Кіріспе

Сан-Хуан ауданы, Пуэрто-Рико

Рио Пьедрас (ˈrio ˈpjeðɾas) – Сан-Хуанның көп халқы бар ауданы, сондай-ақ Пуэрто-Риконың бұрынғы қаласы және муниципалитеті, ол 1951 жылы Сан-Хуан муниципалитетімен біріктірілді. Қазіргі таңда аудан Пуэбло және Универсидад сияқты әртүрлі бариолардан (бұл Пуэрто-Рико муниципалитеттерінің негізгі әкімшілік бөлімдері) тұрады. Тарихи қала 1714 жылы Эль-Робле деген атпен құрылды, 1823 жылы муниципалитет құқықтары берілді, ал 1903 жылдан бері Пуэрто-Рико университетінің бас кампусы орналасқан, соның арқасында бүгінде «Ciudad Universitaria» (колледж қаласына ұқсас) деген атаққа ие болды. Рио Пьедрастың орталық және тарихи бөлігі ресми түрде Сан-Хуан муниципалитетіне қарасты Пуэбло бариосы деп аталады.

Атауы

Барио және аудан атауынан өзге, Рио Пьедрас (Пьедрас өзені) – ауданды кесіп өтетін өзеннің де атауы. Рио Пьедрас сондай-ақ Пуэрто-Риконың бұрынғы муниципалитеті (1823–1950) болған. Қала 1714 жылы испан губернаторы Хуан де Риверамен ресми түрде танылды. Ол Пьедрас өзені мен Хуан Мендес арнасының (Пуэрто-Нуэво өзенінің алабының бір бөлігі) қиылысында орналасқан. Қала ақырында сол өзеннің атын – Рио Пьедрас – қабылдады және 1823 жылы муниципалитет деп жарияланды, осы кезде қала әкімдігі мен плаза (басты қала алаңы) салынды. XIX ғасырда оның аумағының көп бөлігі ауыл шаруашылығы және мал өсіру үшін пайдаланылды. Осы кезеңде қант қамысы, мақта және кофе сияқты тауарлар өндірілді. Осы уақытта Рио Пьедрасты Сан-Хуанға жалғастыратын жол салынды, сондай-ақ қазіргі қала алаңы орнында Iglesia Nuestra Señora del Pilar алғашқы шіркеуі тұрғызылды. Каретера-Централға дейінгі Камино-Реал да осы ғасырдың соңына дейін салынды, бұл құрылыс бұрынғы Escuela Normal Industrial (Кәсіптік нормалық мектеп) қаражатымен жүзеге асырылды. Пуэрто-Рико университетінің Рио Пьедрас кампусы бүгінде Пуэрто-Рикодағы ең ірі университеттердің бірі. Университет Рио Пьедрастың коммерциялық және тұрғын үй дамуының маңызды бөлігі болды.

Сан-Хуанға қосылу

Рио-Пьедрас муниципалитеті Пуэрто-Риконың Өкілдер палатасы 177-жобаны мақұлдағаннан кейін 1951 жылдың 1 шілдесінде Сан-Хуан астанасының бір бөлігіне айналды. Рио-Пьедрастың қосылуынан кейін Сан-Хуан қаласы бұрынғы өлшемдерінен төрт есеге ұлғайып, Пуэрто-Рикодағы ең ірі қалаға айналды. 1950 жылы 143,989 халқы бар Рио-Пьедрас, Сан-Хуанмен біріктірілгенге дейін Пуэрто-Рикодағы ең көп халқы бар муниципалитет болды. Рио-Пьедрас муниципалитетінің соңғы мэрі – Анхелес Мендес де Лопес Корвер. 1981 жылдың 5 желтоқсанында Redondo Construction компаниясы салған, құны 1,100,000 доллар тұратын Paseo De Diego жобасының бірінші кезеңі, ресми ашылу күні 18 желтоқсанға дейін, жоспарланған мерзімнен төрт ай бұрын Сан-Хуан мэріне тапсырылатын болды. Жоба жүзеге асырылып жатқанда адамдар қалып, дүкендер ашық болса да, мұның іске асуы мүмкін болды. Онда екі әсем фонтан, төрт сағат, тартымды шамдар және Paseo De Diego-ның сыртқы келбетін ажарландыратын 42 ағаш болды. Бұл сауда орталығының барлық элементтерін қамтитын, бірақ ашық ауадағы кеңістік болатын. Ол сол жылдың 18 желтоқсанында ресми түрде ашылды. 1983 жылдың 5 қарашасында Paseo de Diego-да орналасқан, үш қабаттан тұратын 90,000 шаршы фут (шамамен 8361 шаршы метр) Plaza de Diego Mall сауда орталығы ашылды. Бірінші екі қабатта 13 дүкен, ал үшінші қабатта 13 тағамдық дүкен орналасқан. Оны Plaza de Diego Shopping Center, Inc. әзірледі, ал Huyke, Colón y Asociados жобалады.

