Алжир азамат соғысын аяқтау үшін Бұтефлика ұсынған «Бейбітшілік және ұлттық келісім хартасы». 2005 ж. референдум, 2006 ж. заңға айналды. Тарихы, себептері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бейбітшілік және ұлттық келісім шарты – Алжир президенті Абделазиз Бутефлика ұсынған шарт. Ол Алжир азамат соғысына нүкте қою мақсатында, соғыс кезінде жасалған көптеген зорлық-зомбылық актілеріне кешірім беруді көздеді. Оған қатысты референдум 2005 жылғы 29 қыркүйекте өткізіліп, 97% дауыспен мақұлданды, ал шарт 2006 жылғы 28 ақпанда заң күшіне енді.
The Charter for Peace and National Reconciliation was a charter proposed by Algerian President Abdelaziz Bouteflika, in an attempt to bring closure to the Algerian Civil War by offering an amnesty for most violence committed in it. The referendum on it was held on September 29, 2005, passing with 97%, and the charter was implemented as law on February 28, 2006.
Өмірбаян
Алжирдің әскери билігі 90-жылдардың басында исламшылдардың сайлауда жеңіске жетуіне жол бермеу үшін елдің алғашқы демократиялық ұлттық сайлауын тоқтатқаннан кейін соғыс басталды. Оның салдарынан шамамен 200 мың алжирлік қаза тапты немесе жоғалып кетті деп есептеледі, көбінесе экстремистік фундаменталистік топтар ең көп өлімге, соның ішінде бейбіт тұрғындарды қатыгездікпен қырғынға ұшыратуға жауапты деп саналады; алайда, Алжирдің арнайы күштері мен басқа да әскери бөлімшелеріне азаптаулар мен "жоғалулар" үшін де көп сын айтылды. 1990 жылдардың ортасы мен соңында үкімет жүргізген, көбінесе сәтті болған кампаниядан кейін зорлық-зомбылық басылды, бірақ ол әлі де жыл сайын ондаған адамның өмірін алып жатыр, ал кейбір шағын фундаменталистік ұйымдар үкіметтік және азаматтық нысаналарға шабуылдауды жалғастыруда.
The war broke out after Algerian military authorities suspended the country's first democratic national elections in the early nineties, to prevent an Islamist electoral victory. It is estimated to have caused around 200,000 dead or missing Algerians, with extremist fundamentalist groups generally held responsible for the most deaths, including atrocious massacres of civilians; but also with much criticism directed towards Algerian Special Forces and other military units for torture and "disappearances". Violence subsided in the mid to late 1990s after a largely successful government campaign, but it still claims tens of lives each year, and some minor fundamentalist organizations continue to attack government and civilian targets.
Іске асыру
Жарлық терроризм құрбандары мен олардың отбасыларына өтемақы төлеу, материалдық залалдарды өтеу, әскерилер ұйымдастырған ауылдық милициялардың тағдыры, саяси себептермен жұмыстан босатылғандарды қайта жұмысқа орналастыру, сондай-ақ шетелге қашқан көтерілісшілердің басшыларына кешірім жасау сияқты мәселелерді іске асыруды Президенттің қалауынша шешуге берді. Бұл мәселелер парламент заңдары арқылы немесе Президенттің жарлығымен реттелуі мүмкін.
The Charter left to the President's discretion detailed implementation of matters such as indemnities to victims of terrorism and their families, compensation for material damages, the future of rural militias raised by the military, the possible reintegration of those dismissed from work on political grounds, and the extent to which insurgent leaders who escaped abroad will be pardoned. These matters may be regulated by parliamentary legislation or by presidential decree.
Сын
Адам құқықтары жөніндегі топтар осы Жарғыны сынға алып, оның жазасыздықты қалыптастырып, қауіпсіздік қызметтеріне, оның ішінде ДРС-ке қарсы кез келген заңдық шараларға кедергі келтіретінін, ал кешірілгендерді қылмыста айыптауға батылдарға жаза тағайындауды ұсынатынын айтады. Бұдан бөлек, құрбандардың отбасылары мен ұйымдары жоғалғандардың тағдыры туралы ақпарат беруді жалғастыруда және "әділдік" татуласуға дейін орнатылуы тиіс деп талап етуде. Көптеген адамдар террористердің өздерінің қауымдастықтарына қайта оралуынан әлі де қорқады. Соңында, сол кездегі ең ірі радикалды исламистік ұйым – бірнеше жүз мүшеден тұратын және Әл-Қаидамен байланыста болған Салафилік уағыз және күрес тобы (GSPC) – Жарғыны толығымен қабылдамады және режимге қарсы "жиһадты" жалғастыруға шақырды.
The Charter has been criticized by human rights groups who argue that it institutionalises impunity and impedes any legal action against the security services, including the DRS, while proposing penalties for anyone who dares accuse those amnestied of crimes. Furthermore, the families of victims and their organizations continue to demand information on the fate of the missing and to insist that "justice" must precede reconciliation. Many still fear the return of terrorists to their communities. Finally, the largest radical Islamist group then still active – the Salafist Group for Preaching and Combat (GSPC), which is estimated to consist of a few hundred members and is allied with Al Qaeda – totally rejected the Charter and called for a continuation of their "jihad" against the regime.
Әсерлер
2006 жылы наурыз айында FIS-тің бұрынғы екінші тұлғасы Әли Бельхадж, сондай-ақ Қарулы Исламдық Топтың (GIA) негізін қалаушылардың бірі Әбділхақ Лаида босатылды. Libération газетінің хабарлауынша, "ұлттық келісім" туралы жаңа заңнан кейін 300-ден астам исламист босатылды, және тағы да бірнеше жүз адамның жақын арада босатылуы күтілуде.
Ali Belhadj, former #2 of the FIS was released, as well as Abdelhak Layada, one of the founder of the Armed Islamic Group (GIA), in March 2006. According to Libération, more than 300 Islamists have been recently released after the new law on "national reconciliation", and several hundreds more are expected to be freed soon.