Кіріспе

Адам (англ. The Man) – Ирвинг Уоллес жазған 1964 жылғы роман. Ол АҚШ президенті қызметіне қара терілі адам сайланғанда АҚШ қоғамында туындайтын әлеуметтік-саяси салдарды болжамды түрде зерттейді. Романның атауы сол кездегі – 50-ші, 60-шы, 70-ші жылдардағы – американдық сленгтік тілден, "The Man" деген сөзден алынған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Адам" кітабы АҚШ Конституциясының 25-ші түзетуі қабылдаудан бұрын жазылған. Онда вице-президенттік лауазымының иесінің қайтысынан бос орын туындайтын саяси жағдай бейнеленеді. Президент пен Палата спикері Германияда болған кезде қазақы оқиғаға ұшырайды; Президент қаза табады, ал Палата спикері кейін операция кезінде көз жұмады. Осыдан кейін Президенттік лауазымы Сенаттың уақытша төрағасы Дуглас Дилманға өтеді, ол бұрын осы лауазымға нәсіліне деген құрметтің нәтижесінде сайланған афроамерикалық. Дилманның президенттігіне ақ нәсілшілдер, афроамерикалық саяси белсенділер және оған жасалған қастандық әрекеттері қарсы шығады. Кейіннен ол АҚШ Мемлекеттік хатшысын қызметтен босатуы үшін негіссіз айыптамалармен импичментке тартылады. Оның "ақ адам ретінде өтетін" балаларының бірі мазақталады және қудаланады. Кітаптың соңында басты кейіпкер президенттік кезеңінде көптеген қиындықтарды шешіп, белгілі бір деңгейде танымалдыққа ие болғанымен, қайта сайлануға түсуді жоспарламайды.

Қазіргі тарихқа, географияға және ғылымға сілтеме жасау

Президент Дуглас Дилманның импичмент процесі президент Эндрю Джонсонның ісімен тығыз байланысты (сол кезде бұл 1998 жылы Билл Клинтоннан және 2019 және 2021 жылдары Дональд Трамптан бұрын айыптама сатысына жеткен жалғыз президенттік импичмент процесі еді). Кітап азаматтық құқықтар қозғалысы өрбу кезеңінде және афроамерикандықтардың теңдігі мәселесі американдық күн тәртібінде маңызды орын алғанда жазылды. Сол уақытта, Барак Обама президенттікке сайланғанға дейін шамамен елу жыл бұрын, Уоллес афроамерикандықтың кандидат болуына және АҚШ азаматтарымен сайлануына сенбегенін көрсетті; керісінше, ол алғашқы афроамерикандық президенттің өте сирек кездесетін жағдайлардың салдарынан билікке келгенін айтты.

Коммерциялық қабылдау

"Адам" романы үлкен коммерциялық сәттілікке ие болды: ол 38 апта бойы (Нью-Йорк Таймс-тың ең сатылымды кітаптар тізімінде 2-орынға дейін көтерілді). Ол жылдың ең көп сатылған бесінші романы атанды.

Фильмге бейімделу

1972 жылы роман Род Серлингтің саяси драма сценарийіне бейімделді, оны Джозеф Сарджент түсірді және Джеймс Эрл Джонс президент Дуглас Дилман рөлінде ойнады.