Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тузи ( ; немесе Тузи) – Черногорияның орталық аймағындағы шағын қала және Тузи муниципалитетінің орталығы. Ол Подгорица қаласы мен Албания шекарасы арасындағы басты жол бойында, Скадар көлінен бірнеше шақырым солтүстікке қарай орналасқан. Қала орталығында Әулие Антоний шіркеуі мен Қазымбег мешіті орналасқан.
City in Montenegro
Tuzi (, ; or Tuzi) is a small town in central region of Montenegro and it is the seat of Tuzi Municipality. It is located along a main road between the city of Podgorica and the Albanian border crossing, just a few kilometers north of Lake Skadar. The Church of St. Anthony and Qazimbeg's Mosque are located in the centre of the town.
География
Тузи Шкодра көлінің солтүстік-батысында, Подгорицадан 10 км, Дубровник (Хорватия) қаласынан 150 км және Тирана (Албания) қаласына 130 км қашықтықта орналасқан. Оны орман мен таулар қоршап тұр, олар одан әрі Арарат тауларымен жалғасқан.
Tuzi is situated to the northwest of Lake Shkodra, 10 km from Podgorica, 150 km from Dubrovnik (Croatia) and 130 km to Tirana (Albania). It is surrounded by forests and mountains that are further connected with the Accursed Mountains.
Тарих
Тузи қаласы Черногорияның оңтүстік-шығысында Подгорица мен Скадар көлі арасында орналасқан. Тузидің албандық қауымы Малесор тайпаларының бір бөлігі болып табылатын Хоти, Груда, Триеши және Кожа тайпаларынан тараған. Тузи 1330 жылы Дечани хризобулласында Ллеш Тузидің (түпнұсқада Льеса Тузи) албан (арбанас) қатунының (жартылай көшпелі малшылар қауымы) құрамында еске алынған. Бұл аймақ қазіргі Тузи муниципалитетінен оңтүстіске қарай, Скадар көлі бойымен, қазіргі Копликке жақын ауылға дейін созылған. Бұл қатун Речи және оның ұлдары, Матагуши, Бушати және оның ұлдары, Пьетр Сума және Пьетр Кучи, Кучи тайпасының алғашқы белгілі атасы сияқты көптеген қауымдарды қамтыды. Ллеш Тузи – Тузи тайпасының (фис) алғашқы аталған түп атасы, ол Тузи елді мекеніне атын берді. Сума және Тузи фисі кейінгі Груда қауымының басым бөлігін құрады. Тузи 1485 жылғы Османдық дефтерде Хасан Арнаутидің тимарының бір бөлігі ретінде 24 үй және 6 жалғызбасты адаммен тіркелген. Тузи тұрғындары арасында албандық антропонимикасы басым болды, мысалы, Лека, Улку, Деда, Ника, Пали сияқты есімдер жиі кездесетін. 1054 жылғы Ұлы жарылыстан кейін Тузи тайпалары Шығыс православиесінен гөрі Рим католицизмін қабылдады. 14 ғасырда Балқанда Осман империясының кеңеюімен байланысты, олардың көпшілігі біртіндеп Ислам дініне көшті. Олардың кейбіреулері Осман мұсылмандары арасында кең таралған жаңа тегін алды, ал басқалары бастапқы тегін сақтап қалды. Мұсылман және христиан отбасылары арасында кездесетін албандық тегілерге Гьокай, Никай, Дрешай және т.б. жатады. Албан туы мүмкін 400 жылдан астам уақыттан кейін алғаш рет 1911 жылғы 6 сәуірде Тузиге жақын Дечик тауындағы 1911 жылғы албандық көтерілісінде Дечик шайқасында көтерілді. Жеңіске жеткеннен кейін оны Дед Гьо Лули Братила шыңында көтерді. "Таш о вллазэн до т’ю такоjë të шихни атэ që пэр 450 вьет се ка па куш" ("Енді, бауырлар, сіздер 450 жылдан бері көрінбеген нәрсені көру құқығына иесіздер") деген сөз тіркесі кейінгі естеліктерде ту көтерілген кезде болғандар Дед Гьо Лулиге жатқызылған. Бұл ту Австрияда оқыған Палоке Трабоини Малесияға әкелген үш тудың бірі болды. Қалған екі туды Грудадан Уйка және Триепшиден Преле Лука қолданды. Аймақтың исламдану кезеңінде аймақта славян және албандық есімдердің қосындысы болды. Мысалы, Махмут пен Хусейн Абдулланың ұлдары, Живоның ұлы Осман, одан кейін Ибрагим, одан кейін Гожаш болды. Грудада Хизар Вучиннің ұлы, ол Мезидтің ұлы, ал оның әкесі Гердж болды. Гьон және Стоян сияқты ұқсас үлгілер жалғасты.