Ту

Рио Пьедрас туы сары матадан жасалған, оның үстінен иіліп өтетін көгілдір жолақ өтеді. Бұл жолақтың үстінен ұсақ ақ тастар шашырап жатыр, ол бұрынғы қалаға атын берген өзенді бейнелейді. Сары түс – күн, өркендеу және болашақтың символы.

География және климат

Аймақ аралдың солтүстік жағалаулық жазығында орналасқандықтан көбінесе тегіс. Ең биік жерлер оңтүстікте, негізінен Каимито және Купей бариоларында шоғырланған. Аймаққа атын берген Рио-Пьедрас (немесе Пьедрас өзені) аймақты басып өтеді.

Үкімет

Рио-Пидрастың алғашқы мэрі 1814 жылы Хуан де ла Круз болды. Рио-Пидрас муниципалитетінің соңғы мэрі Анхелес Мендес де Лопес Корвер болды. Пуэрто-Риконың сот орындау және оңалту департаменті Рио-Пидраста 1996 жылы ашылған әйелдерге арналған аралық үйді басқарады.

Білім

Рио-Пидрас, бәлкім, Пуэрто-Рико университетінің негізгі кампусының орналасқан жері ретінде көбірек танымал. Рио-Пидрас қаласының орталығында орналасқан университетте 20 000-нан астам студент пен 1 000-нан астам оқытушы бар. Бұрын Рио-Пидрас деп белгілі болған жерде Пуэрто-Рико политехникалық университеті мен Пуэрто-Риконың Америкааралық университетінің қалалық кампусы да орналасқан. Рио-Пидраста бірнеше аймақтарға тараған бірнеше мемлекеттік және жеке мектептер бар. Мемлекеттік білім беруді Пуэрто-Рико Білім министрлігі басқарады.

Көлік

Рио-Пидрас қаласына Пуэрто-Рико университеті мен Рио-Пидрас қаласының орталығындағы станциялары бар Tren Urbano метро жүйесі қызмет көрсетеді. Бұл екі станция қазіргі Рио-Пидрас станциялары деп есептелсе де, Сан-Хуан муниципалитетіндегі пойыздың көптеген аялдамалары 1951 жылға дейін Рио-Пидрас муниципалитетіне кірген аумақтарда орналасқан.

Мәдениет

Рио-Пидрастың ортасында Хосе-де-Диего даңғылы орналасқан – бір шақырымдық жаяуларға арналған көше, дүкендер мен сауда орындарымен толы. Рио-Пидрас базар алаңы (ескі базар) аралдағы ең ірісі болып табылады және тауарлар мен қызметтер ұсынатын көптеген дүкендерге ие, сонымен қатар ол университет студенттерінің арасында да танымал. Понсе-де-Леон даңғылы кітап дүкендерімен, шағын театрлармен және студенттермен, оқытушылармен, сондай-ақ қаланың зиялы қауымымен әйгілі.