Уэльс каналы: Суанси каналының тарихы мен қайта жаңғырту жоспарлары

Кіріспе

Суонси каналы (Уэльс тілінде: Camlas Abertawe) – 1794 және 1798 жылдар аралығында Суонси каналы навигациялық компаниясы салған канал. Ол Оңтүстік Уэльстегі Суонсиден Аберкрафтың Хен Нойдд қаласына дейін 27 шақырымға созылды. Каналдың бойында 373 фут (114 метр) көтерілуді қамтамасыз ету үшін 36 шлюз қажет болды. Негізгі тасымал көмір, темір және болат болды, және бұл кәсіпорын табысты болды. 1873 жылы Ұлы Батыс темір жолына сатылып, 1895 жылға дейін пайда әкелді. Содан кейін 1931 жылы коммерциялық тасымал тоқтатылып, канал құлдырау кезеңіне енді. Кейіннен оның бір бөлігі жабылып, бірнеше иесінің кезегімен толтырылды, бірақ шамамен 8 шақырымы (5 миль) әлі де суда қалпында сақталған. 1981 жылы құрылған Суонси каналы қоғамы оны қайта жаңғырту жоспарларына белсенді түрде қатысуда.

Өмірбаян

Канал салынған мақсаты – көмірді Жоғарғы Суонси аңғарынан Суонси доктарына экспортқа немесе Төменгі Суонси аңғарындағы металлургия өнеркәсібі үшін тасымалдау еді. 1830-1840 жылдар аралығында канал маңында Аберкраф, Клайдах, Пенвилт, Понтардаве, Йнисмеудви, Исталифера және Истрадгинлайс сияқты қалалар мен ауылдар пайда болды, олар сол жерлерде дамыған алғашқы өнеркәсіптердің негізінде құрылды. 1817 жылы Ффорест Фавр (ағылш. Great Forest of Brecon) қоршалып, егістікке бөлінді. Оның ауданы 159 км² болды және бастапқыда Норман лордтары аң аулау үшін пайдаланған корольдік меншік еді. Король 1812 жылы Наполеон соғыстарын қаржыландыру үшін оны сатуға шешім қабылдады, бірақ жалпы жерде мал жаюға құқығы бар жергілікті тұрғындар қарсылық көрсетті. Қоршау комиссиясының шығындарын жабу үшін 33 км² сатылды, ал 1819 жылы жалпы аумақтың шамамен үштен бірі сатылымға қойылды. Бұл жердің үштен екісін Джон Кристи атты лондондық кәсіпкер сатып алды. Кристи бұрыннан Пенвилттегі әктас карьерін дамытқан еді және сонда әктас пештерін салуға да шешім қабылдады. 1820 жылы ол Бреконға көшіп, Брекон Орман Трамвай жолын салды. Бұл желі ақырында 161 км-ден астам ұзындықтағы жолдардан тұрды, ол Сеннибридж және Ффорест Фавр фермаларын (Кристи әктас қолдану арқылы жерді жақсартуды жоспарлаған), Ффорест Фавр астындағы көмір өндіру және көміртезек дайындау орталықтарын, Пенвилттегі әктас пештерін, Истрадгинлайстағы темір зауытын және Суонси каналының доктарын байланыстырды. Жүйе толыққанша ол банкротқа ұшырады. Соңында келісімге қол жеткізілді, канал Суонсиде аяқталды, бірақ герцог Нант Ридифилиасттан Нант Фелинге дейін 2 км канал салды, онда ол жол ақысын алуға құқылы болды, бұл ақы канал компаниясының қалған бөлігі үшін алатын ақыдан аспауы керек еді. Герцогтың бөлігі Тревидфа каналы деп аталды, бірақ ол негізгі желінің бөлігі болды. Құрылысқа рұқсат беретін Парламент актісі 1794 жылдың 23 мамырында қабылданды, Суонси каналы компаниясы акциялар шығару арқылы 60 000 фунт стерлинг жинауға және қажет болған жағдайда тағы 30 000 фунт стерлинг жинауға құқылы болды. Оларға сондай-ақ каналдан 13 км қашықтықтағы кез келген жерге трамвай жолдарын және 6 км қашықтықтағы жерлерге канал тармақтарын салуға рұқсат берілді. Жаңа компания басқару комитетін сайлаудың орнына бес немесе одан көп акция иеленген барлық акционерлерді тағайындау және мердігерлерді тағайындаудың орнына тікелей еңбек күшін пайдалану арқылы канал салудың ерекше қадамын жасады. Чарльз Робертс жобаның инженері болды, оған Томас Шисби көмектесті. Суонсиден Годре'р Грейгке дейінгі каналдың бірінші бөлігі 1796 жылы ашылды, ал 27 км ұзындықтағы толық бөлігі 1798 жылдың қазанына дейін аяқталды. Азаматтық инженерлік жұмыстарға 36 шлюз және бес акведук кірді, олар Клайдах, Понтардаве, Йнисмеудви, Исталифера және Квмгиддте Таве өзенінің негізгі салалары арқылы каналды өткізді. Негізгі бөлімдегі шлюздердің ұзындығы 20 метрге дейін болды, бірақ герцогтың бөліміндегілердің ұзындығы тек 65 фут (20 м) болды, бұл қайықтың максималды ұзындығын шектеді. Шлюздер каналды Суонсидегі теңіз деңгейінен Аберкрафқа дейін 114 метрге дейін көтерді. Соңында кеңейту салынбады, ал бұл бағыттар теміржолмен қызмет көрсетілді.

