Кіріспе
Балықты күтіп ұстау – аквариумшылардың аквариумда немесе көлде балық ұстаумен айналысатын танымал хоббиі. Бұған қоса, балық шаруашылығы ауыл шаруашылығының бір саласы болып табылады.
Fishkeeping is a popular hobby, practiced by aquarists, concerned with keeping fish in a home aquarium or garden pond. There is also a piscicultural fishkeeping industry, serving as a branch of agriculture.
Балық шаруашылығының пайда болуы
Балық мыңдаған жылдар бойы көлдер мен тоғандарда тамақ ретінде өсіріліп келеді. Бұл көлдердегі жарқыраған түсті немесе қолға үйретілген балықтар кейде тамақ емес, үй жануарлары ретінде бағаланатын. Көне және қазіргі заманғы көптеген мәдениеттер балықты функционалдық және сәндік мақсаттарда ұстаған. Көне шумерлер тамақ дайындамас бұрын ауланған балықты тоғандарға салып қоятын. Көне Египет өнерінде төртбұрышты ғибадатханалардағы тоғандарда тұтқындалған оксиринхтың қасиетті балықтарының бейнелері табылды. Азияда күріш егістіктерін тамаққа жарамды тұщы су балықтарымен, оның ішінде түрлі балықтар мен карп тәрізділермен қамтамасыз етудің ұзақ тарихы бар. Карпты таңдап өсіру арқылы бүгінгі танымал және толыққанды үйретілген кой және әдемі алтын балықтарды өсіру 2000 жыл бұрын Жапония мен Қытайда басталды. Қытайлықтар Сун әулеті кезінде үлкен керамикалық ыдыстарда алтын балықтарды ұстап, олардан ләззат алған. Орта ғасырлық Еуропада карпты өсіруші алқаптар мен монастырларда кең таралған, діни себептермен ет жеуге болмайтын мереке күндері етке балама ретінде пайдаланылған. Теңіз балықтары да ғасырлар бойы бағалы саналған. Бай римдіктер лампреялар мен басқа балықтарды тұзды сулы тоғандарда ұстаған. Тертуллианның мәлімдемесіне сәйкес, Асиний Целер ерекше жақсы шұбар балық үшін 8000 сестерций төлеген. Цицеронның айтуынша, адвокат Квинт Хортенсий сүйікті балығы өлгенде жылаған. Ол бұл көне балық өсірушілерді "балық тоғандарының иелері" немесе "балық шаруалары" деп атайтын, мысалы, "байлар (менің балық шаруалары достарымды айтамын) маған деген қызғаныштарын жасырмады" деу арқылы. Еуропада тропикалық балықты тұқымдап өсірген алғашқы адам Пьер Карбонье болды, ол 1850 жылы Париждегі ең көне қоғамдық аквариумдардың бірін құрды, ал 1869 жылы алғашқы импортталған макроподтарды (рай балықтарын) және кейіннен одан да көп түрлерді өсірді. Тропикалық балықтарды өсірудегі пионер Карбонье 1875 жылы экзотикалық тұщы су аквариум балықтарын зерттеу және өсіру үшін, сондай-ақ Францияға экзотикалық балық түрлерін енгізудегі табысы үшін Императорлық француз акклиматизациялық қоғамының алтын медалімен марапатталды.
Балық шаруашылығы жүйелерінің түрлері
Балық күтушілер көбінесе "аквариумшылар" деп аталады, себебі олардың көпшілігі тек балық ұстаумен ғана айналыспайды. Бұл хобби балықтың шыққан ортасына байланысты, су түріне қарай үш негізгі салаға бөлінеді: тұщы су, аралас тұзды және теңіз (тұзды) су балық шаруашылығы.
