Кіріспе

Корея халық өнерінің Минхвасы – күнделікті пайдалану немесе әшекейлеу мақсатында, заманауи көркем өнер трендтерін үлгі етіп, көшпенді немесе белгісіз суретшілер жасаған Корея халық өнері. "Минхуа" терминін Янаги Мунейоси енгізген. Минхуа сөзбе-сөз "халық суреті" немесе "жатақ суреті" дегенді білдіреді. Бұл сурет салу түрі көбінесе өткеннен мұра еткен стильдерге, канондарға және жанрларға адал жасырын шеберлердің еңбегі болды. Минхуаның сиқырлы жағы да бар. Олар иесі мен отбасына пайда келтіретін қасиеттерге ие деп сендірілген және жаман күштерден қорғайды. Онда лелектер, тастар, су, бұлттар, күн, ай, қарағайлар, тасбақалар, жәндіктер мен гүлдер сияқты танымал тақырыптар бейнеленген. Минхуа – халық суреті немесе халық өнері, ол Чосон дәуіріндегі (1392-1910) дәстүрлі корей халық өнері. Юн (2020) "Минхуа – корей халқының өмірімен тығыз байланысты дәстүрлі өнер түрі, сондықтан ол корей сезімталдығын ең жақсы көрсетеді" деп атап өткен (14 бет). Минхуа бастапқыда патша сарайларындағы суретшілер қолданған, кейін анонимді суретшілер оны халыққа таратып, хабарлама жеткізу, жаман рухтарды қорқыту және жақсылық тілеу үшін пайдаланған. Минхуа өнері 17 ғасырда қалыптасқан. Суретшілер – ел аралап, көбінесе мерекелерге қатысып, жергілікті тұрғындарға сурет салған, тапсырыстарды орындаған қарапайым адамдар еді. Суретшілер көбінесе төменгі және орта таптың белгісіз қарапайым азаматтары болды, ал кейбіреулері фестивальдарға қатысатын саяхатшылар еді. Олар символизм, оптимизм, юмор және сатира арқылы өз эмоцияларын білдіретін қарапайым минхуа стилін дамыту үшін заманауи көркем өнер трендтерін ұстанды. Өмірдің маңызды кезеңдері де минхуа суретімен белгіленді. Бұл суретшілерге қарапайым халық та, ақсүйектер де тапсырыс берді. Суреттер бірнеше деңгейде жұмыс істеді. Олар халық мифологиясы мен аңыздарынан алынған кейіпкерлерді, бақыт, байлық және денсаулықтың белгілерін, сондай-ақ күнделікті өмірдің көріністерін көрсетеді. Ең көп таралған кейіпкерлер – жолбарыс сияқты күшті бейнелейтін жануарлар немесе карп сияқты сәттілік әкелетін жағдайлар еді. Суреттер қағаз бен кенепке салынды. Минхуа сол заманғы көзқарастарды, діндерді, күнделікті өмірдің және тілектердің символдары мен халық мифологиясын түрлі-түсті бейнелейді. Онда жолбарыстар, айдаһарлар, жәндіктер мен лелектер сияқты мистикалық жануарлар, сондай-ақ пеониялар, бұлттар, лотостар, су немесе күн сияқты түрлі-түсті табиғи фондар бейнеленген. Бұл ерекше символизм буддизм, шаманизм, конфуциандық және даосизмнің үйлесімінен туды. Колониалдық билік кезінде құлдырағаннан кейін, Корея соғысына дейін өнер түрі қысқа ғана өркендеді. 1980 жылдары Минхуа қайта жанданды, оған деген қызығушылық пен танымалдық бүгінге дейін сақталып келеді. Минхуаны есік алдына іліп, бақыт пен сәттілікке шақыратын еді. Минхуа – бұл бастапқыдан соңғы нәтижеге дейінгі егжей-тегжейлі процесс. Ол табиғи ингредиенттерден пигмент жасау және ханжи, яғни корей қағазын бояудан тұрады. Минхуа әлі де бар, бірақ көбінесе мұражайларда, ескі аудандардағы көше өнері ретінде және қолөнерде кездеседі. Оны ханбокта, бүгілетін экрандарда, футболкаларда, автокөліктерге жабылатын суреттерде, ыдыстарда, желдеткіштерде және тағы да басқа заттарда көруге болады. Минхуаның қарапайым, бірақ керемет стилі мен ерекшелігі, батыл түстермен үйлесіп, оны эстетикалық тұрғыдан маңызды және корейлердің күнделікті өмірінің берік көрінісі етеді. Оның біріктірілген зиялылығы, юморы, қуанышы, бейресмилігі, карикатураға ұқсас шамадан тыс бейнелеуі және сөз бостандығы тіпті заманауи өнер туындыларымен де үйлеседі, бұл корей мәдениетін түсінуге көмектеседі. Танымал минхуа суретшілерінің қатарында – О Сун Кён, қазіргі заманғы кәсіби суретші, Джунг Сеун Хуи, сондай-ақ қазіргі заманғы кәсіби суретші, Сеонгмин Ан, король Седжонның шөбересі И Ам, Син Саймдан, Ким Сик және Бьён Сангбёк бар.

