Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лориум – Италияның ежелгі Этруриядағы, Аурелия жолындағы, Римнен батысқа қарай 19 км жерде, қазіргі Кастель ди Гидоның жанында орналасқан ежелгі ауыл. Бұл жер Tabula Peutingeriana-да Римнен 12 мильдегі алғашқы statio, яғни пошта станциясы ретінде көрсетілген. Батысқа қарай жеті шақырымда Бабиананың пошта станциясы орналасқан, ондағы жазулар флоттың бір бөлігі теңізшілердің дислокацияланғанын көрсетеді – әлгілер, әлдебір бөлімшесі Центумцеллада орналасқан. Жақын жердегі императорлық вилланы Адриан мен Антонин Пий (138-161 жж.) пайдаланған, олар осы жерде білім алып, сонда қайтыс болған. Бұл вилла Антонин Пийдің ізбасары Марк Аврелийдің де сүйікті орны болды, ол Аурелия жолының тегіс еместігіне шағымданып, «атының сырғанап, құлауына» себеп болғанын айтқан. 1824 жылы қазба жұмыстары кезінде табылған императорлық тұлғалардың мүсіндері император сарайының Кастель ди Гидо мен Боттачча иелігі арасында орналасқанын растайды. Жақын төбелерде римдіктердің тұрғын үйлерінің іздері көптеп сақталған. 2006 жылы Вилла-делл-Оливеллада жүргізілген қазба жұмыстары, 2005 жылы қабір тонаушыларының жасырын қазбаларынан кейін, II-III ғасырларға жататын үлкен тұрғын үй вилласына тиесілі мозаикалық едендері бар моншаларды ашты. Вилла үш монументальді террасада салынған, олар аппақ әктастан қаланған мықты қабырғалармен нығайтылған. Нимфеумда ошақтар мен фонтандар болған. Ерекше қызығушылық тудыратыны – мүсіндеме жұмыстарында қолданылған мәрмәр мен шыны пастасының көптігі, ол жоғары сапалы безендірулердің болуын көрсетеді. Моншалар аңғардың төменгі жағында, ал тұрғын үй бөлігі батысқа қарай, әлі де аңғарда орналасқан, мұны қазбадан табылған керамикалық және құрылыс материалдары растайды. Әртүрлі кірпіштердегі мөрлердің арасында 113 жылы консул болған Стертиний Норикстің қызы Стертиния Басуланың мөрі және оның праедиясына (мүліктеріне) иелігі туралы жазба бар, сондай-ақ Антонин Пийге байланысты Марк Понтий Сабиннің мөрі де кездеседі, ол 153 жылы консул болған және кейіннен 159-160 жылдары Жоғарғы Мозияның губернаторы болған. Материалдар, әсіресе мәрмәр және шыны безендірулері мен мозаикалық едендері, кешеннің үлкендігі мен байлығын көрсетеді және оны Луций Вердің Аква Траверсадағы вилласымен салыстырып, Лориум император сарайымен байланыстырады. Мозаикалар мен фрескалар қазір Палаццо Массимо ұлттық мұражайында қойылған. Жақын жерде Монте-делле-Колоннаццеде ("Villa delle Colonnacce", 70-ші жылдары қабір тонаушылар тонаған) және Монте-Аурелиода тағы екі тұрғын үй ошағы анықталған. Сондай-ақ, Санто-Спирито шіркеуінің артында да вилла орналасқан. Вилла делле Колоннацце б.з.б. 2 ғасырдан б.з.б. 4 ғасырға дейін болған және императорлық сараймен байланысты Коэлий отбасының меншігінде болған. Ауыл шаруашылығы бөлімі республикалық кезеңге дейін барады, ал үлкен жабық аулада әлі де үш бағананың негіздері мен ортасында дөңгелек құдық сақталған. Жаңбыр суын жинауға арналған цистернада күмбезді төбені тіреген бағаналардың негіздері бар. Екі бөлмеде зәйтүн майы мен жүзімді сығуға арналған қондырғылар орналасқан. Төменгі бөлмеде үлкен сақтау ыдыстары (долии) бар ас үй болған. Императорлық кезеңде тұрғын үй бөлігі ауыл шаруашылығынан бөлінген. Онда ортасында жаңбыр суын жинауға арналған мәрмәр бассейн (комплювий) және ларариум бар атриум орналасқан. Асханалар кең, едендері мозаикамен қапталған, қабырғалары әдемі фрескалармен безендірілген. Асханалардың артында жасырын дәліздер салынған, олар қызметшілерге аспаздықтарды алаңдатпай өтуге мүмкіндік берген. Перистильді бақтың портикасында он екі бағана болған және орталық аумаққа қарай еңіспен төмен қарайтын. Кастель ди Гидоның жанындағы жолдың екі жағында ежелгі ғимараттардың қалдықтары, қабірлердің, жазулардың және т.б. қалдықтары табылған. Олар 1823-1824 жылдары қазылып алынған.
