Хаким Ажмал Хан: Үнді дәрігері, саясаткер және «Үндінің емшісі»
Hakim Ajmal Khan
Хаким Ажмал Хан (1868-1927): дәрігер, саясаткер, Jamia Millia Islamia және Tibbia College-тің негізқалаушысы. Үнді медицинасы мен біліміне үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның дәрігері және саясаткері (1868–1927)
Indian physician and politician (1868–1927)
Мұхаммед Аджмал Хан (11 ақпан 1868 – 29 желтоқсан 1927), Хаким Аджмал Хан ретінде кеңінен танымал, Үндістанның Дели қаласындағы дәрігер және Джамия Миллиа Ислам университетінің негісқалаушыларының бірі. Ол сондай-ақ Делидің Карол Баг ауданында орналасқан Тиббия колледжі деп белгілі болған Аюрведа және Унани Тиббия колледжін құрды. Ол индус Махасабхасының сессиясын төрағалық еткен жалғыз мұсылман болды. 1920 жылы университеттің алғашқы канцлері болып тағайындалды және 1927 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Ол Сиддиқи Даваханасының Хаким Абдул Джамилінен Унани білімін аяқтады. 1892 жылы Хаким Аджмал Хан Рампур Навабының бас дәрігері болды. Ол "Массиха е Хинд" (Үндістанның емшісі) және "тажы жоқ патша" деп құрметпен еске алынды. Хаким Аджмал Хан, әкесі сияқты, керемет емдеулер жасаған және оның құпиясы тек оған ғана белгілі болған "керемет" дәрі-дәрмек қорабына ие болды деп есептелді. Хан Унани жүйесіне батыс тұжырымдамаларын енгізуді ұсынды, бұл жүйенің тазалығын сақтауға ұмтылған Лакхнау мектебінің дәрігерлері ұстанған көзқарасқа қарама-қарсы болды. Хаким Аджмал Хан сонымен қатар химия ғылымының докторы Салимуззаман Сиддикидің талантын мойындады, оның кейінгі зерттеулері Унани медицинасына жаңа бағыт берді.
Mohammad Ajmal Khan (11 February 1868 – 29 December 1927), better known as Hakim Ajmal Khan, was a physician in Delhi, India, and one of the founders of the Jamia Millia Islamia University. He also founded another institution, Ayurvedic and Unani Tibbia College, better known as Tibbia College, situated in Karol Bagh, Delhi. He was the only Muslim to chair a session of the Hindu Mahasabha. He became the university's first chancellor in 1920 and remained in office until his death in 1927. He completed his Unani studies under Hakeem Abdul Jameel of Siddiqui Dawakhana, Delhi. On qualifying in 1892, Hakim Ajmal Khan became chief physician to the Nawab of Rampur. Hailed as "Massiha e Hind" (Healer of India) and "a king without a crown". Hakim Ajmal Khan, like his father, was reputed to effect miraculous cures and to have possessed a "magical" medicine chest, the secrets of which were known to him alone. Khan proposed the absorption of Western concepts within the Unani system, a view diametrically opposite to that adopted by physicians of the Lucknow school who wanted to maintain the system's purity. Hakim Ajmal Khan also recognised the talents of chemist Dr. Salimuzzaman Siddiqui, whose subsequent research into important medicinal plants used in the field gave Unani medicine a new direction.
Саясат
Хаким Аджмал Хан медицинадан саясатқа ауысқаннан кейін, отбасының "Ақмал әл Ахбар" атты урду тіліндегі апталық газетінде жазуға кірісті. 1906 жылы Хан Симлада Үндістанның вице-королімен кездескен мұсылман делегациясын басқарды және оған делегация жазған меморандумды тапсырды. 1906 жылдың желтоқсан айының соңында ол 30 желтоқсанда Даккада Бүкіл Үндістан Мұсылман Лигасының құрылысына белсенді қатысты. Көптеген мұсылман көшбасшылары тұтқындалған кезде, Хан 1917 жылы Махатма Гандиден көмек сұрады, содан кейін Маулана Азад, Маулана Мұхаммед Әли Жоһар және Маулана Шәүқат Әли сияқты басқа мұсылман көшбасшыларымен бірге танымал Халифат қозғалысына қосылды. Хан Үндістан Ұлттық Конгресінің, Мұсылман Лигасының және Бүкіл Үндістан Халифат Комитетінің президенті лауазымына сайланған жалғыз адам болды. Үндістанның бөлінуінен кейін Ханның немересі Хаким Мұхаммед Наби Хан Пәкістанға көшті. Хаким Наби әкесінен дәрігерлік өнерді (Tibb) үйреніп, Лахорда "Дауахана Хаким Аджмал Хан" ашты, оның бүкіл Пәкістан бойынша филиалдары бар. Әжмал Хан отбасының ұраны – "Азаль-ул Алла Худатулмал", яғни адамзатқа қызмет ету – ең пайдалы шаруа. Ол Делидегі Тиббия колледжінің Карол Баг маңында жерленген, оның отбасының басқа мүшелері де сол жерде көмілген. Қазіргі орналасқан жері – РК Ашрам метро стансасының жанында.
Hakim Ajmal Khan changed from medicine to politics after he started writing for the Urdu weekly Akmal ul Akhbar launched by his family. Khan also headed the Muslim team who met the Viceroy of India in Simla in 1906 and presented him with a memorandum written by the delegation. At the end of December 1906, he actively participated at the Dhaka founding of the All India Muslim League on 30 December 1906. At a time when many Muslim leaders faced arrest, Khan approached Mahatma Gandhi for help in 1917, thereafter uniting with him and other Muslim leaders such as Maulana Azad, Maulana Mohammad Ali Jauhar and Maulana Shaukat Ali in the well known Khilafat movement. Khan was also the sole person elected to the Presidency of the Indian National Congress, the Muslim League and the All India Khilafat Committee. After the partition of India, Khan's grandson Hakim Muhammad Nabi Khan moved to Pakistan. Hakim Nabi had learnt Tibb (how to practice medicine) from his grandfather and opened 'Dawakhana Hakim Ajmal Khan' in Lahore which has branches throughout Pakistan. The motto of the Ajmal Khan family is Azal ul Allah Khudatulmal, which means that the best way to keep oneself busy is by serving humanity. He is buried near Tibbia College Karol Bagh in Delhi where other members of his family were also buried. The current location is near RK Ashram Metro Station.
Дәйексөздер
Елдің түкпір-түкпірінде өзара жәрдемдесу рухы қалыптасқан, тіпті осы ұлы елдің ең шалқары аймақтарында да, өздерінің тәуелсіздікке жету үшін және Пнджаб пен Халифатқа жасалған зұлымдықтарды жою үшін қуанышпен көтеріңкі көңілмен қиындықтарға төзуге және құрбандыққа баруға дайын нағыз үнді жүрегі табылады. – Үндістан Ұлттық Конгресінің 1921 жылғы сессиясының Президенттік Жолдауынан, Ахмадабад.
"The spirit of non cooperation pervades throughout the country and there is no true Indian heart even in the remotest corner of this great country which is not filled with the spirit of cheerful suffering and sacrifice to attain Swaraj and see the Punjab and the Khilafat wrongs redressed." – From the Presidential Address, Indian National Congress, 1921 Session, Ahmedabad.