Тұщы су
Тұщы су балық шаруашылығы – хоббидің ең көп таралған саласы, тіпті шағын жануарлар дүкендері де алтын балық, гуппи және ангел балық сияқты түрлі тұщы су балықтарын сатады. Көптеген тұщы су аквариумдары бір-бірімен үйлесімді түрлердің әртүрлі комбинацияларын қамтитын қоғамдық аквариумдар болып табылады, бірақ бір түрді өсіруге арналған аквариумдар да танымал. Моллилер мен гуппилер сияқты тірі туатын балықтар тұтқында өсіруге ең оңайырақ, бірақ аквариумшылар циклидтердің, сомдардың, карациндердің, карп тәрізділердің және киллибалықтардың көптеген түрлерін де тұрақты түрде өсіреді. Көптеген балық өсірушілер су өсімдіктеріне де баса назар беретін тұщы су акваскейптерін жасайды. Мұндай аквариумдардың қатарында еуропалық аквариумшылар алғаш рет құрастырған, қарама-қарсы сабақты өсімдіктерді көптеп пайдаланатын "Голланд аквариумдары" бар. Соңғы жылдары жапон аквариумшысы Такаси Амано көп өсімдіктерге толы аквариумдарды белсенді түрде қолдаушылардың бірі болды. Бақ көлдері тұщы су аквариумдарымен кейбір жағынан ұқсас, бірақ көбінесе әлдеқайда үлкен және ауа райының әсеріне ұшырайды. Тропиктік аймақтарда тропиктік балықтарды бақ көлдерінде ұстауға болады, ал қоңыржай белдеуде алтын балық, кой және орфе сияқты түрлер жақсы өседі.
Тұщы су
Теңіз аквариумдарына күтім жасау үшін нақтырақ қажеттіліктер мен талаптар бар, сондай-ақ олардағы тұрғындардың бағасы көбінесе жоғары болады. Осының салдарынан, бұл салаға көбінесе тәжірибелі аквариумшылар қызығушылық танытады. Теңіз аквариумдары кораллдардың және оларда мекендейтін коралл рифтері балықтарының әдемі түстері мен формаларының арқасында өте әдемі болуы мүмкін. Жылы белдеу теңіз балықтары үй аквариумдарында жиі ұсталмайды, себебі олар бөлме температурасында жақсы өркендемейді. Суы салқын аквариумдарды салқын бөлме арқылы (мысалы, жылытылмаған жертөле) немесе "салқындатқыш" деп аталатын тоңазытқыш құрылғыны қолдану арқылы салқын температурада ұстау қажет. Теңіз аквариумдары көбінесе өз аквариумдарында коралл рифін қайта жасай беруге тырысады, олар үшін көп мөлшерде тірі тас, коралл балдырларымен қапталған кеуекті әктас тастар, губкалар, құрттар және басқа да ұсақ теңіз жануарларын пайдаланады. Аквариум жетілгеннен кейін, ірі кораллдар, сондай-ақ креветкалар, қабылдақтар, теңіз жұлдыздары және моллюскалар, әртүрлі ұсақ балықтар қосылады. Мұндай аквариумдар кейде рифтік аквариумдар деп аталады.
Құрғақ су
Тұзды-тұщы су аквариумдары басқа типтердің элементтерін біріктіреді, олардың тұздылығы тұщы су мен теңіз суының арасында болуы тиіс. Тұзды-тұщы су балықтары мангрлер және эстуарийлер сияқты тұздылығы әртүрлі орталарда тіршілік етеді және тұщы суда тұрақты түрде ұсталып бағылғанда жақсы өркендемейді. Тәжірибесіз аквариумшыларға тұзды-тұщы су аквариумдары бұлжымайтын болса да, көптеген түрлер тұзды-тұщы суды ұнатады, олардың ішінде кейбір моллилер, көптеген гобилер, кейбір көпіршік балықтар, монолар және скаттар бар.
