Ұлыбритания мен ЕО-да ата-аналық жауапкершілік: құқықтар, міндеттер, бала тәрбиесі. Әкелердің құқықтарын алу жолдары, заңнамалық негіздері. Балалар құқығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ата-аналар мен балаларға қатысты құқықтар мен мүмкіндіктер
Rights and privileges pertaining to parents and children
Ұлыбританияда және Еуропалық Одақ елдерінде ата-аналық жауапкершілік – бала мен оның ата-аналары арасындағы қарым-қатынастың негізін құрайтын құқықтар мен мүмкіндіктерді білдіреді. Сондай-ақ, бұл құқықтарға ие болған ересектер анамен "ата-аналық жауапкершілік туралы келісімге" қол қою арқылы немесе соттан "ата-аналық жауапкершілік туралы шешім" алу арқылы ие болады. Бұл құқық саласының терминологиясына кейбір штаттарда кездесетін, байланыс (АҚШ-та бару құқығы) және тұру орны (Англия заңнамасында қарастырылған) мәселелері де кіреді.
In the United Kingdom and the nations of the European Union, parental responsibility refers to the rights and privileges which underpin the relationship between the children and the children's parents and those adults who are granted parental responsibility by either signing a 'parental responsibility agreement' with the mother or getting a 'parental responsibility order' from a court. The terminology for this area of law now includes matters dealt with as contact (visitation in the United States) and residence (see Residence in English law) in some states.
Ұлыбритания
1989 жылғы «Балалар туралы» заңның 3-тарауына сәйкес, ата-аналық жауапкершілік – «баланың ата-анасы балаға және оның мүлкіне қатысты заңмен белгіленген барлық құқықтар, міндеттер, өкілеттіктер, жауапкершіліктер мен билік» дегенді білдіреді. 2-тарауда егер ана мен әке бала туған кезде бір-бірімен некеде болса, екеуі де ата-аналық жауапкершілікті алады. Әйтпесе, ана автоматты түрде оны алады, ал әке оны алудың үш жолы бар: а) ол 1953 жылғы «Туулар мен өлімдерді тіркеу туралы» заңның, 1965 жылғы «Туулар, өлімдер және некелерді тіркеу туралы» заңның немесе 1976 жылғы «Туулар мен өлімдерді тіркеу» (Солтүстік Ирландия) бұйрығының белгілі бір тармақтары немесе тармақшалары бойынша баланың әкесі ретінде тіркеледі; б) ол мен баланың анасы балаға қатысты ата-аналық жауапкершілікті алу туралы келісім жасаса; немесе в) сот балаға қатысты оған ата-аналық жауапкершілік беру туралы шешім қабылдаса.
According to the Children Act 1989, Section 3, parental responsibility means "all the rights, duties, powers, responsibilities and authority which by law a parent of a child has in relation to the child and his property." Section 2 states that if the mother and father are married to each other at the time of birth, both acquire parental responsibility, otherwise, the mother automatically acquires it and the father has three ways of acquiring it: a) he becomes registered as the child's father according to specific paragraphs or sub paragraphs in the Births and Deaths Registration Act 1953, the Registration of Births, Deaths and Marriages (Scotland) Act 1965, or the Births and Deaths Registration (Northern Ireland) Order 1976 (b)he and the child's mother make a parental responsibility agreement in which he acquires parental responsibility for the child or (c)the court orders that he shall have parental responsibility for the child.
АҚШ-та
Ата-аналардың өз балаларының тәрбиесін басқаруға конституциялық құқығы бар екенін атап, АҚШ Жоғарғы Соты Troxel v. Granville, 530 U.S. 57 (2000) ісінде "ата-аналардың өз балаларына қамқорлық, күтім және бақылау жасау мүддесі осы Сот мойындаған негізгі бостандық құқықтарының ең көнесі болуы мүмкін" деп шешті. Бұл ата-аналардың балаларына қамқорлық, күтім және бақылау туралы шешімдер қабылдауға негізгі құқығын қамтиды, мысалы, Stanley v. Illinois, 405 U.S. 645 ісінде көрсетілгендей. Бұл жерде, ата-аналар балаларының мүддесі үшін әрекет етеді деген болжам бар, Parham v. J. R., 442 U.S. 584, 602 ісінде айтылғандай. Әдетте мемлекеттің отбасының жеке өміріне араласып, жарамды ата-аналардың балаларына қатысты ең жақсы шешімдер қабылдау қабілетін күмәнге салуға ешқандай себеп жоқ, мысалы, Reno v. Flores, 507 U.S. 292, 304 ісінде көрсетілгендей. Meyer v. Nebraska, 262 U.S. 390, 399, 401 (1923) ісінде Жоғарғы Сот "бостандық" ұғымы ата-аналардың "үй құру және балаларды тәрбиелеу" және "өздерінің білім алуын бақылау" құқығын қамтиды деп шешті. Екі жылдан кейін, Pierce v. Society of Sisters, 268 U.S. 510, 534-535 (1925) ісінде Сот қайтадан "ата-аналар мен қамқоршылардың бостандығына" "өздерінің қарамағындағы балалардың тәрбиесіне және біліміне басшылық ету" құқығы да кіреді деп мәлімдеді. Сот Pierce ісінде былай деп түсіндірді: "Бала мемлекеттің қарапайым жаратылысы емес; оны тәрбиелеп, тағдырын басқаратындар оны қосымша міндеттерге дайындауға және мойындауға құқылы, сонымен қатар осыған байланысты үлкен жауапкершілікке де