Кіріспе

"Өмір салты" (Lebensstil) терминін психиатр Альфред Адлер жеке тұлға динамикасын түсіндіретін бірнеше ұғымның бірі ретінде пайдаланған.

Шығу тегі

Адлер Ханс Вайхингердің еңбектерінен, соның ішінде ойдан құралғандық, саналық құрылымдар немесе әлемді түсіндірудің жұмыс моделі деген тұжырымдарынан әсер алды. Олардың негізінде ол жеке тұлғаның телеологиялық мақсаты – ойдан шығарылған идеалды қалыптастырды, одан кейін оны іске асыру жолдарын дамытып, оны тұтас өмір салтына айналдырды.

Өмір салты

Өмір салты – адамның өмір сүрудің негізгі міндеттеріне (достық, махаббат, жұмыс) жауап берудің (немесе одан қашудың) ерекше, санасыз және қайталанатын жолы. Бұл стиль балалық шақтағы үлгіге негізделген және егер терең психотерапия арқылы өзгертілмесе, өмір бойы сақталады. Өмір салты адамның ойлау, сезіну және әрекет ету біртігілігінде көрінеді. Адлер өмір салтын адамның жеке шығармашылық күшінің және ерте балалық шақтағы жағдайлардың нәтижесі ретінде көбірек қарастырды. Өмір салтының мәніне армандар, естеліктер (шынайы немесе құрастырылған) және балалық/жасөспірімдік кезеңдегі іс-әрекеттер туралы ақпараттар көмектеседі. Адамды басқалардың қажеттіліктерінен немесе ақылға қолайлы нәрселерден бұрып, жеке логикаға бағыттайтын, төмендік сезімін жеңілдетуге немесе оны санасыз ойдан туған соңғы мақсатпен толықтыруға жасалған әрекеттер болады. Өмір салтының кең мағынасында өзіндік тану, өзіндік идеал (немесе эго идеал), этикалық көзқарас және әлемге деген тұжырым жатады. Классикалық адлерийлік психотерапияның мақсаты – көне стильді жою және әлеуметтік пайдалылықты өзгерістің өлшемі ретінде пайдалана отырып, өмірге шығармашылық көзқарасты дамыту.

Діни түсінік

Адлер өмір салтын дінді түсіндіру құралы ретінде қолданды, жамандықты өмір салтының бұрмалануы деп қарастырды, оның себебі эгоцентризм екенін айтты, ал құдайдың кеңшілігін – ең алдымен қате өмір салтын мойындау, содан кейін адамдардың көмегімен оны түзету және адамзат қауымдастығына қайта оралу деп түсіндірді.

Кеңейтілген ықпал

Вильгельм Стекель балалық шақта қойылған "Өмірлік мақсаттар" (Lebensziele) және неврозды олардың нәтижесі ретінде талқылады, бұл туралы Анри Элленбергер "Адлердің идеяларын дерлік оның өзінің сөздерімен жеткізгені" деп сипаттады. Альфред Адлердің ықпалымен транзакциялық талдаудағы өмірлік сценарий идеясы қалыптасты. Сценарийді "ерте балалық шақта қалыптасқан, үздіксіз өмірлік жоспар" деп қарастыра отырып, Эрик Берн "транзакциялық талдауға дейінгі барлық ойшылдардың ішінде Альфред Адлер сценарийді талдаушы ретінде сөйлеуге ең жақын" деп жазды. Ол оның сөздерін келтірді: "Егер мен адамның мақсатын білсем, онда ол үшін ғана жауапты болатын, ұзақ дайындалған және терең ойластырылған жоспардың болашағын білемін".