Кіріспе

Аугуста Тауринорумдағы шайқаста Ұлы Константин жеңіске жетті. Турин шайқасы 312 жылы Рим императоры Ұлы Константин мен оның қарсыласы Максенцийдің әскерлері арасында болды. Константин шайқаста жеңіске жетіп, оның кейінгі әскери карьерасын сипаттайтын тактикалық шеберліктің ерте мысалын көрсетті. Бұл науқан Римнің сыртындағы Милвиан көпіріндегі оның одан да әйгілі жеңісімен аяқталды.

Кіріспе

Олар заң бойынша ағайынды болғанмен, Константин мен Максенцийдің қарым-қатынастары шиеленісіп кетті. Екі император да билікке өз әскерлерінің қолдауы арқылы, конституциялық емес жолмен келді; алайда Константин тетрархия жүйесінде заңды деп танылған, ал Максенций – жоқ. Бұл Константинге, ол ақыры Максенцийге қарсы көтерілгенде, бүлікшіл узурпаторды басушы заңды император ретінде танылуға мүмкіндік берді. Константин Рим империясының өз бөлігінен жорыққа шығып, Монт-Кенис жотасы арқылы 40 мыңнан аз тәжірибелі әскерімен Альп тауларын кесіп өтті. Максенций, жауап ретінде, Италиядағы зор әскери күшіне сүйене отырып, Римде бекінді. Константин өзінің басып кіруіне алғашқы қарсылықты Сегузиум (Суза, Италия) қаласында кездестірді. Ол әскерлеріне қала қақпаларын өртеп, қабырғаларына шабуыл жасауды бұйырды. Константин қаланы жылдам басып алып, әскерлеріне қаланы тонауға тыйым салып, Солтүстік Италияға қарай ілгеріледі. Максенцийдің катафракттары шайқасқа терең үшбұрыш құрылымда сапқа тұрды. Константин бұған жауап ретінде өз майдан шебін кеңейтіп, Максенцийдің атты әскеріне өзінің қатарының ортасына енуге мүмкіндік берді. Оның әскері жаудың қанатын айналып өткенде, Константиннің жеңіл қаруланған және жылдам атты әскері Максенций катафракттарының әлсіз жақтарына қайта-қайта шабуылдады. Константиннің атты әскері темір ұштармен қаруланған дулығалармен жабдықталған еді, бұл ауыр қаруланған жауға қарсы тиімді қару болды. Кейбір Максенций атты әскерлері аттан түсірілді, ал көптегені дулығалардың соққысынан жарақаттанды немесе қаза тапты. Содан кейін Константин өз жаяу әскерлеріне аман қалған Максенций жаяу әскеріне қарсы шабуыл жасауды бұйырды, оларды қашқанда қырды. Замандас панегириктерде Константиннің әскерінің жеңіске жетуі оңай болғаны айтылады. Турин тұрғындары Максенцийдің шегініп келе жатқан әскеріне пана беруден бас тартып, қала қақпаларын жапты. Халық Константиннің әскерін қала қабырғаларына тығылып қалған Максенций сарбаздарын өлтіргенде құттықтады. Шайқастан кейін Константин қалаға кіргенде, халық оны ыстық қарсы алды. Солтүстік Италия жазығының басқа қалалары Константиннің әскери шеберлігін және бейбіт азаматтарға жасаған жақсы қатынасын мойындап, оған жеңісі құттықтауларымен елшілік жіберді.

Салдары

Туриндегі жеңісі Италияны Константин үшін ашты. Ол Миланға жол тартты, онда оны ашық есіктермен және қуанышпен күтіп алды. 312 жылдың жазының ортасына дейін ол онда тұрып, сосын әрі ағылды. Ол Брешияның жанындағы жаудың атты әскерін талқандады, ал кейін Веронада маңызды шайқаста жеңіске жетті, онда Максенцийдің ең жоғары дәрежелі генералы Руриций Помпейян қаза болды. Солтүстік Италиядағы Максенцийдің қарсыласуы жеңілгеннен кейін Константин Римге басты, онда Мильвий көпірі шайқасында Максенцийді жеңіп, өлтірді.