"Аunt Phillis қабінесі: Оңтүстік өмірінің көрінісі"

Кіріспе

1852 жылы Мэри Хендерсон Истменнің «Томға қарсы» романы

Мэри Хендерсон Истменнің «Филис әпкесінің үйі; немесе, Оңтүстік өмірінің шындығы» – плантациялық көркем әдебиетке жататын роман, және ол американ әдебиетіндегі ең көп оқылатын «Томға қарсы» роман болып саналады. Ол 1852 жылы Филадельфиядағы Липпинкотт, Грамбо және компаниясы баспасынан Харриет Бичер Стоудың сол жылдың басында жарық көрген «Том ағаның үйі» романына жауап ретінде жарияланды. Романның 20 000–30 000 данасы сатылды, бұл Стоудың романынан әлдеқайда аз, бірақ бәрібір коммерциялық сәттілікке және бестселлерге айналды. Вирджиния штатының Уоррентон қаласындағы элиталық плантатор отбасында өскен Истмен плантация иелері мен құлдарын өзара құрметпен, мейірімділікпен және бақытты адамдар ретінде бейнелейді.

Шолу

1852 жылы жарық көрген «Филис әпкесінің үйі» Гарриет Бичер Стоудың сол жылдың басында жарық көрген құлдыққа қарсы романы «Том ағаның үйімен» салыстырулар мен қарама-қайшылықтарды қамтиды. Бұл роман антитеза болып табылады; Истмен Стоудың «Том ағаның үйі» романындағы плантация иелерінің басып алынған, наразы құлдарын қанауын бейнелеген жағдайға тікелей сілтеме жасайды. Ал Истмен өз романында құлдарына мейірімділікпен қараған ақ плантаторларды көрсетеді. Истмен құлдықтың табиғи институт екенін және өмір үшін қажетті екенін түсіндіру үшін «Том ағаның үйі» романынан бастап, әртүрлі көздерден цитаталар келтіреді. Бұл жанрдағы басқа романдар сияқты, онда шеберлер мен құлдар арасындағы көптеген диалогтар бар, онда ол «Оңтүстіктегі құлдардың бақытын, солтүстіктегі бос қаралар мен жұмысшы табының қажетті түрдегі азаптарымен салыстырғанда» көрсетеді, – деп атап көрсеткен ғалым Стивен Райлтон «Том ағаның үйі және американдық мәдениет» веб-сайтында.

Сюжет

Бұл оқиға Вирджиния штатындағы аты аталмаған шалғайдағы қалашықта өтеді, оны айналасындағы плантация иелері жиі аралайды. Қаланың экономикасы мақта плантацияларымен саудаға тікелей байланысты. Осыны түсінген плантация иелері, көршілес қалалардағылардың керісінше, құлдарын бейбіт ұстау және қаланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін оларға қатысты ыңғайлы саясат ұстанды. Оқиға барысында қаланың өзінде де, оның маңында да әртүрлі кейіпкерлер таныстырылады, бұл процестің қалай жүзеге асырылатынын және мұндай жағдайдың нәзік тепе-теңдігін көрсетеді.