Аквариумды күтіп ұстау
Аквариумның идеалды экологиясы аквариумның жабық жүйесінде табиғаттағы тепе-теңдікті қалпына келтіруге тырысады. Бірақ, іс жүзінде, толыққанды тепе-теңдікті сақтау дерлік мүмкін емес. Мысалы, тоңдағыш пен жемтің арақатынасын тіпті ең үлкен аквариумдарда да теңгерімде ұстау қиын. Әдетте, аквариум иесі аквариумның кішкентай экожүйелеріндегі тепе-теңдікті сақтау үшін белсенді түрде күш жұмсауы керек. Балықтар мен өсімдіктер үшін оңтайлы жағдайды сақтау үшін аквариумға негізгі күтімді әдетте апта сайын жасау қажет. Тепе-теңдік судың көп көлемі арқасында сақталады, ол жүйелік дүрбелеңнің әсерін азайтады. Мысалы, аквариумдағы жалғыз балықтың өлімі жүйеде күрт өзгерістерге алып келеді, ал көп балық бар аквариумдағы сол балықтың өлімі тек шағын бұзылыс тудыруы мүмкін. Сондықтан, хоббишілер мүмкіндігінше үлкен аквариумдарды жақсы көреді, себебі оларға аз күтім қажет. Бұл принцип сүзгі жүйесіне де, әсіресе аквариумнан тыс орналасқан сыртқы жүйелерге де қатысты. Жалпы айтқанда, сүзгі жүйесінің көлемі қаншалықты үлкен болса, су ортасын тиісті деңгейде ұстауға соншалықты қабілетті болады. Сыртқы сүзгі жүйелері судың жалпы көлемін арттырып, оның сұйыту әсерін күшейту арқылы қосымша пайда әкеледі. Мысалы, сыртқы сүзгісі бар аквариум су жүйесінің көлемін жиырма пайыздан астам арттырады. Аквариумда әртүрлі қоректік циклдер маңызды. Еріген оттегі су бетіндегі ауамен араласу арқылы немесе табиғи ортадағы толқындар сияқты қозғалыс арқылы кіреді, ал көмірқышқыл газы ауаға таралады. Фосфат циклы да маңызды, бірақ көбінесе назардан тыс қалатын қоректік цикл. Күкірт, темір және микроэлементтер азық ретінде жүйеге еніп, қалдықтар түрінде шығарылады. Азот циклін дұрыс басқару, теңгерімді тамақтандыру және биологиялық жүктемені ескеру, әдетте, осы қоректік циклдерді тиісті тепе-теңдікте ұстау үшін жеткілікті.
Судың жағдайы
Судың еріген құрамы су жағдайларының ең маңызды аспектісі болып табылады, себебі еріген қатты заттар мен басқа да құрамдас бөліктер судың негізгі химиясына және, демек, организмдердің қоршаған ортамен өзара әрекеттесуіне айтарлықтай әсер етеді. Тұз мазмұны немесе тұздылығы – су жағдайларын жіктеудің ең қарапайым жолы. Аквариумда тұщы су (тұздылығы 0,5 PPT-тан төмен) болуы мүмкін, ол көл немесе өзен ортасын имитациялайды; аралас су (тұздылығы 0,5-ден 30 PPT-ға дейін), тұщы және тұзды орталардың арасындағы ортаны, мысалы, эстуарийлерді имитациялайды; және тұзды су немесе теңіз суы (тұздылығы 30-дан 40 PPT-ға дейін), мұхит немесе теңіз ортасын имитациялайды. Арнайы аквариумдарда тірілетін организмдер үшін одан да жоғары тұз концентрациясы қолданылады. Судың басқа да көптеген сипаттамалары суда еріген заттардың нәтижесінде пайда болады және табиғи ортаны дұрыс имитациялау үшін маңызды. Тұзды су әдетте сілтілі болады, ал тұщы судың pH көрсеткіші әртүрлі болады. "Қаттылық" жалпы еріген минералдық заттардың мөлшерін өлшейді; қатты немесе жұмсақ суға басымдық берілуі мүмкін. Қатты су әдетте сілтілі, ал жұмсақ су көбінесе бейтарап немесе қышқыл болады. Аммиак балықтар мен басқа да су жануарлары үшін үлкен мөлшерде улы, сондықтан көптеген аквариум ұстаушылар судағы аммиак деңгейін, сондай-ақ азот айналымының бөлігі болып табылатын нитриттер мен нитраттарды бақылау үшін сынақ жиынтықтарын сатып алады. Аммиак балық қалдықтары мен жемеген тамақтан пайда болады, содан кейін ол дұрыс циклдан өткен аквариумдағы пайдалы бактериялар арқылы нитриттерге ыдырайды. Нитриттер одан әрі аквариум өсімдіктері мен нитраттарды сіңіретін сүзгі материалдары сіңіре алатын, аз улы нитраттарға ыдырайды. Аквариумдардағы суды тазарту үшін аквариумнан суды ауыстыру, тұнбадан балық қалдықтары мен тамақ қалдықтарын сорып алып, оларды жаңа, тазартылған сумен алмастыру қолданылады.