Lorium was an ancient village of ancient Etruria, Italy, on the Via Aurelia, 19 km west of Rome, near today's Castel di Guido. The place was mentioned in the Tabula Peutingeriana as the first statio or post station at the 12th mile from Rome. Seven kilometres farther west was the post station of Baebiana, where inscriptions show that some sailors of the fleet were stationed; no doubt a detachment of those at Centumcellae, which was reached by this road. An imperial villa nearby was used by Hadrian and Antoninus Pius (r. 138 161) who was educated here and died here. It was also a favourite haunt of Pius' successor as emperor, Marcus Aurelius who complained about the uneven paving stones of the Via Aurelia which caused "his horse to stumble and slip". Statues of imperial figures found during excavations of 1824 confirm that the imperial palace was located between Castel di Guido and the Bottaccia estate. On the nearby hills are numerous traces of residential Roman villas. Excavations at the Villa dell'Olivella in 2006, conducted after clandestine excavations by grave robbers in 2005, brought to light baths with mosaic floors belonging to a large residential villa of the 2nd 3rd century. The villa is built on three monumental terraces supported by imposing walls in opus reticulatum in white limestone. A nymphaeum had niches and fountains. Of particular interest is the presence of abundant quantities of marble and glass paste which suggests fine coverings in opus sectile. The baths are at the bottom of the valley and the residential part is located to the west, still in the valley, as the ceramic and construction materials identified. Various brick stamps include one of Stertinia Bassula, daughter of Stertinius Noricus, consul suffectus in 113 AD and owner of praedia (estates), while in others Marcus Pontius Sabinus, who is linked to Antoninus Pius, and was dominus filinarum, consul suffectus in 153 and then governor of Upper Moesia in 159 160; also a stamp of Faustina, wife of Antoninus Pius. The materials and, above all, the marble and glass decoration and mosaic floors, testify to a complex of considerable size and richness and with a close comparison with those of Lucius Verus's villa at Acqua Traversa which connects the complex with the imperial palace of Lorium. Mosaics and frescoes are now on display in the Palazzo Massimo National Museum. Two other residential nuclei had already been identified nearby on Monte delle Colonnacce ("villa delle Colonnacce", plundered by grave robbers in the 70s) and on Monte Aurelio. A villa is also located behind the Church of the Santo Spirito. The Villa delle Colonnacce dates from the 2nd century BC to the 4th century AD and was probably owned by the Coelii family who were linked to the imperial court. The agricultural part dates to the Republican period and the large covered courtyard still contains the bases of three pillars for the roof and a circular well in the centre. A rainwater cistern has the bases of pillars that supported the vaulted ceiling. Two rooms housed a press for olive oil and grapes connected to collection tanks. A lower room had a kitchen with large storage pots (dolii). The residential part was separated from the agricultural part in the imperial period. It has an atrium with marble basin (compluvium) in the centre for rainwater collection, and with a lararium. Dining rooms were spacious with rich mosaic floors and beautiful frescoed walls. Hidden corridors allowed servants to pass behind the dining rooms without disturbing the diners. The peristyled garden had twelve columns in the portico and sloped down towards the central area. Remains of ancient buildings exist along the road on each side near Castel di Guido and remains of tombs, inscriptions, etc. were excavated in 1823 4.