Кіріспе

Килиманджаро шайқасы 1914 жылдың қараша айында Германияның Шығыс Африкасында, Лонгидода болды және Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс Африка кампаниясының басындағы шайқас еді.

Өмірбаян

Британдықтардың Германияның Шығыс Африкасын жаулап алуы екі бағыттан жасалған шабуыл ретінде жоспарланды: Танга порты мен Килиманджаро тауының етегіндегі Лонгидо елді мекеніне. Бұл жоспар Момбасадағы штаб-конференциясында генерал-майор Артур Эйткеннің басшылығымен жасалды. Бірінші және ең ірі бағыт – екі бригадаға бөлінген 8000 сарбаздан тұратын «В» британдық үнді экспедициялық корпусының Тангаға қарай жылжуы. Екінші бағыт – солтүстіктегі Лонгидодағы неміс қорғанысына шабуыл жасап, содан кейін оңтүстікке бұрылып, Усамбара немесе Солтүстік темір жолының батыс терминалы – Neu Moshi-ді басып алу. Автор Чарльз Миллердің сөзіне сүйенсек, «Лонгидоны басып алудың мақсаты – неміс шхуцтруппасын екі жүз мильдік қысқышқа тығып алу еді». Бұл аймақ Германияның маңызды қоныс ауданы болды, онда Усамбара таулы аймағының солтүстік жиегінде сизаль, кофе және басқа да ақшалай дақылдар өсірілді. Неміс шабуылшылары британдық отрядтарына шабуыл жасап, Уганда темір жолына да шабуылдағандықтан, Британдық Шығыс Африкамен шектес аймақтағы неміс күштерін жою британдық операция жоспарының маңызды міндеті болды. Миллер кейіннен «стратегия қағаз бетінде міңсіз болды» деп жазды. 1914 жылдың қазан айының соңында 4000 сарбаздан тұратын «С» британдық үнді экспедициялық корпусы, бригадалық генерал Дж. М. Стюарттың басшылығымен Британдық және Германиялық Шығыс Африканың шекарасына жақын жиналды. Бригада құрамына өздерін Шығыс Африка атқыштары деп атаған отарлық еріктілер кірді. Бұрмаланған барлау мәліметтері бойынша, аймақта неміс әскерінің саны 200 адамды құрады, бірақ іс жүзінде үш ротада 600 аскари және 86 жас неміс сарбазынан тұратын 8-ші Шутценкомпанияның отарлық еріктілері болды.

Шайқас

1914 жылы 3 қарашада британдық күштердің шамамен 1500 панджаби салдаты түнде Лонгидоның жанындағы төбеге көтерілді. Таңертеңгі тұмандықта олар күшті неміс қорғаныс позициясының тоғысқан атысына тап болды. Үндістандық үлкен жаяу әскері қарсы шабуылға белсенді қарсылық көрсетті, бірақ күні бойы британдық шабуылшылар ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмады және көптеген шығынға ұшырады. Орташа сағаттарда 8-ші атқыштар ротасының атты патрулі британдық әскерлердің жабдықтарын шабуылдады. Неміс атты әскерлері шамамен 100 қашырды сумен жүктелген күйінде қорқытып шашыратты. Колоннадағы жүк тасымалдаушылардың кейбіреулері үрейлене түсіп, азық-түлік, оқ-дәрі және жабдықтарын тастап кетті. Британдық офицерлер енді кеңінен шашыраған әскерлерімен қараңғыға дейін күтіп, жағдайдың қиын екенін түсінді, таудан кері шегініп, Британдық Шығыс Африкаға қайтып келді, ешқандай нәтижеге қол жеткізбеді. Осы жеңіліс, шабуылшылардың күшінен кем дегенде екі есе аз болған күштермен, соғысқа деген құлшынысты, әсіресе британдық отарлық еріктілер арасында басып тастады.

Салдары

Солтүстіктегі Лонгидоға жасалған шабуыл тек алаңдату мақсатында болған. Байрон Фарвеллдің баяндамаынша, "басты күш 1914 жылдың 2 қарашасында басталған Танга портына жасалған амфибиялық шабуылға жұмсалды". Солтүстік бағыт бойынша мәселе шешілген соң, аскари роталары оңтүстік бағыттағы қарсылықты күшейту үшін теміржол арқылы Тангаға тасымалданды.