Процесс
Жақсы теңдестірілген аквариумда басқа тұрғындарының қалдықтарын метаболизмдейтін организмдер болады. Азотты қалдықтар аквариумда нитрификаторлар (Nitrosomonas туысы) деп аталатын бактериялар тобы арқылы метаболизмделеді. Нитрификациялайтын бактериялар аммиакты нитритке айналдырады, ол тіпті төмен концентрацияда болса да балықтар үшін өте улы. Басқа бір бактерия түрі (Nitrospira туысы) осы нитритті одан аз улы затқа, нитратқа айналдырады. (Бұрын Нитробактер туысының мүшелері Nitrospira рөлін атқарады деп есептелген және олар "активаторлар" жиынтығында кездесуі мүмкін. Нитробактер түрлері теориялық тұрғыдан Nitrospira сияқты орынды толтыра алғанымен, жақында Нитробактердің орнаған аквариумдарда анықталатын деңгейде жоқ екені, ал Nitrospira көптеп таралғаны анықталды.) Бұл процесс азот айналымының бір бөлігін құрайды. Су өсімдіктері бар аквариумда, су өсімдіктері де аммоний мен нитратты қоректік заттар ретінде метаболизмдейді, оларды су қабатынан негізінен жапырақтары арқылы шығарып тастайды. Өсімдіктер кейбір қоректік заттарды тамырлары арқылы сіңіреді, субстрат деңгейінде немесе суда жүзетін ауа тамырлары арқылы. Тамырлармен сіңіру үшін қосымша азот және басқа да қоректік заттар субстраттағы органикалық заттардың ыдырауы және шөптің ыдырауы арқылы қолжетімді болады. Кішкентай мөлшердегі шіріген жапырақтар ыдырап, азотты отырғызылған аквариумға қайта айналдыруға рұқсат етуге болады, бірақ практикада аквариумдар өсімдік қалдықтарын көп мөлшерде кесіп, жояды.
Азот циклін сақтау
Әуесқойлар азот "циклі" деп атағанмен, аквариумда цикл толық емес: азотты қосу қажет (әдетте, тамақ арқылы жанама түрде), ал соңында нитраттарды алып тастау керек. Өсімдік тым өскенде, оның құрамындағы азот алынып тасталады. Әдетте, аквариумдарда азот қалдықтарын залалсыздандыру үшін қажетті бактериялар жеткіліксіз болады. Бұл мәселе көбінесе сүзгілеу арқылы шешіледі. Белсенді көмір сүзгілері судан азот қосылыстарын және басқа да зиянды заттарды сіңіреді. Биологиялық сүзгілер қажетті нитрификациялық бактериялардың отарлануы үшін арнайы жасалған ортаны қамтамасыз етеді. Активирленген көмір және аммиак сіңіретін шайырлар сияқты басқа заттар олардың тесіктері толғанда жұмысын тоқтатады, сондықтан бұл компоненттерді мерзімді түрде жаңа қорлармен ауыстыру қажет. Жаңа аквариумдарда азот циклына байланысты проблемалар жиі кездеседі, себебі пайдалы бактериялар жеткіліксіз, бұл "жаңа резервуар синдромы" деп аталады. Сондықтан жаңа резервуарларды балықпен толтыру алдында пісіру керек. Мұның үш негізгі тәсілі бар: балықсыз цикл, үнсіз цикл және баяу өсу. "Балықсыз цикл" кезінде резервуарда балық болмайды. Оның орнына, бақташы бактерияларды тамақтандыру үшін аммиак қосады. Бұл процесте аммиак, нитрит және нитрат деңгейлері прогресті өлшеуге мүмкіндік береді. "Тынық цикл" жылдам өсетін өсімдіктерді қосуды және олардың азотты тұтынуына сүйенуді қамтиды, бактериялардың жұмысын олардың саны көбейгенше толықтырады. Көрсетілгендерге сәйкес, мұндай өсімдіктер азотты қалдықтарды соншалықты тиімді пайдалана алады, дәстүрлі циклдік әдістерде пайда болатын аммиак пен нитрит деңгейінің өсуі едәуір төмендейді немесе байқалмайды. "Баяу өсу" балық популяциясын 6-8 апта ішінде баяу арттыруды білдіреді, бактерияларға өсіп, қалдықтардың өсуімен тепе-теңдікке жету үшін уақыт беру. Балықты тым көп мөлшерде тез қосу немесе бактериялар колониясының сүзгі ортасында орнығуына жеткілікті уақыт бермеу аммиак стрессіне әкелуі мүмкін. Бұл әрқашан өлімге әкелмейді, бірақ аквариум балықтарының өліміне себеп болуы мүмкін. Циклдік процестің үшін балықтарды қосқаннан кейін бірнеше күн өткен соң, аммиак стрессінің негізгі белгілеріне назар аудару өте маңызды. Оларға қозғалыссыздық, тәбет жоқтығы, қабыршақтардың, қанаттардың және денесінің қабынуы мен қызаруы, сондай-ақ су бетінде ауа іздеу жатады. Соңғысы нашар ауа алмасумен де байланысты болуы мүмкін, оны ауа сорғысын немесе шашырату құбығын орнату арқылы жоққа шығаруға болады. Фильтрде бактериялардың ең үлкен популяциясы қоныстанады; тиімді сүзгілеу өте маңызды. Кейде фильтрді тазалау ғана аквариумның тепе-теңдігін бұзуы мүмкін. Ең жақсы тәжірибе - бактериялар популяциясын сақтай отырып, органикалық материалдарды ығыстыру үшін үйлесімді суды пайдалана отырып, механикалық фильтрлерді шаю. Басқа қауіпсіз тәжірибе - фильтрді немесе фильтрлерді қызмет көрсету кезінде әрқашан фильтр ортасының жартысын ғана тазалау, қалған бактериялар тазартылған жартысын қайта толықтыруға мүмкіндік беру.
