Африкалық Банту барабандары: дәстүрлер мен мағынасы

Кіріспе

Банту барабаны

Нгома (сондай-ақ энгома немесе нгома немесе ингома деп те аталады) – Африканың кейбір банту халықтары қолданатын музыкалық аспаптар. Нгома сөзі конго тіліндегі "барабан" деген сөзден шыққан. Банту халқы қоныстанған әртүрлі аймақтарда өздерінің аспаптарына қатысты әртүрлі дәстүрлер мен атаулар бар. Киконго тілінде "нгома" сөзі нақты билерді, әлеуметтік оқиғаларды және ырғақтарды білдіру үшін де қолданылады. Суахили тілінде "нгома" музыкасы музыканы, биді, барабандарды қоса алғанда аспаптарды және осылармен байланысты мәдени шараларды бірлескен мәдени практика ретінде сипаттау үшін пайдаланылады.

Ұлы көлдер мен Оңтүстік Африкадағы қолданысы

Ngoma барабаны Африканың Ұлы көлдер аймағында энгома деп аталады. Суахили тілінде, энгоманы айтудағы қиындықтарға байланысты, е дыбысы түсіріліп, ngoma сөзі пайда болды.

Банянкоре халықтары барабандарға үлкен құрмет көрсетеді, әсіресе Багиенданва басқаратын патша барабандарына. Ханзада патшалыққа талап ету үшін осы барабандарсыз қадам баспайды. Уганданың багандалары ngoma барабандарымен ерекше байланысқа ие, сондықтан көптеген адамдар осы барабан түрі олардың елінде пайда болған деп санайды. Баганда халқы Нгоманың балалары деп аталады. Ngoma қарым-қатынас және тойлау үшін қолданылады, сонымен қатар биліктің символы болып табылады. Ngoma әңгіме айту үшін де пайдаланылады. Ngoma барабандары екі жағынан сиыр терісімен қапталған ағаштан жасалады, бірақ туристерге арналған нұсқаларында зебра терісі де қолданылады. Әдетте, олар жеті барабаннан тұратын топтарда ойналады, әр барабанның өзіндік дауысы мен ансамбльдегі міндеті болады. Кемінде төрт барабаннан тұратын тағы бір танымал жиынтық бар. Әр барабан жеке тұлға ретінде қарастырылады, сондықтан олардың әрқайсысының жеке аты болады. Ең үлкен барабан бакисимба деп аталады және күшті бас дыбысын шығарады. Кейбіреулер оны "Бас барабан" деп те атайды. Эмпунья сәл кішкентайрақ және жоғарырақ бас дыбысын шығарады. Нанкаса – таяқтармен ойналатын және өте жоғары дыбыс беретін кішкентай барабан. Соңғысы, бірақ кем емес, енгалаби. Энгалаби түпнұсқа ngoma барабанына ең жақын, ол биік және цилиндрлі, жиынтықтағы басқа барабандардан өзгеше. Оның тек бір жағы ғана терімен жабылған. Басқа барабандардың барлығы жоғары және төмен жағынан сиыр терісімен және күрделі тоқу жүйесімен қапталған, ал енгалаби кішкентай ағаш тіректерімен бекітілген кесіртке терісімен жабылған. Бұл барабан ансамбльдегі ең жоғары дыбысты шығарады. Африканың ең танымал барабандарының ішінде джембе, дундун, бата және бугарабу бар. Мали халқының айтуынша, джембе сөзі "барлығы бейбітшілікпен жиналсын" дегенді білдіреді. Орталық және Оңтүстік Африкада ngoma рәсімдері емделуге көмектесу үшін қолданылады. Рәсімдерде ырғақты музыка мен би болады, бұл "стрессті азайтуға, әлеуметтік қолдауға, жақсы әлеуметтік мінез-құлықты қолдауға, психодинамикалық өсуге және плацебо әсеріне" әкелуі мүмкін. Ngoma көбінесе тайпаны біріктіру құралы ретінде, денсаулыққа немесе өмірге қатысты өзгерістерге көмектесу үшін және рухтармен байланыс құру үшін қолданылады. Ngoma барабаны Зимбабведе де қолданылады, негізінен дәстүрлі билер мен мерекелерде. Барлық барабандарды қолмен немесе таяқтармен ойнауға болады, тек Нанкаса барабаны екі таяқпен ойналады.

The Banyankore hold drums in high regard; especially the royal drums headed by Bagyendanwa, without which a prince never laid claim to kingship. The Baganda of Uganda have a special relationship with ngoma drums, so much so that it is thought by many people that theirs is the country where this type of drum actually originated. The Baganda are fondly thought of as the children of Ngoma. The ngoma is used for communication and celebration and is also a symbol of authority. Ngoma is also used for storytelling. The ngoma are made of wood, which is covered with cow skin pegged on both ends, although you’ll also find tourist versions of these drums covered with zebra skins. Typically, they are played in groups of seven drums, each drum having its own voice and function within the ensemble. Another popular configuration is made with at least four drums. Each of these drums are treated as individuals, thus they each have a specific name. The largest drum is known as bakisimba and makes a loud bass sound. Some call it the Master drum. The empuunya is a little smaller and also produces a higher pitched bass sound. The Nankasa is a small drum played with sticks and produces a very high pitched sound. Last, but not least is the engalabi. The engalabi most closely resembles the original ngoma and is taller and more cylindrical than all the other drums in this set. It also has skin on only one side. All of the other drums are covered with cow skin on the top and bottom using an intricate lacing system, whereas the engalabi has a lizard skin head attached with small wooden pegs. This drum makes the highest pitched sound in the ensemble. The most popular African drums include the Djembe, Dundun, Bata, and Bougarabou just to highlight a few. Djembe means " everyone gather together in peace" according to Mali people. Throughout Central and South Africa, ngoma ceremonies are used to assist in healing during ceremonies. The rituals involve rhythmic music and dance, and can result in “stress reduction, social support, support of prosocial behaviors, psychodynamic growth, and placebo effect”. Ngoma often serves as a tool to unify the tribe, and assist in health or life transitions and a way to communicate to the spirits. The ngoma drum is also used in Zimbabwe, mainly for traditional dances and celebrations. All of the drums can be played with sticks or hands, except the Nankasa which is primarily played with two sticks.

Жазбалар

Колумбия рекордс: Ұлы жүректің барабандары. Акинсола Акивовоның түсіндірмелері (1958).

Қосымша оқу

Чамиза, В. (2017). Зимбабве халық музыкасында шона нгома стильдерін бейімдеу тәсілдері. Африка музыкасы, 10-том, 3-сан.