The canal was constructed to transport coal from the upper Swansea Valley to Swansea docks for export, or for use in the early metallurgical industries in the Lower Swansea Valley. The period 1830 1840 saw the development of towns and villages around the canal: Abercraf, Clydach, Penwyllt, Pontardawe, Ynysmeudwy, Ystalyfera and Ystradgynlais came into being as early industries developed at those locations. In 1817, Fforest Fawr (English: Great Forest of Brecon) was enclosed and divided into fields. It covered an area of 61.5 square miles (159 km2) and was owned by the Crown, having originally been used for hunting by Norman lords. The Crown decided to sell it in 1812 to help fund the Napoleonic Wars, but local people with rights to graze sheep and cattle on the common land objected. 12.6 square miles (33 km2) were sold to cover the cost of the Enclosure Commission, and around one third of the total area was offered for sale in 1819. Some two thirds of this land was bought by an industrialist and London businessman called John Christie. Christie had already developed a limestone quarry at Penwyllt, and decided to develop lime kilns there as well. In 1820 he moved to Brecon, and developed the Brecon Forest Tramroad. This network consisted eventually of over 100 mile (161 km) of tracks connecting the farms of Sennybridge and Fforest Fawr (where Christie wanted to improve the land through application of lime), with the charcoal burning centres and coal extraction below Fforest Fawr, with the lime kilns at Penwyllt and ironworks at Ystradgynlais, and the Swansea Canal dock for other industries downstream. Before he could complete the system, he went bankrupt. Ultimately, a compromise was reached, with the canal terminating in Swansea, but the Duke constructing 1.4 mile (2 km) of canal from Nant Rhydyfiliast to Nant Felin, on which he was allowed to charge tolls, which could not exceed the tolls charged by the canal company for use of the rest of the canal. The Duke's section was called the Trewyddfa Canal, but was part of the main line. An Act of Parliament authorising the construction was passed on 23 May 1794, and the Swansea Canal Company were empowered to raise £60,000 by issuing shares, and a further £30,000 if required. They were also authorised to build tramways to any places within 8 mile (13 km) of the canal, and canal branches to places within 4 mile (6 km). The new company took the unusual step of appointing all shareholders who held five or more shares to a steering committee, rather than electing a management committee, and of building the canal using direct labour, rather than appointing contractors. Charles Roberts was the engineer in charge of the project, and was assisted by Thomas Sheasby. The first section of the canal from Swansea to Godre'r Graig was opened in 1796, and the whole length of 16.5 mile (27 km) was completed by October 1798. Civil engineering works included 36 locks and five aqueducts to carry the canal across major tributaries of the River Tawe, at Clydach, Pontardawe, Ynysmeudwy, Ystalyfera, and Cwmgiedd. The locks on the main section were , but those on the Duke's section were only 65 feet (20 m) long, and this restricted the maximum length of boats. The locks raised the canal from near sea level at Swansea through 373 feet (114 m) to reach Abercraf. Ultimately the extension was not built, and the routes were soon served by railways instead.