Қойманың сыйымдылығы
Биологиялық жүктеме – аквариумның тірі тұрғындары аквариум экожүйесіне салатын жүктеменің өлшемі. Биологиялық жүктеме жоғары болса, экожүйе күрделенеді, бұл тепе-теңдікті бұзуды жеңілдетеді. Судың ауамен жанасқан бетінің ауданы еріген оттегі мөлшерін шектейді. Нитрификациялық бактериялардың саны аквариум ішіндегі барлық физикалық кеңістікпен – ішкі қабырғалар, тау жынысы субстратының беті, сондай-ақ ірі тастар мен ағаш бөліктері сияқты заттардың бетімен шектеледі.
Қойманың көлемі
Балықтардың сыйымдылығы аквариумның көлеміне байланысты. Шектеуші факторлар судағы оттегінің жеткілікті болуы және сүзгінің қалдықтарды өңдеу жылдамдығы болып табылады. Аквариумдар балықтардың қосылу мөлшерін бағалау үшін тәжірибелік ережелерді қолданады; төмендегі мысалдар кішкентай тұщы су балықтары үшін келтірілген. Ірі тұщы су балықтары мен көптеген теңіз балықтарына көбірек кеңістік қажет. Кейбір аквариумшылар судың тереңдігін белгілі бір шектен артық арттыру сыйымдылыққа әсер етпейді деп санайды. Балықтың ұзындығының әр сантиметріне 30 шаршы сантиметр су беті ауданы (әр дюймына 12 шаршы дюйм). Тәжірибелі аквариумшылар осы ережелерді автоматты түрде қолдануға қарсы ескертеді, себебі олар өсу қарқыны, белсенділік деңгейі, әлеуметтік мінез-құлық сияқты маңызды факторларды ескермейді. Аквариум сыйымдылыққа жақындағанда, су сапасын қадағалап, қалған балықтарды біртіндеп қосу ұсынылады. Су бетіндегі қозғалыс және су айналымы, мысалы, аэрация арқылы сыйымдылықты арттыруға болады, бұл оттегі алмасуды ғана емес, сонымен қатар қалдықтардың ыдырауын да жақсартады. Сыртқы сүзгілерді қосу арқылы да сыйымдылықты арттыруға болады, бұл су жүйесіндегі судың жалпы көлемін ұлғайтады.
