Румыния аристократы және Франция әдебиеті: Елена Вăкăреску өмірі мен қызметі

Кіріспе

Елена Вакареску немесе Хелен Вакареско (21 қыркүйек 1864, Бухарест – 17 ақпан 1947, Париж) – румын-француз аристократы, жазушы, Француз академиясының екі дүркін лауреаты.

Өмір

Әкесі Иоан Вăкăреску арқылы ол Валахия боярларының (Вăкăреску отбасы) ұзын әулетінен тараған, соның ішінде алғашқы румын грамматикасын жазған ақын Иенăкицă Вăкăреску. Ол сондай-ақ румын ақыны Янқу Вăкăрескудың немересі болды. Анасы Евфросина Фалкоиану арқылы ол Михаил Батыр заманында танымал болған Фалкоиану әулетінен шыққан. Ол жастығының көп бөлігін Тырговиштедегі Вăкăреску мүлігінде өткізді. Елена ағылшын әдебиетімен алғаш рет ағылшын гувернанткасы мисс Аллан арқылы танысты. Ол сондай-ақ Парижде француз әдебиетін оқыды, онда Виктор Гюгомен танысты, кейіннен ол естеліктерінде айтқан. Ол философия, эстетика және тарих курстарына қатысып, сондай-ақ Сулли Пруддомның жетекшілігімен поэзияны оқыды. Оның ерте өміріне әсер еткен тағы бір фактор – Румынияны да қамтыған 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы; ол Осман империясынан тәуелсіздігін жариялап, Ресей империясының лагеріне қосылды. Еленаның әкесі соғыста қатысты; осы тәжірибе оның 1886 жылы жарық көрген алғашқы кітабына әсер етті. Оның өмірін өзгертетін кездесу – Румыния королевасы Элизабет Видпен болған кездесу. 1888 жылы король Кароль I-нің әйелі оны сарайға шақырды. Вăкăрескудың әдеби жетістіктеріне қызыққан Элизабет ақынның өзіне де қызығушылық танытты. 1874 жылы жалғыз қызы қайтыс болғаннан кейін Элизабет аналық сезімін Еленаға аударды. 1889 жылы Румыния тағына мұрагердің болмауы Карольды өзінің жүрегіне жақын немере інісі Фердинанд Гогенцоллерн-Зигмарингенді қабылдауға мәжбүр етті, ол жаңа елде жалғыздықтан Еленаға жақын болды, оған ғашық болды және үйленуге ниет білдірді. Алайда, 1866 жылғы Румыния Конституциясына сәйкес, таққа мұрагер румыниялықпен некеге тұруға құқығы жоқ еді. Осы оқиғаның салдарынан романтиканы қолдаған Элизабет екі жылға Нойвидке жер аударылды, Елена өмір бойына Парижге жер аударылды, ал Фердинанд жаңа келін іздеуге жіберілді, ол Эдинбургтың Мариясынан тапты. Вăкăреску 1921-1924 жылдары Ұлттар Лигасының орынбасар делегаты болды. Ол 1925-1926 жылдары тұрақты делегат болды. Ол 1926 жылдан 1938 жылға дейін Ұлттар Лигасының орынбасар делегаты болды. Ұлттар Лигасы тарихында елші (тұрақты делегат) дәрежесімен қызмет еткен жалғыз әйел ол болды. 1925 жылы ол Румын академиясының мүшесі болып қабылданды. Ол француз тіліне Михай Эминеску, Лучиан Блага, Октавиан Гога, Джордж Топирчану, Иоан Минулеску және Иоан Винеа сияқты румын ақындарының шығармаларын аударды. Өлер алдында Вăкăреску Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Париж бейбітшілік конференциясына Георге Тэтэреску басқарған румын делегациясының құрамында болды. Ол Бухаресттегі Беллу зиратындағы Вăкăреску отбасылық мазасында жерленген.

Through her father, Ioan Văcărescu, she descended from a long line of boyars of Wallachia (the Văcărescu family), including Ienăchiță Văcărescu, the poet who wrote the first Romanian grammar. She was also a granddaughter of Romanian poet Iancu Văcărescu. Through her mother, Eufrosina Fălcoianu, she descended from the Fălcoianu family, a prominent clan in the times of Prince Michael the Brave. She spent most of her youth on the Văcărescu estate near Târgoviște. Elena first got acquainted with the English literature through her English governess, Miss Allan. She also studied French literature in Paris, where she met Victor Hugo, whom she later mentioned in her memoirs. She attended courses of philosophy, aesthetics and history and also studied poetry under the guidance of Sully Prudhomme. Another influence on her early life was the Russo Turkish War, 1877 1878, which also involved Romania; it declared independence from the Ottoman Empire and joined the camp of Imperial Russia. Elena's father fought in the war; the experience influenced her first book, which was published in 1886. The meeting that changed her life was that with Elisabeth of Wied, Queen of Romania. The wife of King Carol I, she invited her to the palace in 1888. Interested in Văcărescu's literary achievements, Elisabeth became much more interested in the person of the poet. Having not yet recovered from the death of her only daughter in 1874, Elisabeth transferred all her maternal love to Elena. In 1889, the lack of heirs to the Romanian throne made Carol adopt his nephew Ferdinand of Hohenzollern Sigmaringen, whose loneliness in a strange country made him close to Elena, fall in love with her, and eventually express the desire to marry her. However, according to the 1866 Constitution of Romania, the heir to the throne was not allowed to marry a Romanian. The result of the affair was that Elisabeth, who had encouraged the romance, was exiled to Neuwied for two years, Elena was exiled to Paris for life, and Ferdinand was sent off in search of a new bride, which he eventually found in Marie of Edinburgh. Văcărescu was the Substitute Delegate to the League of Nations from 1921 to 1924. She was a permanent delegate from 1925 to 1926. She was again a Substitute Delegate to the League of Nations from 1926 to 1938. She was the only woman to serve with the rank of ambassador (permanent delegate) in the history of the League of Nations. In 1925, she was welcomed as a member of the Romanian Academy. She translated into French, works of Romanian poets such as Mihai Eminescu, Lucian Blaga, Octavian Goga, George Topîrceanu, Ion Minulescu and Ion Vinea. Just before her death, Văcărescu was a member of the Romanian delegation, headed by Gheorghe Tătărescu, to the Paris Peace Conference, after World War II. She is interred in the Văcărescu family crypt in the Bellu cemetery, in Bucharest.