Жанрлары

Минхуа өнерінің бірнеше стилі бар. Морандода тойлар, үйленулер мен патшалық шараларда танымал болған пион гүлдері бейнеленген. Морандо ең танымал стиль болып, құрмет пен байлықты көрсетеді. Юнхуа до – асыл мінезді бейнелейтін лотос гүлдерінің суреттері, олардың ішінде балықтар, құстар мен жәндіктер де бар. Лотос пен үйрек отбасылық бақытты, некедегі махаббатты символдайды және әшекейлеу үшін қолданылды. Чэкгеори – кітаптар мен кеңсе құралдарының суреттері, ал Мунджадо – қытай иероглифтерінің суреттері. Хвадзодо стиліндегі гүлдер мен көбелектер үйленген жұбайлардың арасындағы махаббат пен үйлесімді, келісім мен тепе-теңдікті білдіреді. Бұл өркендеуге де ықпал етеді және шамандық наным-сенімдердің қорғау қасиеттерімен байланысты. Кореялық даосизмді бейнелейтін екі журавль мен шабдалы суреті арқылы Ссангхак пандодода дін көрсетілген. Ходжакдо – жолбарыс, қарға және қарағай суреттері, ал Хопедо стилі жолбарыс жолақтарын бейнелейді. Жолбарыс суреті үкіметті білдіреді және оны қауіпті көрінетіндей етіп салмайды. Қарғалар жақсы жаңалық немесе достарды әкелу үшін салынған. Чочундо – гүлдер мен жәндіктердің суреттері. Ёнсудо – құдайлық жануарлардың суреттері. Енгмодода жүнді жануарлар бейнеленген. Балық, Эохаедо суреттерінде көрініп тұрғандай, құнарлылықты символдайды, жамандықтан сақтайды және оны келіншектің бөлмесінде табуға болады. Сипжангсаенгдо – ұзақ өмірдің он символын бейнелейтін сурет. Согвадода отбасылық әулеттің жалғасуын символдайтын көкөністер мен жемістер көрсетілген. Ұзақ өмірді бейнелейтін суреттерге күн, бұлттар, тастар, қарағай, бамбук, бұғы, жапалақ, таулар, балық, шабдалы немесе ай суреттері де кіреді. Чхунг (2006) атап өткендей, «жануарлар бейнеленген жағдайда, жылы қарым-қатынасты жеткізуге деген бұл күшті ынта, суретшілердің табиғаттағы әртүрлі тірі нәрселерге деген сүйіспеншілігі арқылы дамыған болуы керек» (65-бет). Ёнходо – жолбарыс және айдаһар сияқты халықты бақытсыздықтан қорғайтын күшті жануарлардың суреттері. Чосон дәуірінің басында патша сарайының суретшілері барлық халықты патшалық қорғаумен қамтамасыз ету үшін ағаштардың үстінде күн мен айды (Илвольбусангдо) бейнелеген.

Құс және жолбарыс

Ккачи хоранги (hangul=까치호랑이) – миньхуаның белгілі бір жанры, құбылысқақтар мен жолбарыстарды бейнелейді. Ккачи хоранги суреттерінде қасақана күлкілі және ақымақ түрде бейнеленген жолбарыс (содан оның "ақымақ жолбарыс" деген есімі шыққан) – билікті және аристократиялық янбандарды көрсетеді, ал әдемі құбылысқақ – қарапайым халықты. Осылайша, ккачи хоранги суреттеріндегі құбылысқақтар мен жолбарыстар Жосон феодалдық қоғамының иерархиялық құрылысын сатиралайтын болған.

Гүл жазуы

Мунджадо (hangul=문자도), сондай-ақ "гүл жазуы" (hangul=꽃글씨) деп аталады, бұл 18-19 ғасырларда танымал болған минхуа жанры. Онда Конфуций философиясымен байланысты үлкен қытай таңбалары олардың мағынасын көрнекті түрде бейнелейді, ал таңбалардың ішіне осыған қатысты оқиғалар мен тақырыптар суреттеледі.

Чэкгеори

Чэкгеори – кітаптарды басты тақырып еткен натюрморт жанры. Бастапқыда жоғарғы топтың сарай өнері ретінде қабылданған чаекгеори 19 ғасырда халықтың минхуа өнеріне тарады, оның нәтижесінде экспрессионистік және абстрактілі бейнелеулер пайда болды, ал кітап сөрелері негізгі мотив ретінде бұрынғыдай маңызды болмай қалды.