Су жануарларын жеткізушілер
1989-1992 жылдар аралығында АҚШ-қа импортталған әшекей балықтарының шамамен 79% Оңтүстік-Шығыс Азия және Жапониядан келді. Сингапур, Таиланд, Филиппин, Гонконг және Индонезия – басты бес экспорттаушы ел. Оңтүстік Америка екінші ірі экспорттаушы аймақ болып табылады, ол жалпы жылдық құнының 14%-ын құрайды. Колумбия, Бразилия және Перу – негізгі жеткізушілер. 1992 жылы АҚШ-қа 44,7 миллион долларлық құны бар шамамен 200 миллион балық импортталды. Бұл балықтардың құрамында 1539 түр, оның ішінде 730 тұщы су және 809 тұзды су түрлері бар. Тұщы су балықтары жалпы көлемнің шамамен 96%-ын және жалпы импорт құнының 80%-ын құрады. Импорт құны 10 000 доллардан жоғары балық түрлерінің саны 32-ні құрады. Басым түрлер тұщы су балықтарынан және импортталған жалпы құнның 58%-ын құрайды. Ең көп импортталатын түрлер: гуппи, неоновый тетра, плати, бета, қытайлық балдыр жегіш және алтын балық. 1990 жылы АҚШ-та 91,9 миллион үй шаруашылығы болса, оның 9,7 миллионы балық ұстаумен айналысады. Әр үй шаруашылығына 8,8 балық шаққанда, аквариум балықтарының жалпы саны шамамен 85,7 миллионды құрайды, бұл тек импортталған балықтарды есепке алғанда, АҚШ-тағы аквариум балықтарының саны жылына 2,3 реттен астам жаңарып отырады дегенді көрсетеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, алғашқы заманауи аквариумдар үшін балықтар мен өсімдіктер табиғаттан жиналып, Еуропа мен Америкаға (көбінесе кемемен) тасымалданды. 20 ғасырдың басында Бразилияның Манаус қаласынан, Таиландтың Бангкок қаласынан, Индонезияның Джакарта қаласынан, Нидерланд Антиль аралдарынан, Үндістанның Калькутта қаласынан және басқа да тропикалық елдерден көптеген түрлі-түсті тропикалық балықтар экспортталды. Бүгінгі таңда әлемнің түкпір-түкпірінде аквариумдар үшін жабайы балықтар, өсімдіктер мен омыртқасыздарды импорттау жалғасуда. Көптеген түрлерді тұтқындық жағдайында сәтті өсіруге қол жеткізілмеді. Көптеген дамып келе жатқан елдерде жергілікті тұрғындар аквариум саудасы үшін үлгілер жинау арқылы күнкөріс табады және нарыққа жаңа түрлерді енгізуді жалғастырады.
Балық өсіру
Балық өсіру – көптеген аквариумшыларды қызықтыратын қиындық. Кейбір түрлер аквариумдарда өздігінен көбейсе, көпшілігі көбейту үшін арнайы жағдайлар, яғни көбеюге түрткі болатын факторлар қажет. Көптеген балықтар жұмыртқа салады, бұл көбею деп аталады, ал одан шығатын жас балықтар өте кішкентай болады және тірі жем немесе оның орнына қолданылатын ұсақ тамақпен қоректенуі керек. Көптеген танымал аквариум балықтары тірі туады, олар салыстырмалы түрде ірі балапан туады. Олар көбінесе ұнтақталған балық жемінен жейді.
Қорғау
Аквариумдар үшін балықтардың екі негізгі көзі – жабайыда ұстау немесе тұтқында өсіру. Біріккен Ұлттар Ұйымының зерттеулері тұщы су аквариум балықтарының 90%-дан астамы тұтқында өсірілетінін, ал теңіз балықтары мен омыртқасыздарының дерлік барлығының жабайыда ұсталғанын көрсетеді. Тұщы су балықтарының мекендеу орталары ластану, тоғандар мен су электр станциялары, коммерциялық балық аулау, климаттың өзгеруі, жат түрлердің енгізілуі және аурулар салдарынан эрозия қаупіне тап болып отыр. Теңізде өсірілген балықтардың бірнеше түрі жабайыда ұсталған балықтар саудасына қосымша болып табылады, бірақ оларды толыққанды алмастыра алмайды. Жабайыда ұсталған балықтар, басқа құнды экспорт өнімдері жоқ аймақтардағы адамдар үшін маңызды табыс көзі болып табылады. Теңіз балықтары тұщы су балықтарына қарағанда көбінесе тасымалдау кезінде нашар төзімді келеді, нәтижесінде аквариумға жеткенге дейін көптеген балықтар өледі. Аквариум саудасы коралл рифтеріне өмір сүру