Операциялар

Қайықтардың ұзындығы 20 метр (65 фут), ені 2 метр (7 фут) болып, толық жүктелгенде 22 тонна жүк тасыды. Бұл каналға салынған соңғы тар қайық 1918 жылы Годре'р Грейг кеме жасаушылығында "Грейс Дарлинг" аталды. Каналдың ашылуы аңғар бойындағы өнеркәсіптік белсенділіктің өсуіне әкелді, бірнеше өндіріс компаниялары оның жағасында өндіріс орындарын құрды. 1804 жылы 54 235 тонна көмір және шлак тасымалданды, ал пайда 3 пайыздық дивиденд төлеуге жеткілікті болды. 1860 жылы бұл көрсеткіш 13 800 фунт стерлингке және 18 пайызға жетті. Тасымал көлемі туралы деректер аз, бірақ Суонси доктерінен тасылған көмір мен шлак мөлшеріне негізделген есептер 1839 жылы шамамен 386 000 тоннаны көрсетіп тұр. Суонсидегі портовый инфрақұрылым 1852 жылы Тау өзені шығысқа қарай жаңа арнаға бұрылғанда жаңартылды. Алғашқы арна, соның ішінде транзит кемежайлары, жүзбелі портқа айналды. Канал қайықтарына Солтүстік доктың үстіндегі жартылай тасқын алабына тікелей қол жеткізу үшін шлюз салынды, сондай-ақ жаңа портың жиегі бойымен каналдың ілмегі құрылды.

Құлдырау

1830 жылы Тау өзені бойында темір жол салу туралы алғашқы ұсыныстар жасалды. 1845 жылы Канал компаниясы каналды Уэльс Мидленд темір жолына жылына 4,264 фунт стерлингке жалға беруге келісім білдірді, бірақ жоба сәтсіз аяқталды. 1864 жылы каналды Ниат және Брекон темір жолына жылына 9,000 фунт стерлингке жалға берудің тағы бір жоспары да құлдырады. 1860 жылдар канал үшін қиын кезең болды, себебі болат өнеркәсібі темір өнеркәсібін біртіндеп ығыстырып, темір зауыттары қысқартылды немесе жабылды. 1871 жылы компания Ұлы Батыс темір жолына жүгінді және Суонси каналы үшін 107,666 фунт стерлинг, ал Бофорт герцогының Тревидфа каналы үшін 40,000 фунт стерлинг бағасын келісті. Сату 1873 жылдың 31 қаңтарында өтті. Оны құлдыратудың орнына, Ұлы Батыс темір жолы каналды жақсы басқарды және ол 1895 жылға дейін пайдалы болды, бірақ 1898 мен 1902 жылдар аралығында қалпына келді. Канал арқылы тасымалданған көмірдің көлемі өте жоғары болды, мысалы, 1888 жылы Суонсиге 385,000 тонна көмір тасымалданды. Суонси каналы арқылы соңғы тауар 1931 жылы Клайдахтан Суонсиге тасымалданған көмір болды. Осы күннен бастап каналда қайықтар техникалық жұмыстар үшін ғана жүріп тұрды, ал жылқымен тартылған қайықтар 1958 жылы Клайдахта соңғы рет тіркелді. Канал 1928 және 1931 жылдарғы Ұлы Батыс темір жолы актілерінен бастап парламент актілерінің бірнеше шарттары бойынша біртіндеп тоқтатылды. 1947 жылы канал мемлекеттік меншікке беріліп, Британдық көлік комиссиясының құрамына кірді, ал оның 1949 және 1957 жылдарғы актілері одан әрі жабылуға әкелді. Қалған бөлігі 1962 жылғы Британдық көлік комиссиясы актісінің шарттары бойынша жабылды, осымен каналдың басқаруы Британдық су жолдарына өтті, олар су жолы мен оның құрылыстарын күтіп ұстауға жауапты болды. Қазіргі уақытта каналды қазу және Суонси аңғарының бойында кең таралған жапондық түйіндес өсімдіктерді жою жұмыстары жүргізілуде. Канал су құстары мен шабақтар үшін маңызды орта болып табылады. Жергілікті жастар көбінесе каналдың жағалауында балық аулауға шығып, шабақтарды аулайды. 1981 жылы Суонси канал қоғамы құрылды және каналдың қалған бөліктерін қалпына келтіру үшін жұмыс істеп келеді. Ол каналдың физикалық ортасын жақсартуға көп үлес қосты және 35 миль (56 км) қашықтықтық круиздік маршрутты әзірлеуді ұсынды. 1998 жылдың 23 қазанында, қатты жаңбырдан кейін, каналдағы су деңгейі көтеріліп, Понтардауда жолға және жартасқа асып төгілді. Ағын жағаны құлдыратып, су тасқынына себеп болды. Отыз үй, бірнеше өнеркәсіптік объектілер мен қала орталығындағы дүкендер зардап шекті, кейбір жерлерде су деңгейі 1 метрге жетті. 2019 жылдың басында канал Уэльс үкіметінің Ауылдық даму бағдарламасынан 320,000 фунт стерлинг көлемінде грант алды. Грант Клайдахтағы Требаностан Код Гвилим паркіне дейінгі шамамен 2 км каналды қазуға жұмсалды. Бұл бөлігі каноэ жалдау бизнесі үшін қолданылып келген, бірақ қосымша тереңдік оны саяхаттық қайықтар мен жол қайықтары үшін де пайдалануға мүмкіндік береді. Glandwr Cymru 2019 жылдың күзінде басталатын қазу жұмыстарын ұйымдастыруға жауапты болды. Сондай-ақ, грант канал бойындағы бірқатар құрылыстарды сақтауға жұмсалады, бұл каналды мұра, туризм және демалыс орны ретінде таныстыруға бағытталған он жылдық жоспардың бірінші кезеңі болып табылады.

