Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Леон де Модена немесе еврейше Йехуда Арие Ми Модена (1571–1648) – Венецияда туған еврей ғалымы. Оның ата-бабалары Франциядан яһудилерді қуғаннан кейін Италияға көшіп келген.
Jewish scholar born in Venice
Leon de Modena or in Hebrew name Yehudah Aryeh Mi Modena (1571–1648) was a Jewish scholar born in Venice to a family whose ancestors migrated to Italy after an expulsion of Jews from France.
Өмір
Ол ерте жастағы бала еді, кейін Венецияда құрметті раввин болды. Дегенмен, дәстүрлі иудаизмдегі оның беделі бірнеше себепке байланысты төмендеді, соның ішінде иудаизмде пайда болған секталарды қатаң сынауы, құмар ойындарға әуес болуы және тұрақты мінез-құлқының болмауы. Генрих Грацтың айтуынша, осы соңғы фактор оның қабілеттерін дамытуына кедергі келтірді: «Ол өзін асырау үшін түрлі жұмыстар істеді, атап айтқанда, уағызшы, яһудилер мен христиандардың ұстазы, дұға оқушы, аудармашы, жазушы, корректор, кітап сатушы, брокер, саудагер, раввин, музыкант, үйлендіруші және амулеттер жасаушы болды». Оның шәкірттерінің бірі Азария Пиччо болды, ол кейіннен оған жақын ақылдас болды. Леон Моденский еврей тарихында орын алды, ішінара, яһуди дінінің мистикалық көзқарасын сынағандығы үшін. Оның ең тиімді еңбектерінің бірі – Кабалаға қарсы шабуыл (алғаш рет 1840 жылы жарияланды). Онда ол «Каббалистердің Киелі кітабы» (Зохар) заманауи туынды екенін көрсетуге тырысты. Сондай-ақ, «(Кабала даналығы)» деген атаудың дұрыс емес екенін, себебі ол «даналыққа» да, Кабалаға да (Мұсадан бастау алатын дәстүр) жатпайды, тек қана ойдан туған нәрсе екенін жазды. Алайда, ол христиан әлеміне иудаизмді түсіндіруші ретінде танымал болды. Ол сонымен қатар католиктерге қарсы апологетиканың авторы. Ол өзінің өмірбаянын «Иуданың өмірі» деп атады. Бұл өте ашық және кейде эмоционалды еңбекте ол құмар ойындарға құмар екенін мойындады. Ол сондай-ақ балалары үшін қайырды (өмірінде екеуі қайтыс болды – біреуі табиғи себептерден, екіншісі гангстерлердің қолынан). Тағы бір ұлы Бразилияға сапар шегіп, әкесі қайтыс болғаннан кейін ғана Венецияға оралды. Ағылшыс дворянының тапсырысымен Леон еврейлердің әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлері туралы «Иудейлердің діни рәсімдерінің тарихы» (1637) атты кітап жазды. Бұл кітап Иосиф Флавий мен Филон заманынан бері еврей емес оқырмандарға арналған алғашқы еврей мәтіні болды. Оны христиандар кеңінен оқыды, түрлі тілдерге аударды, ал 1650 жылы Эдмунд Чилмид оны ағылшын тіліне аударды. Сол кезде Ұлыбританияға еврейлердің қайта қоныстануына рұқсат беру мәселесі күрделеніп тұрды (Англиядағы еврейлердің қоныстануы туралы мақаланы қараңыз), Леон Моденскийдің кітабы бұл мәселеге халықтың қызығушылығын арттыруға көмектесті. Ол 1648 жылы Венецияда қайтыс болды. Оның ең үлкен қызығушылығы – музыка. Ол Венециядағы синагогада қырық жылдан астам уақыт бойы хор жетекшісі болып қызмет етті. Бұрын, ол Феррарадағы синагогада полифонияны енгізген деп есептеледі және ғибадатта және мерекелерде полифониялық практиканы қолдайтын музыка туралы екі мақала жазды. Модена, әрине, музыкант және Саломон Россидің досы болды; оның композитор болғаны да белгісіз. Ол «Бейт-Йехуда» және басқа да еңбектерінде діни реформаға шақырды. XIX ғасырдың кейбір ғалымдарының айтуынша, ол «Кол Сакал» атты псевдониммен жазылған еңбегінде дәстүрлі иудаизмді сынады; алайда бұл кітап оның емес.