ие". Id., at 535. Prince v. Massachusetts, 321 U.S. 158 (1944) ісінде Сот ата-аналардың өз балаларының тәрбиесіне басшылық ету құқығының конституциялық мәні бар екенін тағы да растады. "Біз үшін ең бастысы - баланың күтімі, қамқорлығы және тәрбиесі ең алдымен ата-анаға тиесілі, олардың негізгі функциясы мен бостандығы мемлекет қамтамасыз ете алмайтын және кедергі келтіре алмайтын міндеттерге дайындық кіреді". Id., at 166. Сондай-ақ Wisconsin v. Yoder, 406 U.S. 205, 232 (1972) ("Батыс өркениетінің тарихы мен мәдениеті ата-аналардың өз балаларын тәрбиелеу және күтіммен қамтамасыз етуге деген қамқорлығының берік дәстүрін көрсетеді. Ата-аналардың өз балаларын тәрбиелеудегі негізгі рөлі қазір даусыз америкалық дәстүр ретінде орнықты") Quilloin v. Walcott, 434 U.S. 246, 255 (1978) ("Біз ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынастың конституциялық қорғалатынын көптеген жағдайларда мойындадық"), Parham v. J. R., 442 U.S. 584, 602 (1979) ("Біздің құқықтық жүйеміз тарихи түрде батыс өркениетінің отбасыны ересек емес балаларға кең ата-аналық билікке ие бірлік ретінде қарастыратын тұжырымдамаларын көрсетеді. Біздің істеріміз үнемі осы бағытты ұстанды") және Santosky v. Kramer, 455 U.S. 745, 753 (1982) (баланы күтіп-бағу, қамқорлық және басқарудағы табиғи ата-аналардың негізгі бостандық мүддесін талқылау) істерін де қарастыру керек. "Осы кең ауқымды сот практикасын ескере отырып, - деді Сот Troxel ісінде, - он төртінші түзетудегі Тиісті процеске қатысты ереже ата-аналардың өз балаларына қамқорлық, күтім және бақылау туралы шешімдер қабылдауға негізгі құқығын қорғайтынына күмән келтіруге болмайды".
Citing a constitutional right of parents to direct the upbringing of their children, the U. S. Supreme Court in Troxel v. Granville, 530 U. S. 57 (2000), held that "the interest of parents in the care, custody and control of their children is perhaps the oldest of the fundamental liberty interests recognized by this Court." This includes parents' fundamental right to make decisions concerning the care, custody, and control of their children, see, e. g., Stanley v. Illinois, 405 U. S. 645. There is a presumption that fit parents act in their children's best interests, Parham v. J. R., 442 U. S. 584, 602. There is normally no reason for the State to inject itself into the private realm of the family to further question fit parents' ability to make the best decisions regarding their children, see, e. g., Reno v. Flores, 507 U. S. 292, 304. In Meyer v. Nebraska, 262 U. S. 390, 399, 401 (1923), the Supreme Court held that the "liberty" protected by the Due Process Clause includes the right of parents to "establish a home and bring up children" and "to control the education of their own." Two years later, in Pierce v. Society of Sisters, 268 U. S. 510, 534 535 (1925), the Court again held that the "liberty of parents and guardians" includes the right "to direct the upbringing and education of children under their control." The Court explained in Pierce that "[t]he child is not the mere creature of the State; those who nurture him and direct his destiny have the right, coupled with the high duty, to recognize and prepare him for additional obligations." Id., at 535. In Prince v. Massachusetts, 321 U. S. 158 (1944), the Court again confirmed that there is a constitutional dimension to the right of parents to direct the upbringing of their children. "It is cardinal with us that the custody, care and nurture of the child reside first in the parents, whose primary function and freedom include preparation for obligations the state can neither supply nor hinder." Id., at 166. See also Wisconsin v. Yoder, 406 U. S. 205, 232 (1972) ("The history and culture of Western civilization reflect a strong tradition of parental concern for the nurture and upbringing of their children. This primary role of the parents in the upbringing of their children is now established beyond debate as an enduring American tradition"); Quilloin v. Walcott, 434 U. S. 246, 255 (1978) ("We have recognized on numerous occasions that the relationship between parent and child is constitutionally protected"); Parham v. J. R., 442 U. S. 584, 602 (1979) ("Our jurisprudence historically has reflected Western civilization concepts of the family as a unit with broad parental authority over minor children. Our cases have consistently followed that course"); and Santosky v. Kramer, 455 U. S. 745, 753 (1982) (discussing "[t]he fundamental liberty interest of natural parents in the care, custody, and management of their child"). "In light of this extensive precedent," the Court said in Troxel, "it cannot now be doubted that the Due Process Clause of the Fourteenth Amendment protects the fundamental right of parents to make decisions concerning the care, custody, and control of their children."