The first suggestions that a railway should be constructed along the Tawe Valley, which would be in direct competition to the canal, were made in 1830. More serious railway proposals were made in 1845, when the Canal Company agreed to lease the canal to the Welsh Midland Railway for £4,264 per year, but the scheme foundered. Another scheme to lease the canal to the Neath and Brecon Railway for £9,000 per year in 1864 also foundered. The 1860s were a hard time for the canal, as the steel industry gradually replaced the iron industry, and ironworks contracted or closed. In 1871, the Company approached the Great Western Railway, and negotiated a price of £107,666 for the main Swansea Canal, and £40,000 for the Duke of Beaufort's Trewyddfa Canal. The sale took place on 31 January 1873. Rather than run it down, the Great Western Railway ran the canal well, and it remained profitable until 1895, when losses were first reported, though it recovered a little between 1898 and 1902. The tonnage of coal carried on the canal was very high, with 385,000 tons transported down the canal to Swansea in 1888 alone. The last commercial cargo carried on the Swansea Canal was in 1931, when coal was conveyed from Clydach to Swansea. Boats continued to operate on the canal after that date but only for maintenance work, with horse drawn boats last recorded at Clydach in 1958. The canal was gradually abandoned, under the terms of a series of Acts of Parliament, starting with the Great Western Railway Acts of 1928 and 1931. The canal was nationalised in 1947 and became part of the British Transport Commission, whose Acts of 1949 and 1957 brought further closures. The remainder was closed under the terms of the British Transport Commission Act of 1962, when control of the canal passed to British Waterways, who remained responsible for the maintenance of the waterway and its structures

The canal empties from an aqueduct into the Lower Clydach River at the point where it joins the River Tawe. A project is underway to dredge the canal and to remove the Japanese knotweed that grows extensively around the Swansea Valley. The canal is an important habitat for water birds and for eels. Local youngsters from Clydach often set up fishing off the banks of the canal to catch the eels. In 1981, the Swansea Canal Society was formed, and have been working towards restoration of the remaining sections of the canal. It has done much to improve the physical environment of the canal, and have proposed the development of a 35 mile (56 km) cruising route

On 23 October 1998, after heavy rainfall, water levels in the canal rose, and at Pontardawe, spilled over the towpath and down an embankment. The flow caused the bank to fail, and the breach caused extensive flooding. Thirty houses, some industrial units and town centre shops were affected, with the water up to 4 feet (1 m) deep in places. In early 2019, the canal received a grant of £320,000 from the Welsh Government's Rural Development programme. The grant was to fund the dredging of around 1 mile (2 km) of the canal from Trebanos to Coed Gwilym Park in Clydach. This section was already used by a canoe hire business, but the extra depth would allow it to be used by a trip boat, and as a destination for trail boats. Glandwr Cymru was responsible for organising the dredging, with work due to start in the autumn of 2019. Conservation of a number of the structures along the canal would also be funded by the grant, which marks the first stage of a ten year plan to market the canal as a heritage, visitor and leisure destination.