He was a precocious child and grew up to be a respected rabbi in Venice. However, his reputation within traditional Judaism suffered for a number of reasons, including an unyielding criticism of emerging sects within Judaism, an addiction to gambling, and lack of stable character. As Heinrich Graetz points out, this last factor prevented his gifts from maturing: "He pursued all sorts of occupations to support himself, viz. those of preacher, teacher of Jews and Christians, reader of prayers, interpreter, writer, proof reader, bookseller, broker, merchant, rabbi, musician, matchmaker and manufacturer of amulets." One of his students was Azaria Piccio, with whom he would later be intellectually close. Leon of Modena earned a place in Jewish history in part by his criticism of the mystical approach to Judaism. One of his most effective works was his attack on the Kabbala (, first published in 1840). In it, he attempted to demonstrate that the "Bible of the Kabbalists" (the Zohar) was a modern composition. He also writes that the name "" (the wisdom of Kabbalah) is misleading, since it is neither "wisdom" nor a Kabbalah (a tradition going back to Moses) but a mere fabrication. He became best known, however, as the interpreter of Judaism to the Christian world. He is also the author of anti Catholic apologia. He wrote an autobiography entitled literally "the life of Judah". In this highly candid and sometimes emotional work, he admitted to being a compulsive gambler. He also mourned his children (two of whom died in his lifetime one from natural causes and one killed by gangsters). Another son was a ne'er do well who traveled to Brazil and returned to Venice only after his father's death. At the behest of an English nobleman, Leon prepared an account of Jewish customs and rituals, Historia de gli riti Hebraici (1637). This book was the first Jewish text addressed to non Jewish readers since the days of Josephus and Philo. It was widely read by Christians, rendered into various languages, and in 1650 was translated into English by Edmund Chilmead. At the time, the issue of whether Jews should be permitted to resettle in Britain was coming to the fore (See Resettlement of the Jews in England), and Leon of Modena's book did much to stimulate popular interest. He died in Venice in 1648. Among his deepest interests was music. He served as cantor at the synagogue in Venice for more than forty years. Earlier, he is believed to have introduced some sort of polyphony in the synagogue at Ferrara, and wrote two essays on music justifying polyphonic practice in services and celebrations. Modena was certainly a musician and a friend of Salamone Rossi; it is not clear whether he was also a composer. He wrote calling for religious reform in his Beit Yehuda and other works. According to some 19th century scholars, he attacked traditional Judaism in a pseudonymous work entitled "Ḳol Sakal;" however, this book was not his.
Популярлы мәдениеттегі бейнелер
Моденалық Леон Джеральдин Брукстің "Кітаптағы халық" романындағы Джуда Арьех кейіпкерінің негізі болып табылады. Леон Модена "Суретші мен раввин" атты балалар кітабында бейнеленген, онда Леонның танымал суретші Тинтореттомен болған қарым-қатынасы туралы әңгіме айтылады. Кітап Венеция еврей музейінің экскурсоводынан айтылған әңгімелерге негізделген, бірақ бұл қарым-қатынастың нақты дәлелі жоқ, алайда осыған байланысты мифтер бар. Kalaniot Books баспасы, 2021 жыл, авторы – Шошана Вайс, суреттері – Дженифер Киркхэм.
Leon of Modena is the basis of the character Judah Aryeh in the novel People of the Book by Geraldine Brooks. Leon of Modena is depicted in a children’s book called The Painter and the Rabbi, it depicts an alleged relationship Leon had with the noted painter Tintoretto. The book is based on stories told by docents at Jewish Museum of Venice, although there is no proof of said relationship, there is certainly mythology about it. Published by Kalaniot Books, 2021, written by Shoshana Weiss and illustrated by Jennifer Kirkham.