Кейіпкерлер

Филис әпке – Вирджиниядағы мақта шаруашылығында тұратын 50 жасар құл. Ол ізгі, сабырлы және қадір-қасиетті, Нубия патшайымына теңеулі. Филис романның IX тарауына дейін көрінбейді. Бахус аға – Филистің күйеуі, құл. Ол мейірімді, қазір алкоголизм салдарынан рим құдайы Бахус есімімен аталады. Олардың Филлиспен үш баласы бар: ұлы Уильям және екі қызы – Лидия мен Эстер. Мистер Уэстон – мейірімді ағылшын-американдық шаруашылық иесі және Филис, Бахус және басқа да бірнеше құлдардың қожайыны, олардың барлығына құрметпен және мейіріммен қарайды. Ол ұзақ тарихы бар ағылшын феодалдарының ұрпағы. Ол шаруашылықта жесір қалған қарындасы Анна Уэстонмен және басқа да бірнеше туыстарымен бірге тұрады. Элис Уэстон – Мистер Уэстонның немересі, Мистер Уэстонның ұлы Артурға белгіленген, оларды туыс жұп етеді. Ол романның басты кейіпкерлерінің бірі, оның күйеу жігіті мен бәсекелес шаруашылық иесі арасындағы махаббаттың нысаны. Артур Уэстон – Элис күйеуі, роман оқиғалары кезінде Жаңа Англиядағы Йель колледжінде оқиды. Оңтүстік тамырлары болғандықтан, Артур Йельде оқып жүргенде бірнеше құлдыққа қарсылық көрсететін адамдармен кездеседі. Ол романның аболиционизмді жалпы сынға алушысы. Мисс Жанет / Жанет туысқан – Мистер Уэстонның ескі досы, ол онымен бірге шаруашылықта тұрады. Ол құл әйелдерге тігін, кесте және басқа да үй шаруаларын үйретеді. Ол сондай-ақ Элис үшін әжедей рөлде. Пегги әже – Гвинеядан келген, 90 жастағы, денсаулығы нашарлаған құл, жасының қадірлілігіне байланысты жұмыс істемейді. Ол Бахус пен Филисті қынжырлатады, өзінің үйінің ыңғайлылығынан басқа құлдарды мазақтайды. Ол XII тарауда Элис кенеттен суық тигенін мазақтап, Элис өлмек деп айтқаннан кейін қайтыс болады. Абель Джонсон – Йель колледжінде оқитын Артурдың досы. Абель құлдық мәселесіндегі дау-жанжалдарда бейтараптықты сақтап, делдалдыққа тырысады. Ол қайырымдылықпен айналысады және құлдыққа тікелей қарсы тұрмай, құлдарға көңіл жасайды. Капитан Уильям Мур – әйелі Эмми Мурмен бірге Жаңа Англияда тұратын армия капитаны. Капитан Мур – әскери шенеунік, ол Жаңа Англиядағы құлдықтан қашқандарды "құтқаруға" тырысқан, бірақ оларды өздерінің құлдарына айналдырған құлдыққа қарсылық көрсететін адамдардың тудырған алапатты басуға жақында тағайындалды. Осындай құлдардың бірі Сьюзан, құлдықтан құтқарылғаннан кейін Мурлардың қызметшісіне айналады. Романның басқа кейіпкерлеріне бірнеше шаруашылық иелері кіреді – Мистер Барбур (романда алғашқы болып көрінетін кейіпкер), Мистер Кент (құл иесіне айналған құлдыққа қарсылық көрсететін адам, "Шаруашылық иесінің солтүстік жарлысы" сияқты жағдай), Уолтер Ли (Элис махаббатына бәсекелес), Мистер Чэпман (қашпақ құл заңдарын сынаған) – және бірнеше құлдар, соның ішінде Марк, Джон, Нэнси (Уэстон шаруашылығынан) және Полли әже (Мурлардың бұрынғы құлы және қызметшісі).