ортасының жойылуы, тамақ үшін балық аулау және климаттың өзгеруімен салыстырғанда аз қауіп төндірсе де, ол қарқынды дамып келе жатқан сауда және Филиппин мен Индонезия сияқты балықтарды көптеп жинайтын жерлерде елеулі проблемаға айналуы мүмкін. Жабайыда балық аулау олардың популяциясын азайтуы мүмкін, осылайша жинау аймақтарында жойылу қаупіне ұшыратады, мысалы, Synchiropus splendidus драконетінің жағдайында байқалғандай. Балық жинау экспедициялары ұзаққа соғып, қымбатқа түсуі мүмкін және әрқашан сәтті аяқталмайды. Балықтар жинау және/немесе тасымалдау кезінде жарақаттануы мүмкін, ал тасымалдау кезінде өлім-жітім көрсеткіші жоғары. Көптеген балықтар стрестен әлсіреп, ауруға шалдығады. Басқа да проблемаларға коралл рифтерін және мақсатты емес түрлерді улау, сирек кездесетін түрлерді табиғи мекендерінен жою және негізгі түрлерді көптеп алып тастаудан туындаған экожүйелердің бұзылуы жатады. Сонымен қатар, зиянды балық аулау әдістері экологтар мен хоббистерді алаңдатады. Жабайыда ұсталған балықтарды тұтқында өсіру және сертификаттау бағдарламаларын дамытуға күшті күш жұмсалды. 1997 жылы сауалнамаға қатысқан американдық теңіз аквариумдарының үштен екі бөлігі фермада өсірілген кораллды артық көреді, ал 80%-дан астамы тек тұрақты түрде ұсталған немесе өсірілген балықтарды саудалау керек деп санайды. Жыл сайын 1400-ден астам түрі бар 30 миллион балық саудаға шығарылады, олардың шамамен 16 миллионы АҚШ-қа импортталады. Бұл сауданың 2002 жылы 800 миллион доллардан астам жалпы құны болды деп есептеледі.
Цианид
Цианид - балықтарды есінен шығарып, оларды қозғалмай қалдыратын у. Балықшылар балық аулау процесін жеңілдету үшін теңізге цианид қосады. Ол мақсатталған балықтарға, сондай-ақ қалған балықтарға, сүтқоректілерге, жорғалаушыларға немесе омыртқасыздарға қайтымсыз зақым келтіруі немесе оларды өлтіруі мүмкін. Кейбір сатушылар цианид қолданып ауланған жануарлардан сақтауды жариялайды. Филиппинде балық аулаудың шектен тыс болуы және цианид қолдану аквариумдық балықтардың күрт азаюына себеп болды, нәтижесінде ел цианидтен бас тартып, сау балықтарды аулауға көшті.
Инвазивті түрлер
Балықтарды алғашқыда қораларда немесе аквариумдарда өсіріп, содан кейін табиғи ортаға жіберген кезде ауыр проблемалар туындауы мүмкін. Тропиктік балықтар қоңыржай климатта тіршілікке бейімдесе алмаса да, олар өздерінің туған жерлеріне ұқсас суларда жақсы өсе алады. Жергілікті емес түрлерге жатпайтын түрлер экзотикалық түрлер деп аталады. Тұщы су мысалдарына Флоридадағы әртүрлі цихлидтер, қоңыржай сулардағы алтын балықтар және әлемнің жылы суларындағы Оңтүстік Американың сорғыш балықтары жатады. Инвазивті түрлер жергілікті түрлерді жеу арқылы немесе олармен бәсекелесу арқылы жаңа мекендерін күрт бұза алады. Сонымен қатар, көптеген теңіз балықтары да жергілікті емес суларға енгізілді, бұл жергілікті ортаны бұзып жатыр.
Адамгершілікпен қарау
2011 жылдың қаңтар айында Мауи округінің кеңесі аквариумдық балық шаруашылығынан балықты нарыққа тасымалдауға дайындау кезінде гуманды тәжірибелерді қолдануды талап ететін қаулы қабылдады. Ережелер балықты ұстау және тасымалдау тәжірибелерін реттейді, соның ішінде пластикалық қаптарды қорғау үшін балықтардың қанаттарын кесуге тыйым салады, балықтардың жүзу қабілетін реттеуге көмектесетін жүзу қапшықтарын тесуге заңсыздық жасайды, бұл тез су бетіне көтерілуге мүмкіндік береді, сондай-ақ балықтарды "аштан қанаудан" қорғайды, бұл олардың өз қалдықтарынан өлмейтіндей етіп, кішірек қаптарға салуға рұқсат береді. Бұл қаулы тасымалдаушылардан тасымалдайтын жануарлардың өлімі туралы мәліметтерді ұсынуды талап етеді.