Солтүстік бөлімі

Суонси каналының жоғарғы нүктесі Аберкрафтың батысында, Тау өзенінің «S» иіліміне жақын орналасқан үлкен алаң болды. Жанында темір зауыты болды, ал екі трамвай оны солтүстік-шығыстағы Крибарт төбесіндегі әктас кеніштерімен байланыстырды. Төбеге жақын 33 ірі кеніш және көптеген кішкентай кеніштер болды, оларға 17 шақырымдық трамвай желілері қызмет көрсетті. Деңгейлердегі айырмашылықтар 18 еңіс жазықтықтарымен шешілді, олар 1794 жылы канал ашылғаннан бастап 1890 жылдарға дейін, кеніштер тоқтатылғанға дейін әртүрлі уақытта салынды. 1820 жылдары Джон Кристи салған басты желіде төрт тізбектелген еңіс болды. Алғашқы трамвайлар 2 фут 3 дюймдік өлшемде салынды, бірақ кейіннен 3 фут 6 дюймге ауыстырылды. Rheola Arms паби бассейн мен өзеннің арасында орналасқан, ал Lamb and Flag тавернасы өзеннің оңтүстік жағалауында, көпірдің арғы жағында орналасқан. Канал оңтүстік-батысқа қарай бағытталды, Инис-Байдафаудағы екі Cae'r Bont шлюзінен өтті. Екінші шлюздің жанында кірпіш зауыты, бірнеше ағаш кесу шұңқырлары және әктас пеші болды, сондай-ақ 1825 жылы Кристи салған док және құрғақ док болды. Доктан трамвай өзеннен өтіп, үш еңіс жазықтығы арқылы Mynydd y Drum-ға көтерілді. Оның кейбір бөліктері бастапқыда Gwaunclawdd Colliery трамвай жолы болды, және Mynydd y Drum-ның көп бөлігі ашық карьерлермен алынып тасталса да, кеніш кіреберісі сақталған. Қазіргі A4067 тас жолы канал бойымен бассейннен бірінші шлюзден кейін өтеді, содан кейін оңтүстікке бұрылып өзеннен өтеді. 1904 жылы Pant mawr Colliery трамвай жолы каналдың батыс жағалауымен жүріп, төменгі шлюздің басына жетіп, Мидленд темір жолының Ynyscedwyn тармағынан темір жолға қосылды. Батысқа қарай Pen y Gorof-та тағы екі шлюз болды. Ynyscedwyn тармағы төменгі жақтағы Ynyscedwyn Works тармағымен кездесіп, оның соңғы бөлігінен өтті. 1898 жылы оның орнында қалайы табақ зауыты болды, оған өзеннің арғы жағындағы темір жолға жалғастыратын сайдинг қызмет көрсетті. Ynysmeudwy жоғарғы және төменгі шлюздері көпірдің астында орналасқан. 1878 жылы төменгі шлюзден Cwm nant du Collieries-ті патенттік отын зауытына жалғастыратын темір жол өтті, өзеннен темір жол желісіне қосылды. 1898 жылы кеніштер тоқтап қалды, және темір жолдың қысқа бөлігі ғана қалды, өйткені шлюз және өзен арқылы байланыс алынып тасталды. Содан кейін каналдың басты желісінен өзен жағалауына бұрылыс жасалды, соңында док болды. Трамвай докты өзеннің оңтүстік жағалауындағы Waun y coed Colliery-мен байланыстырды, сондай-ақ оңтүстікке Cwm nant llwyd Colliery және солтүстік-шығысқа трамвай байланыстары болды. Кеңес депосы жабылды, ал жол шлюздің үстіндегі учаске арқылы қайта жаңартылды. Суға толтырылған бөлік 2023 жылдың соңында қайта ашылды, онда жергілікті депутат Тония Антониацци жұмыстың аяқталуын ресми түрде белгілеу үшін арқанды кесіп тастады. Салтанатты шараға «Канал және өзендер тресті» Уэльс және Оңтүстік-Батыс бөлімінің директоры Марк Эванс және Джон Эванстың ұлы қатысты. Жобаға 220 000 фунт стерлинг Уэльс үкіметінің «Бриллиант Базикс» қорынан қаржыландырылды, ол туризмге пайда әкелетін шағын жобаларды қаржыландыруға қолданылады. Клайдхқа дейінгі бастапқы маршрутты қалпына келтіру мүмкін емес, бірақ Суонси шығанағы арқылы бөгет салынғаннан кейін өзендегі су деңгейі судың барлық күйлерінде сақталады, сондықтан оны Лансамлетке жету үшін пайдалануға болады, одан кейін Фендрод өзенін үлкен көлге жету үшін арнаға салуға болады. Көл Тау өзенінің шығысында орналасқан, одан кейін 5 шақырым жаңа канал және Тау өзенінің үстінен су құбыры қажет болады, ол бастапқы каналдың қалдықтарымен байланыстыруға мүмкіндік береді.