The town of Tuzi is situated in Southeastern Montenegro, between Podgorica and the Skadar lake. The Albanian community of Tuzi descend from the surrounding tribes of Hoti, Gruda, Trieshi and Koja, which are part of the Malësor tribes. Tuzi was mentioned in 1330 in the Dečani chrysobulls as part of the Albanian (arbanas) katun (semi nomadic pastoral community) of Llesh Tuzi (Ljesa Tuzi in the original), in an area stretching southwards from modern Tuzi Municipality along the Lake Skadar to a village near modern Koplik. This katund included many communities that later formed their own separate communities: Reçi and his sons, Matagushi, Bushati and his sons, Pjetër Suma and Pjetër Kuçi, first known ancestor of Kuči. Llesh Tuzi is the first named progenitor of the Tuzi tribe (fis), which gave its name to the settlement of Tuzi. The Suma and Tuzi fis formed the vast majority of the later Gruda community. Tuzi was documented in the Ottoman defter of 1485 as part of the Timar of Hasan Arnauti, with 24 houses and 6 bachelors. Albanian anthroponomy dominated amongst the inhabitants of Tuzi, with names such as Leka, Ulku, Deda, Nika, Pali etc. Following the Great Schism of 1054, the tribes of Tuzi embraced Roman Catholicism over Eastern Orthodoxy. Following the expansion of Ottoman rule in the Balkans in the 14th century, many gradually converted to Islam. Some of them adopted new surnames common among Ottoman Muslims while others kept their original surnames. Albanian surnames present among Muslim and Christian families alike include Gjokaj, Nikaj, Dreshaj, etc. The Albanian flag was raised for the first time in possibly over 400 years in the Battle of Deçiq (6 April 1911) in the Albanian revolt of 1911 in the Deçiq mountain near Tuzi. It was raised by Ded Gjo Luli on the peak of Bratila after victory was secured. The phrase "Tash o vllazën do t’ju takojë të shihni atë që për 450 vjet se ka pa kush" (Now brothers you have earned the right to see that which has been unseen for 450 years) has been attributed to Ded Gjo Luli by later memoirs of those who were present when he raised the flag. It was one of three banners brought to Malësia by Palokë Traboini, student in Austria. The other two banners were used by Ujka of Gruda and Prelë Luca of Triepshi. During the Islamization of the region, the area had a mixed Slavic Albanian amount of names. For example, Mahmut and Husein were sons of Abdulah, Osman which was the son of Živo, then Ibrahim and then Gojaš. In Gruda, Hizar was the son of Vučin which was the son of Mezid which's father was Gjergj. Similar patterns continue like this with Gjon and Stojan.
21 ғасыр
Тузи COVID-19 пандемиясы барысында Черногорияда толық карантинға жабылған алғашқы муниципалитет болды.
Tuzi was the first municipality in Montenegro that was put in a complete lockdown during the COVID 19 pandemic.
Спорт
Тузидің жергілікті футбол клубы — Дечич, ол Черногорияның бірінші лигасына қатысады. Олардың үй стадионы — Тушко Полже стадионы, ал резервтік командасы Черногорияның үшінші лигасына қатысады.
Tuzi's local football club is Dečić, who play in the Montenegrin First League. Their home venue is the Stadion Tuško Polje and their reserve team plays in the Montenegrin Third League.
Демография
2011 жылғы санақ бойынша Тузи қаласының халқы 4748 адамды, ал Тузи муниципалитеті 11 422 тұрғынды құрайды. + 2011 жылғы этникалық құрамыЭтностық саныПайыз албандар 2 383 50,2% босниялықтар 932 19,6% монтенегриялықтар 554 11,7% цығандар 111 2,3% түріктер 15 0,3% сербтер 13 0,3% египеттіктер 6 0,1% басқалар/жарияланбағандар 734 15,5% Барлығы 4 748 100%
According to 2011 census, the town of Tuzi has a population of 4,748, while Tuzi Municipality has 11,422 residents. + Ethnicity in 2011EthnicityNumberPercentage Albanians 2,383 50.2% Bosniaks 932 19.6% Montenegrins 554 11.7% Roma 111 2.3% Turks 15 0.3% Serbs 13 0.3% Egyptians 6 0.1% other/undeclared 734 15.5% Total 4,748 100%