция негізінен алтын, дін және сенім атынан жасалған; барлық инкалар – дінсіздер және оларды Құдайға келтіру қажет. Пьеса Атауалпа – инка Күн құдайының – табылуы және инкалардың қырғыны арқылы осы екі тақырыпты сын тұрғысынан зерттейді. Музыка – бұл пьесаның, Питер Шаффердің басқа пьесаларына қарағанда, маңызды элементі. Ол 16 ғасырдағы Перудің дыбыстық әлемін жасау үшін пила, қамыс сырнайлары, барабандар (таблалар мен бонголар) және қоңыраулар сияқты қарапайым аспаптарда туындатылатын ерекше және мазасыз дыбыстарды қалаған. Шаффер Марк Уилкинсонның "Күннің патшалық аңшылығына" арналған музыкасына қатты әсерленді, оны "Григ "Пир Гинтті" безенгеннен бері пьеса үшін жазылған ең жақсы музыка" деп сипаттады және қазір оны пьесаның ажырамас бөлігі деп санайды. Сахна көбінесе қарапайым: сахнаның жоғарғы және төменгі бөлігінен тұратын жоспар. Басты атрибут – күннің бейнесі, бұл осы ауқымды өндірісті жүзеге асыратын барлық адам үшін шығармашылық қиындық туғызады. Жылдар бойы көптеген күн бейнелері болды, бірақ пьеса алғаш сахналанғанда ол үлкен металл конструкциясы болды, үлкен "жапырақтары" ашылып, сыртқа қарай кеңейді. Визуалдық эффектілер бұл пьеса үшін өте маңызды, әсіресе инкалардың әсем киімдері. Пьеса ашық сахнада, аздаған декорациялармен қойылса да, фильмдегі нұсқасы оны едәуір кеңейтті.
The expedition is predominantly in the name of gold, religion and belief; all Incas being heathens who must be brought before God. The play critically studies these two themes throughout the discovery of Atahualpa – the Inca Sun God – and massacre of the Incas themselves. Music is a key element to this play, more so than any other by Peter Shaffer. He wanted strange and disturbing sounds produced on primitive instruments such as saws, reed pipes, drums (tablas and bongos) and cymbals to create the aural world of 16th Century Peru. Shaffer was so impressed with Marc Wilkinson's score for The Royal Hunt of the Sun, which he has described as "perhaps the best score for a play to be written since Grieg embellished Peer Gynt", that he now considers it integral to the play. The staging is relatively simple: an upper and lower part to the stage making up the ground plan. The main attribute is the image of the sun, which presents a creative challenge for all who undertake this mammoth production. There have been numerous suns over the years, but when the play was first staged it was a large metal contraption, with huge 'petals' that opened up and outwards. Visuals are of the essence with this play, especially the lavish Inca costumes. Although the play is performed on an open platform stage with little scenery, the film version opened it up considerably.