Кіріспе

III ғасырдағы шіркеу ережесі, Гипполиттің еңбегі
III ғасырдағы христиан мәтіні
«Апостольдық дәстүр» (немесе «Египет шіркеу ережесі») – ежелгі шіркеу ережелері жанрына жататын ерте христиан трактаты. Ол «үшінші ғасырдағы шіркеу өмірі мен діни рәсімдері туралы ақпараттың құнды көзі» ретінде сипатталған. XIX ғасырда қайта жаңғырылған бұл мәтін «Египет шіркеу ережесі» деп аталды. ХХ ғасырдың бірінші жартысында бұл мәтін Римнің Гипполит жазған деп саналған, жоғалған «Апостольдық дәстүрмен» теңестірілді. Осы авторлыққа байланысты және мәтіннің ерте болуына байланысты «Апостольдық дәстүр» көптеген танымал христиан дін өкілдерінің діни рәсімдер реформасында маңызды рөл атқарды. Мәтіннің Гипполитке жатқызылуы соңғы зерттеулерде әлі де талқыланып келеді. Егер «Апостольдық дәстүр» Римнің Гипполиттің еңбегі болса, онда ол 235 жылға дейін (Гипполит шейіт болған жыл) жазылған болар және оның бастауы Римде болар еді; Брент және Стюарт сияқты ғалымдар авторлық туралы пікірталастарда осы күнді қорғады. Бұл пікірге қарсы кейбір ғалымдар (Бредшоутің 375-400 жылдар аралығында жиналып, құрастырылғанын қараңыз, мүмкін Мысырда немесе тіпті Сирияда. Басқа ғалымдар «Апостольдық дәстүр» ешқашан өткізілмеген діни рәсімді бейнелейді деп санайды.

Қолжазбалар мен көздер

Мәтін 5 ғасырдың соңында табылған, Верона палимпсесті деп аталатын латын қолжазбасында кездеседі, онда ол жинақтың үшінші туындысы болып табылады. Грек тілінен тікелей аударылған, одан да ертерек ефиоп нұсқасы 1999 жылы Эфиопияда 13-шы ғасырға, немесе одан да ертерекке жататын қолжазбада, синодтық материалдар жинағында, "Аксумит жинағы" деп белгілі жинақта табылған. Бұл нұсқа толық сақталған, бірақ ол 43-тараудың соңына Дидахе мен Дидаскалиядан алынған таңдалған қосымша материалды қосады. Аксумит жинағындағы мәтінде 4-тараудағы Апостолдық дәстүрдің анафорасы жоқ. Грек тіліндегі түпнұсқа мәтіннің 36-тарауы 1975 жылы әкелер сөздерінен құралған фрагменттер жинағының бір бөлігі ретінде анықталды.

Баспалар мен басылымдар

Алғашқы толыққанды сындық басылымдар 1937 жылы Грегори Дикс жасаған, ал 1946 жылы Б. Ботте жасаған еді.

Мазмұны

Апостолдық дәстүр, басқа шіркеулік тәртіптер сияқты, моральдық мінез-құлық, діни қызметтер және шіркеу ұйымы мәселелері бойынша беделді "апостолдық" талаптарды ұсынуға бағытталған. Оны алғысөз (1-тарау) және үш негізгі бөлімге бөлуге болады.