Кіріспе

"Rock a bye baby on the tree top" (кейде "Hush a bye baby on the tree top") – ағылшын балалар өлеңі және жұбату әні. Оның Roud Folk Song Index нөмірі 2768.

Сөздер

Рифм бірнеше нұсқада кездеседі. Ұлттық сауаттылық қоры келтірген бір заманауи мысалында мына сөздер бар:

Бұл рифм алғаш рет Джон Ньюбери басып шығарған «Ана гусының әуені» (Лондон, шамамен 1765 жыл) кітабында жарияланған деп саналады, және ол 1785 жылы Бостонда қайта басылды. Рифмнен кейін мынадай ескерту келеді: «Бұл мақтанқорлық пен жоғары талпынысқа берілгендерге ескерту болсын, олар тым биікке көтеріліп, көбінесе соңында құлайды». Қазіргі заманғы нұсқаларында жиі бастапқы сөздер «Rock a bye, baby» деп өзгертіледі, бұл тіркес алғаш рет Бенджамин Табарттың «Балаларға арналған әндер» (Лондон, 1805) жинағында тіркелген.

Шығу тегі

Иона мен Питер Опи ғалымдары сөздердің жасы белгісіз екенін және "қарсықтың мәнін беру үшін қиялдар керілгенін" айтады. Олар жасалған әртүрлі талаптарды тізімдейді, бірақ олардың ешқайсысын қолдамайды: Джеймс II тұсында британдық патшалық әулетін әжуалайды. Англияның Дербишир округындағы бір жергілікті аңыз бойынша, ән 18-ғасырдың соңындағы Бетти Кенни (Кейт Кенион) деген жергілікті тұлғаға қатысты, ол Дервент аңғарындағы Shining Cliff Woods-тағы үлкен сергілген ағашта тұрған, онда ойылған бұтақ бесік ретінде пайдаланылған. Кейінірек мормондық болжам бойынша, сөздер "ағаштардың ең жоғарғы бұтақтарының шайқалуы мен тыныштандыратын қозғалысынан туындаған болуы мүмкін, бірақ басқа да пікір бойынша, 'Rock a bye baby' және 'Bye baby bunting' әндері бізге үндістерден келген, олар өз балаларын шайқалып тұрған бұтақтардың арасында бесіктеу салтын ұстанған".

Әндер мен вариациялар

Әдетте, бұл өлең екі әуеннің біріне орындалады. Опистердің "Оксфорд балалар өлеңдері кітабында" (1951) айтылған жалғыз ән – Генри Перселдің 1686 жылғы шапшаң "Лилибульеро" әнінің нұсқасы. Ал сол жылы "Таймс" газеті Лондондағы Мур және Берджесс Минстрельдерінің қойылымы туралы хабарлама жариялады, онда басқа әндермен бірге "ROCK A BYE" деген ұлы американдық ән де болды. Сол кездегі газеттер бұл әнді Бостон қаласында тұратын екі адамға жатқызды. Бірі – Эффи Д. Кэннинг, ол 1872 жылы үш шумағынан кейін қайталама рефрен ретінде бейнет әнін пайдаланып, жеке композиция жазды. Дегенмен, бұл шығарма "шамамен 1884 жылға дейін" Эффи И. Кэннинг псевдонімімен жарияланбады. Екінші үміткер – Чарльз Дупи Блейк (1847-1903), көптеген танымал музыканың авторы, оның "ең белгілі туындысы – Rock a Bye Baby". Сол атаумен таралған және әртүрлі авторларға жатқызылған көптеген әндердің қайсысы жаңалықтардағы басты тақырып болғанын анықтау қиын. Клара Л. Матоның "Суреттер арқылы" (1876) еңбегінде осы атаумен келтірілген шығарма екі шумақты құрайды және мәтіні мен формасы жағынан ерекшеленеді. Тағы бір ән 1881 жылы "St Nicholas Magazine" журналында жарияланды және М. Е. Уилкинсқа жатқызылды. Ол дәстүрлі бейнет әнінің сөздерімен басталады, содан кейін формасы әртүрлі 14 шумақ келеді. Тағы бір ән 1885 жылы "Franklin Square Song Collection" жинағында Р. Ж. Бердеттің нұсқасында "Американдық бейнет әні" деген атпен келтірілген. Осыған ұқсас форматта көптеген бейнет әндері жарық көрді, соның ішінде толығымен бөлек "Rock a bye, baby, thy cradle is green" (Opie #23) әнінің вариациялары да бар. Содан кейін 1918 жылғы "Sinbad" мюзиклынан "Rock a Bye Your Baby with a Dixie Melody" әніне дейін өлең өзгеріске ұшырады.

Мүсіндік

1874 жылы мүсінші Жюль Далу сол жылғы Корольдік академия көрмесінде "Hush a bye Baby" атты терракотадан жасалған кішкентай мүсіншілігін көрсетті. Онда ән салып, сәбиін бесікте шайқап отырған ана бейнеленген, ал мүсіннің тұғырына өлеңнің алғашқы екі жолы жазылған. 1875 жылы осы композицияны мәрмәрден жасауға тапсырыс түсті.