Aunt Phillis – A 50 year old slave living on a Virginia cotton plantation. She is pious, temperant and proud, being likened to a Nubian queen. Phillis does not appear in the novel until Chapter IX. Uncle Bacchus – The sociable enslaved husband of Phillis. He is kindly, currently named after the Roman god Bacchus due to his alcoholism. He and Phillis have three children: a son William, and two daughters, Lydia and Esther. Mr. Weston – A kindly English American planter and the master of Phillis, Bacchus, and several other slaves, all of whom he treats with respect and kindness. He is a widower, descended from a long line of English feudal lords. He lives on the plantation with his widowed sister in law, Anna Weston, and several other members of his family. Alice Weston – Niece of Mr. Weston, who is betrothed to his son Arthur, making them a cousin couple. She is one of the main protagonists of the novel, in which she is the object of affections between her fiancé and a rival slaveholder. Arthur Weston – The fiancé of Alice, who is studying at Yale College in New England during events in the novel. Because of his Southern roots, Arthur is confronted by several abolitionists throughout his time at Yale. He is a spokesman in the novel for criticisms of abolitionism in general. Miss Janet / Cousin Janet – An elderly friend of Mr. Weston, who resides with him on the plantation. She acts as an instructor to the women slaves in the arts of sewing, embroidery, and other domestic tasks. She also acts as an aunt figure to Alice. Aunt Peggy – A senile, 90 year old slave from Guinea, who lives on the plantation without having to work, because of her age. She irritates Bacchus and Phillis, mocking the other slaves from the comfort of her cabin. She dies in Chapter XII, after mocking Alice's sudden chill and claiming that Alice would die. Abel Johnson – A friend of Arthur studying at Yale College. Abel acts as the middleman in the argument over slavery, preferring to remain neutral in most cases. He is shown to be something of a philanthropist, and displays some sympathy for slaves without attacking slavery outright. Captain William Moore – An army captain living in New England with his wife, Emmy Moore. Captain Moore is a military officer, who has recently been assigned to calm trouble in New England that has been brought about by abusive abolitionists "rescuing" runaway slaves, only to enslave them for their own ends. One such slave, Susan, eventually becomes a maid to the Moores after being rescued from abolitionist masters. Other characters in the novel include several planters – Mr. Barbour (the first character to appear in the novel), Mr. Kent (an abolitionist turned slaveholder, similar to the situation of The Planter's Northern Bride), Walter Lee (the rival for Alice's affections), Mr. Chapman (a critic of the fugitive slave laws) – and several slaves, including Mark, John, Nancy (of the Weston plantation) and Aunt Polly (an ex slave and servant of the Moores).

Қабылдау

Бүгінгі күні бұл роман көпке таныс болмаса да, «Томға қарсы» жанрындағы ең көп оқылатын туындылардың бірі болып табылады. Филис тәтесінің үйі 1852 жылы жарық көрген кезде 20 000-нан 30 000 данаға дейін сатылды. Роман 1853 жылы «Жоғарлар мен төмендер, немесе әрбір адамда жақсылық бар, ал ешкім толыққанды жақсы емес» романы шыққанға дейін «Томға қарсы» жанрындағы ең табысты коммерциялық туынды болды, ол жарық көрген алғашқы апталарында 8000 дана сатылды.

Жариялану тарихы

Филис әпкесінің үйі 1852 жылы жарық көрді – Том ағаның үйі кітап түрінде пайда болған жылмен бірге. Филадельфия қаласындағы Липпинкотт, Грамбо және компаниясы (немесе Дж. B. Lippincott & Co.) ірі баспа үйі ретінде, компания басқа да «Томға қарсы» романдарды шығарды, соның ішінде Марта Хейнс Батттың «Антифанатизм: Оңтүстік туралы әңгімесі» (1853). Филис әпкесінің үйінің кіріспесінде Истман құлдықты институт ретінде қолдайтынын айтып, Киелі кітаптан түрлі деректер келтірді. Оңтүстік штаттарының дін қызметкерлері жиі қолданған осы цитаталар Мэри Ховард Скулкрафттың «Қара қолғап: Оңтүстік Каролинадағы плантациялық өмір туралы әңгіме» атты тағы бір «Томға қарсы» романында қолданылды, ол төрт жылдан кейін, 1860 жылы жарық көрді. Филис әпкесінің христиан дініне келген құл ретінде қайтыс болуы кейінгі «Томға қарсы» романдарда жиі кездесетін клишеге айналды. Құлдардың дінге келгеннен кейін өлімін көрсететін басқа романдар: Бэйнард Раш Холлдың «Фрэнк Фрименнің шаштараз дүкені» (1852) және Дж. У. Пейдждің «Вирджиниядағы Робин аға, оның үйінде және Бостондағы Том Бетпейдж» (1853). Бұл клишенің Истманның романынан немесе Том ағаның «Том ағаның үйінде» өлімінен тарағаны әлі де талқылауда.