Кіріспе

Хаушанг Голшири (هوشنگ گلشیری; 16 наурыз 1938 – 5 маусым 2000) – ирандық жазушы, сыншы және редактор. Ол қазіргі әдеби тәсілдерді қолданған тұңғыш ирандық жазушылардың бірі және 20 ғасырдағы парсы тіліндегі прозаның ең беделді авторларының бірі ретінде танылады.

Ерте өмір

Голшири 1938 жылы Исфахан қаласында дүниеге келіп, Абадан қаласында өсті. Ол шаруасы жақсы емес, көп балалы отбасыда өскен. 1955 жылдан 1974 жылға дейін Голшири Исфаханда тұрды, онда Исфахан университетінде парсы тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды және Исфахан мен айналасындағы қалалардағы бастауыш және орта мектептерде сабақ берді.

Жазушылық мансап

Голшири 1950 жылдардың соңында көркем әдебиет жазуды бастады. 1960 жылдардың басында «Payam e Novin» және басқа да басылымдардағы қысқа әңгімелерін жариялауы, Тегераннан тыс жерде шыққан сол кездегі маңызды әдеби журнал «Jong e Isfahan» (1965/73) құруы және көркем әдебиетке ресми цензураны азайтуға жасаған әрекеттері оған әдеби ортада танымал есім болды. Голширидің алғашқы әңгімелер жинағы – «As Always» (1968). Ол өзінің тұңғыш романы «Принц Эхтеджаб» (1968/69) арқылы белгілі болды. «Шығыс және Батыс әдебиеті» журналының 20-шы санында (1980) жарияланған бұл роман Иран монархиясына сай емес аристократиялық жегілудің тарихын көрсетеді. Роман негізінде түсірілген танымал фильмнен кейін, Пахлави үкіметі Голшириді тұтқындап, шамамен алты айға түрмеге қамады. 1971 жылы жарық көрген автобиографиялық, бірақ аса сәтті болмаған «Кристин мен бала» романынан кейін, 1975 жылы «Менің кішкентай дұға бөлмем» әңгімелер жинағы, ал 1977 жылы «Раидің жоғалған қойы» романы жарық көрді. 1978 жылы Голшири АҚШ-қа сапар жасады. 1979 жылдың басында Иранға оралған Голшири Фарзане Тахериге үйленді, ол оның кейінгі туындыларын редакциялауға көмектесті. Ол жаңғыртылған Иран жазушылар қауымдастығында, журналдарды редакциялау, әдеби сын және қысқа әңгімелер жазуда белсенділік танытты. 1980 жылдары «Бесінші күнәсіз» (1980), «Антик бөлме» (1983), «Балықшы мен джиннің хикаясы» (1984) және «Бес қазына» (1989) кітаптарын жариялады. «Бес қазына» кітабын ол 1989 жылы Еуропаға сапары барысында Стокгольмде шығарды. 1990 жылы Голшири псевдониммен «Зұңғыбалық патша» повесін жариялады, ол Иран монархиясын, парсы әдебиетін, Туде партиясын және Ислам Республикасын сынады. Голшири әңгімелерінің аудармасы 1991 жылы «Қан мен аристократтар және басқа да әңгімелер» деген атпен жарық көруге жоспарланған. 1998 жылдың қысында «Джинндер кітабы» және «Суретшімен бейне күресі» жарық көрді, ал 1999 жылдың күзінде «Бақтағы бақша» мақалалар жинағы шықты. 1999 жылы Голшири Иранда демократия мен адам құқықтарын қорғауға атқарған күресі үшін Эрих Мария Ремарк атындағы бейбітшілік сыйлығымен марапатталды.

Халықаралық баяндамалар мен оқулар

1989 жылы революциядан кейінгі алғашқы шетел сапарында Голшири Ұлыбритания, Швеция және Нидерландының түрлі қалаларына барып, лекция оқыды және өлеңдерін оқып берді. 1990 жылы ол Германияның Берлин қаласындағы Дүниежүзілік мәдениеттер үйіне сапар жасады. Осы сапарда ол Германия, Швеция, Дания және Францияның түрлі қалаларында сөз сөйледі және өлеңдерін оқыды. Екі жылдан кейін көктемде ол Германияға, АҚШ-қа, Швецияға және Бельгияға барды. 1993 жылы ол Германияға, Нидерландыға және Бельгияға қайтадан сапар жасады.

Өлім

Ол 2000 жылдың 5 маусымында Тегерандағы Иран Мехр ауруханасында 62 жасында менингит салдарынан қайтыс болды.

Голшири қоры

Оның қайтысынан кейін мәдени қоры құрылды. Ол құрметті "Хушанг Голшири" әдеби сыйлығын ұйымдастырады.