The upper terminus of the Swansea Canal was a large basin situated to the west of Aber craf, close to an 'S' bend in the River Tawe. There was an iron works nearby, and two tramways linked it to limestone quarries near the summit of Cribarth, a hill to the north east. There were 33 large quarries near the summit, and many smaller ones, which were served by 10.5 mile (17 km) of tramways. Differences in level were handled by 18 inclined planes, built at various times between 1794, when the canal opened, and the 1890s, when quarrying ceased. The main line built by John Christie in the 1820s included four consecutive inclines. Early tramways were built to a gauge of 2ft3in, but this was later superseded by 3ft6in. The Rheola Arms public house was sandwiched between the basin and the river, and the Lamb and Flag Inn was located on the south bank of the river, just across a bridge. The canal headed south west, to pass through the two Cae'r Bont Locks at Ynys bydafau. There was a brickworks, some saw pits, and a lime kiln by the second lock, as well as a dock and dry dock, built by Christie in 1825. From the dock, a tramway crossed the river and ascended to Mynydd y Drum by three inclined planes. Parts of it were originally the Gwaunclawdd Colliery tramroad, and although much of Mynydd y Drum has been stripped away by opencast mining, the entrance to the colliery survives. The modern A4067 road runs along the canal from the basin to just after the first lock, and then veers southwards to cross the river. By 1904, a tramway from the Pant mawr Colliery ran along the western bank of the canal, and crossed the head of the lower lock to reach railway sidings from the Ynyscedwyn Branch of the Midland Railway. There were two more locks further to the west at Pen y Gorof. The Ynyscedwyn Branch met the Ynyscedwyn Works Branch near the lower one, and crossed over its tail. By 1898, its site was occupied by a tinplate works, which was served by a siding connecting to a railway on the far side of the river. Ynysmeudwy Upper and Lower Locks are below the bridge. By 1878, the lower lock was crossed by a railway connecting the Cwm nant du Collieries to a Patent Fuel Works, by the lock, and continuing over the river to join the railway line. The collieries were disused by 1898, and only a short section of the railway line remained, as the link over the lock and river had been removed. Next came a branch from the main line of the canal to the side of the river, with a dock at the end. A tramway connected the dock to the Waun y coed Colliery on the south bank of the river, and there were tramway connections to the Cwm nant llwyd Colliery to the south and another to the north east. The council depot has since been closed, and the towpath was reinstated through the site. The infilled section above the lock was reopened in late 2023, when the local MP Tonia Antoniazzi cut a rope to formally mark the completion of the work. Mark Evans, the director of the Canal and River Trust's Wales and South West division, and the son of John Evans, was also present at the ceremony. Funding of £220,000 for the project came from the Welsh Government's Brilliant Basics fund, which is used to finance small scale projects that will benefit tourism. Restoration of the original route to Clydach would not be possible, but since the construction of a barrage across Swansea Bay, water levels in the river are maintained at all states of the tide, and so it could be used to reach Llansamlet, from where the Fendrod River could be canalised to reach a large lake. The lake is to the east of the River Tawe, and from it, some 3 mile (5 km) of new canal and an aqueduct over the Tawe would be required to link up with the remains of the original canal.