Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Lagopus) – құстар туысы. Лагопус – қауырсындылар (грусть) қосымша туысының кіші туысы, көбінесе сайрақ деп аталады (/t//ɑːr//m//ᵻ//g//ən//z/). Туысқа көптеген сипатталған түршелері бар үш тірі түрі кіреді, олардың барлығы тундрада немесе суық жоталы аймақтарда өмір етеді.
Genus of birds
Lagopus is a small genus of birds in the grouse subfamily commonly known as ptarmigans ('/t//ɑːr//m//ᵻ//g//ən//z/). The genus contains three living species with numerous described subspecies, all living in tundra or cold upland areas.
Таксономия және этимология
Лагопус туысын француз зоологы Матурин Жак Бриссон 1760 жылы саз өрмегі (Lagopus lagopus) түрін типтік түр ретінде енгізді. Лагопус атауы ежелгі грек тілінен алынған, лагос (λαγος) – «қоян», + pous (πους) – «аяқ» деген сөздерінен құралған, бұл осы суыққа бейімделген топтың (мысалы, қар барысы) қауырсынды аяқтары мен саусақтарына сілтеме жасайды. Мута және леукура деген түрлік атаулар ұзақ уақыт бойы mutus және leucurus деп қате жазылып келді, Лагопус атауының соңы еркек туындысын білдіреді деген жаңылыс пікірге байланысты. Алайда, ежелгі грек тіліндегі λαγωπους сөзі әйел туындысына жататындықтан және түрлік атау осыған сәйкес келуі керек, сондықтан мута және леукура атаулары дұрыс. «Ptarmigan» ағылшынша атауы шотландтық гэль тіліндегі tarmachan ([]) сөзінен шыққан, ол құстың бақа сияқты дауысын білдіреді. «П» әрпі грек тіліндегі πτερόν (pterón) – «қанат» сөзімен байланысты деген қате түсінік нәтижесінде қосылды.
The genus Lagopus was introduced by the French zoologist Mathurin Jacques Brisson in 1760 with the willow ptarmigan (Lagopus lagopus) as the type species. The genus name Lagopus is derived from Ancient Greek lagos (λαγος), meaning "hare, rabbit", + pous (πους), "foot", in reference to the feathered feet and toes typical of this cold adapted group (such as the snowshoe hare). The specific epithets muta and leucura were for a long time misspelt mutus and leucurus, in the erroneous belief that the ending of Lagopus denotes masculine gender. However, as the Ancient Greek term λαγωπους is of feminine gender, and the specific epithet has to agree with that, the feminine muta and leucura are correct. The English name ptarmigan comes from the Scottish Gaelic name for the bird, tarmachan ([]), meaning “croaker”, which refers to the bird’s frog like call. The p was added due to a mistaken belief in a Greek origin, as if the word were related to the Greek word πτερόν (pterón), 'wing'.
Сипаттама
Үш түрі де суық аймақтардың қоныс аудармайтын мамандары. Саздықтар – полярлық-солтүстік орманның кең таралған түрі, аққұйрықты птармиган – Солтүстік Американың альпілік құсы, ал таулық птармиган Еуразия мен Солтүстік Американың Арктика және таулы жерлерінде көбейеді. Қызыл қасқыр (саздықтың бір түрі) ерекшелігін қоспағанда, қалғандарының барлығының қысқы қауырсыны ақ болып келеді, бұл оларға қарлы фонға үйлесуге көмектеседі. Тіпті олардың қанат қауырсындары да ақ, ал мұндай қауырсындар көбінесе құстарда (тіпті Бали минасы сияқты ақ түсті құстарда да) қара болады, себебі меланин оларды берік етеді және ұшу қабілетін жақсартады. Лагопус птармигандарының аңшылардан қашу үшін көрінбеу артық екенін, ұшып кетуден гөрі оңайырақ тапқан. Бұл – шыдамды шөпқоректі құстар, бірақ жас құстар да жәндіктермен қоректенеді. Саздықтың барлық түрінде, саздықтың өзінен басқа, аналықтары ұя салу және балапандарды күтуге жауапты, бұл ойын құстарында кең таралған.
The three species are all sedentary specialists of cold regions. Willow ptarmigan is a circumpolar boreal forest species, white tailed ptarmigan is a North American alpine bird, and rock ptarmigan breeds in both Arctic and mountain habitats across Eurasia and North America. With the exception of the red grouse (a subspecies of willow ptarmigan), all have a white winter plumage that helps them blend into the snowy background. Even their remiges are white, while these feathers are black in almost all birds (even birds that are predominantly white, such as the Bali myna) because melanin makes them more resilient and thus improves flight performance. The Lagopus grouse apparently found it easier to escape predators by not being seen than by flying away. These are hardy vegetarian birds, but insects are also taken by the developing young. In all species except for the willow ptarmigan, the female takes all responsibility for nesting and caring for the chicks, as is typical with gamebirds.